شاید شما هم آگاه باشید که کمبود خواب می‌تواند حال شما را بد کند و اعصابتان را خرد نماید. اما شاید ندانید که عدم خواب کافی می‌تواند تأثیرات عمیق‌تری بر روی حافظه، وزن بدن، سلامتی، ظاهر و حتی روابط جنسی شما با همسرانتان بگذارد.
۱- کم خوابی منجر به حوادث ناگوار میشود.
عدم خواب کافی منجر به بروز برخی از خطرناک‌ترین حوادث تاریخی شده است، مانند بحران هسته‌ای چرنوبیل در سال ۱۹۸۶.
علاوه بر این، خستگی ناشی از خواب ناکافی یک تهدید جدی برای رانندگان به‌حساب می‌آید. خواب آلودگی زمان پاسخ‌گویی رانندگان را کندتر می‌کند، مشابه حالتی که فردی در حالت مستی پشت فرمان نشسته باشد. تخمین‌زده شده که خواب آلودگی به تنهایی عامل بروز صد هزار تصادف و ۱۵۵۰ مرگ ناشی از تصادفات جاده‌ای در ایالات متحده آمریکا در هر سال است. این مشکل به‌خصوص در افراد زیر ۲۵ سال بیشتر مشهود است.
تحقیقات نشان می‌دهند که کم‌خوابی و کیفیت پایین خواب به تصادفات رانندگی و حوادث شغلی دامن می‌زنند. در یک مطالعه مشخص شد کارگرانی که در طول روز از خواب آلودگی شدید شکایت می‌کردند، بیشتر در معرض حوادث کاری قرار داشتند و بنابراین در هر حادثه، مدت زمان بیشتری را تا بهبودی سپری می‌کردند.
۲- کم‌خوابی باعث کاهش توانایی ذهنی شما میشود.
خواب به اندازه کافی در شب تأثیر زیادی بر روی توانایی تفکر و یادگیری شما دارد. عدم خواب کافی می‌تواند روند تفکر شما را مختل کند.
اولاً، کم‌خوابی قدرت تمرکز، بیداری، هوشیاری، استدلال و حل مسائل را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این موضوع یادگیری و درک اطلاعات را دشوارتر می‌کند.
ثانیاً، مراحل مختلف خواب شب تأثیر مهمی در تقویت حافظه دارند. اگر در شب به اندازه کافی (۷ تا ۸ ساعت) نخوابید، قادر نخواهید بود که آموخته‌ها و تجربیات روزانه را به خاطر بسپارید.
۳- کم‌خوابی خطر ابتلا به بیماری‌های جدی و خطرناک را افزایش می‌دهد.
اختلالات خواب و نداشتن خواب کافی به‌مدت طولانی می‌تواند احتمال ابتلا به بیماری‌های زیر را بیشتر کند:
– بیماری‌های قلبی
– حمله قلبی
– نارسایی قلبی
– بی‌نظمی در ضربان قلب
– فشار خون بالا
– سکته مغزی
– دیابت
مطالعاتی نشان داده‌اند که ۹۰ درصد بیماران مبتلا به بی‌خوابی (نوعی اختلال خواب که باعث سختی در به خواب رفتن و ماندن در خواب میشود)، به نوعی دیگر از بیماری نیز مبتلا هستند.
۴- کم‌خوابی میل جنسی را کاهش می‌دهد.
متخصصان خواب تأکید دارند که هر دو جنس، چه زنان و چه مردان، در اثر کمبود خواب با کاهش تمایل به روابط جنسی مواجه می‌شوند. بی‌حوصلگی و خواب‌آلودگی در کنار استرس ناشی از خواب ناکافی، از دلایل مؤثر در کاهش میل جنسی به شمار می‌آیند.
آپنه خواب در مردان (نوعی اختلال تنفسی که خواب را قطع می‌کند) یکی دیگر از عوامل تأثیرگذار بر کاهش میل جنسی است. یک مطالعه در سال ۲۰۰۲ نشان داد که مردان مبتلا به آپنه خواب دارای مقادیر کمتری از هورمون تستوسترون در بدن خود هستند. این تحقیق همچنین نمایان ساخت که تقریباً نیمی از مردان مبتلا به آپنه خواب شدید، به طور غیرطبیعی سطوح پایینی از تستوسترون را در طول خواب شب ترشح می‌کنند.
۵- کم‌خوابی منجر به افسردگی میشود.
با گذر زمان، کمبود خواب و اختلالات خواب می‌توانند نشانه‌های افسردگی را بروز دهند.
بر اساس یک نظرسنجی، افرادی که به افسردگی و اضطراب دچار هستند، به احتمال زیاد کمتر از ۶ ساعت در شب می‌خوابند. بی‌خوابی به عنوان شایع‌ترین نوع اختلال خواب، ارتباط معناداری با ظهور افسردگی دارد.
