بوئینگ B ۵۲ استراتوفورترس (B-۵۲ Stratofortress) میتواند قبل از اینکه به تاریخ بازنشستگی قدم بگذارد، به مدت یک قرن کامل در خدمت باشد؛ بدین معنا که نسلهای بعدی اپراتورهای این بمبافکن احتمالاً نوههای نخستین مستخدمین آن خواهند بود.
با اینکه بوئینگ B ۵۲ استراتوفورترس به مدت هفت دهه برای ایالاتمتحده به پرواز درآمد، تولید آن در دهه ۱۹۶۰ متوقف شد و طرح ساخت B ۵۲های نوین عملاً بیفایده به نظر میرسد. در عوض، روسیه مجدداً دست به تولید بمبافکنهای مشابه همچون Tu-۹۵ و Tu-۱۶۰ زده و این در حالی است که بازسازی زیرساختها و زنجیرههای تولید به نظر میرسد پرهزینه و غیرضروری باشد.
B-۵۲ A اولیه نخستین پرواز خود را در سال ۱۹۵۴ انجام داد، B-۵۲ B به طور رسمی یک سال بعد وارد خدمت شد و آخرین مدل B-۵۲ H در اکتبر ۱۹۶۲، یعنی شصتودو سال پیش در همان ماه ارائه گردید. در مجموع ۷۴۴ فروند از این بمبافکن ساخته شد، اما در حال حاضر تنها ۷۶ مورد آن تحت نگهداری نیروی هوایی قرار دارند.
چرا آمریکا نمیتواند بی ۵۲ جدید بسازد؟
میلیاردها دلار هزینه، برای پنتاگون
پنتاگون برای حفظ این بمبافکنهای کهنه، به معنای واقعی کلمه میلیاردها دلار سرمایهگذاری کرده و B-۵۲ها به طور قابل توجهی به روز رسانی شدهاند. این ارتقاء شامل موتورهای جدید، طراحی کابین خلبان و حتی نصب صفحهنمایش حریم خصوصی برای توالت این بمبافکنها میگردد. با این حال، در انجمنهای هوانوردی اخیراً سؤالی مطرح شده است؛ اگر این بمبافکن به این اندازه کارآمد است، چرا ایالاتمتحده B-۵۲های جدید نمیسازد؟
دلایل عدم توانایی ایالات متحده در ساخت B-۵۲ جدید
بمبافکن توپولوف Tu-۹۵ یا خرس آسمانی روسیه همزمان با B-۵۲ طراحی و تولید شد و هنوز نیز در حال خدمت است؛ اما این بمبافکن تفاوتهای قابلتوجهای با مدل آمریکایی دارد. تولید Tu-۹۵ نخستین بار در دهه ۱۹۵۰ آغاز شد، اما در دهه ۱۹۶۰ متوقف گردید، سپس در سال ۱۹۸۱ تولید آن دوباره آغاز شد و تا سال ۱۹۹۳ ادامه یافت و به امروز، تقریباً تمامی ۵۵ بمبافکنی که فعال هستند، از تولیدات این نسل دوم هستند.
توپولوف Tu-۱۶۰ یا همان قوی سفید نیز از سال ۱۹۸۴ به تولید انبوه رسید و در اوت گذشته کرملین اعلام کرد که آخرین سری از این بمبافکنهای استراتژیک تحویل داده شدهاند. این مسئله به روشنی نشان میدهد که روسیه توانست بار دیگر Tu-۹۵ را به تولید برساند و یا به تولید Tu-۱۶۰ به این شدت ادامه دهد؛ چه دلایلی موجب عقب ماندن B-۵۲های ایالاتمتحده از همتایان خود شده است؟
ایالات متحده دیگر قابلیت ساخت B-۵۲ را ندارد
تمام ۷۴۴ فروند بمبافکن B-۵۲ که در دوران جنگ سرد به تولید رسیدند در خطوط مونتاژ در شهرسیاتل، واشنگتن و ویشیچتا، کانزاس خارج شدند. حتی اگر ساختمانها هنوز به همان شکل موجود باشند، زنجیرههای تولید قطعاً چندین دهه پیش تخریب، بازیافت، یا فروخته شدهاند. همچنین بعید است که تمام مشخصات و نقشههای اولیه ساخت کارخانهها بایگانی شده باشند.
علاوه بر این، بسیاری از شرکتها و دهها پیمانکار فرعی که تجهیزات مورد نیاز برای ساخت این هواپیما را تولید میکردند، احتمالاً منقرض شده یا ادغام شدهاند و یا به شرکتهای دیگر منتقل شدهاند. همچنین شرکتهای هوافضا به ساخت جنگندههای F-۱۵ و F-۱۶ در دوران جنگ سرد ادامه دادند، اما تقاضای جهانی برای ساخت B-۵۲ اینچنین نبود و تولید متوقف گردید.
امکانات و تجهیزات آن زمان اکنون موجود نیستند و راهاندازی مجدد زیرساختها سالها به طول خواهد انجامید. حتی اگر نیروی لازم فراهم شود، با گذشت ۷۰ سال از عمر این بمبافکن، به وضوح هواپیماهای جدیدتر و بیشتری تولید شده است. هرچند نیروی هوایی همچنان به حفظ ناوگان قدیمی خود ادامه میدهد که این نیز به تلاش قابلملاحظهای نیاز دارد.
بوئینگ و رولزرویس که سازندگان موتورهای جدید هستند، مجبور به استفاده از تکنیکهای چاپ سهبعدی و روشهای طراحی نوین به جای نیروگاههای تازه تأسیس شدهاند. همچنین گفته میشود که هیچ کارشناسی برای توسعه بمبافکنها هیچ اقدامی انجام نداده و حتی پیشنهادی جدید ارائه نشده است، زیرا تمام افرادی که در آن زمان مشغول به کار بودند، مدتهاست بازنشسته شدهاند.
علاوه بر این، نیروی هوایی ایالاتمتحده بهزودی در حال آزمایش نورثروپ گرامن بی-۲۱ ریدر (B-۲۱ Raider) میباشد، که به عنوان هسته آینده ناوگان بمبافکنها در نظر گرفته شده است. این هواپیما قرار است جانشین B-۱ B لنسر و B-۲ اسپیریت و حتی B-۵۲ شود. همچنین ممکن است این آخرین بمبافکن راهبردی دوربردی باشد که نیروی هوایی ایالاتمتحده در اختیار خواهد داشت.