تحقیقی شامل ده هزار نفر در سال ۲۰۰۷ نشان داد که افرادی که دچار بی‌خوابی هستند، پنج برابر بیشتر از افرادی که خواب بهتری دارند، به افسردگی مبتلا می‌شوند. به واقع، بی‌خوابی معمولاً از نخستین نشانه‌های افسردگی محسوب میشود. بی‌خوابی و افسردگی یکدیگر را تشدید می‌کنند، به این معنا که کم‌خوابی علائم افسردگی را حادتر می‌سازد و بالعکس، افسردگی نیز خوابیدن را مشکل‌تر می‌کند. در همین راستا، درمان مشکلات خواب مثل کم‌خوابی می‌تواند به بهبود علائم افسردگی و بالعکس کمک کند.
۶- کم خواب، پوست را پیر می‌کند.
بسیاری از افراد پس از چند شب بی‌خوابی، با پوستی زرد و چشمان پف‌کرده مواجه می‌شوند. خواب ناکافی در مدت طولانی می‌تواند به پوست سیاه و پژمرده، خطوط ریز و تیرگی زیر چشم‌ها منجر شود. هنگامی که خواب کافی ندارید، بدن شما هورمون استرس به نام کورتیزول را به میزان بیشتری تولید می‌کند. افزایش سطح کورتیزول موجب تخریب کلاژن پوست میشود. کلاژن پروتئینی است که به حفظ جوانی و زیبایی پوست کمک می‌کند.
علاوه بر این، کم‌خوابی سبب میشود که بدن برای تولید هورمون رشد بسیار کم عمل کند.
در جوانی، هورمون رشد به توسعه بدن کمک می‌کند. با افزایش سن، این هورمون به تقویت توده عضلانی، ضخیم‌تر شدن پوست و استحکام استخوان‌ها کمک می‌کند. هورمون رشد در طول خواب عمیق آزاد میشود و در ترمیم طبیعی بافت‌ها نقش مهمی ایفا می‌کند (همچون ترمیم و بازسازی آسیب‌ها و پارگی‌ها).
۷- کم‌خوابی موجب فراموشی میشود.
اگر به دنبال حفظ حافظه خود هستید، حتماً در شب خواب کافی داشته باشید.
بر اساس تحقیقی در سال ۲۰۰۹، محققان آمریکایی و فرانسوی نشان دادند که نوع خاصی از امواج مغزی که به طور مداوم رخ می‌دهند، مسئول تقویت حافظه هستند. این امواج آموخته‌های جدید را از هیپوکامپ به قشر مغز که محل ذخیره حافظه‌های بلندمدت است، منتقل می‌سازند.
۸- کم‌خوابی به افزایش وزن می‌انجامد.
به نظر می‌رسد که نداشتن خواب کافی با افزایش احساس گرسنگی و اشتها و در نهایت منجر به چاقی در ارتباط است. بر اساس یک مطالعه در سال ۲۰۰۴ مشخص شد افرادی که کمتر از ۶ ساعت در شب می‌خوابند، نسبت به کسانی که ۷ تا ۹ ساعت می‌خوابند، ۳۰ درصد بیشتر در معرض چاقی قرار دارند.
تحقیقات اخیر به دنبال ارتباط میان خواب و پپتیدهایی هستند که احساس اشتها را تنظیم می‌کنند.
گرلین احساس گرسنگی را به وجود می‌آورد و لپتین سیگنال سیری را به مغز ارسال می‌کند و اشتها را کاهش می‌دهد. کاهش زمان خواب باعث افزایش گرلین و کاهش لپتین میشود. بنابراین کم‌خوابی نه تنها اشتها را بیشتر تحریک می‌کند، بلکه میل به مصرف غذاهای پرچرب و شیرین را نیز افزایش می‌دهد؛ لذا خواب کافی باید به عنوان جزء اصلی برنامه کاهش وزن در نظر گرفته شود.
۹- کم‌خوابی، خطر مرگ را تشدید می‌کند.
محققان بریتانیایی تأثیر الگوی خواب را بر روی مرگ ۱۰,۰۰۰ خدمتکار انگلیسی در طول بیش از دو دهه مطالعه کردند.
نتایج بیانگر آن است که افرادی که میزان خواب شبانه آن‌ها از ۷ ساعت به کمتر از ۵ ساعت کاهش می‌یابد، به دو برابر خطر مرگ ناشی از علل مختلف دچار می‌شوند. به‌ویژه، کم‌خوابی خطر مرگ ناشی از بیماری‌های قلبی را دو برابر کرده بود.
۱۰- کم‌خوابی بر قدرت قضاوت تأثیر می‌گذارد، به‌ویژه در مورد خواب.
کم‌خوابی بر تفسیر ما از حوادث و وقایع اثرگذار است. این موضوع موجب آسیب به قضاوت صحیح ما میشود، زیرا نمی‌توانیم وضعیت‌ها را به درستی ارزیابی کنیم و بر اساس آن‌ها به طور منطقی عمل کنیم. تحقیقات نشان می‌دهد که افرادی که تنها ۶ ساعت یا کمتر در شب می‌خوابند، در طول زمان بر این تصورند که بدنشان به کم‌خوابی عادت کرده است، در حالی که حقیقت این‌گونه نیست. تست‌های ارزیابی عملکرد و هوشیاری ذهنی در این افراد نشان می‌دهد که عملکرد ذهنی آن‌ها با گذشت زمان کاهش می‌یابد.