“تروریست” یا “مخالفان نظامی”؟

عصر ایران – هنگامی که به گروه هایی که در مقابل بشار اسد می جنگند فکر می‌کنیم، آیا باید آنها را “تروریست” بنامیم یا آن‌ها را “مخالفان مسلح” بدانیم؟ در عرصه سیاسی، مرز بین این دو نام بسیار مبهم است؛ هر کسی را که علاقه‌مند نیستیم، به آسانی تروریست می‌خوانیم و اگر یکی از افرادی که از نظر ما مثبت است، در روز روشن عمل خشونت‌آمیزی انجام دهد، معمولا نام دیگری را برایش انتخاب می‌کنیم. این رویکرد مثل مورد آمریکا است که برخورد حزب الله لبنان روی خاک خود را عمل تروریستی نامیده و در عوض، تیراندازی مستقیم نظامیان اسرائیل به سوی کودکان فلسطینی را دفاع مشروع تلقی می‌کند!

تروریسم به اقداماتی خشونت‌آمیز و غیردفاعی از جانب فرد یا گروهی اشاره دارد که غالباً از انگیزه‌های سیاسی یا ایدئولوژیک نشأت می‌گیرد و به هدف قرار دادن غیرنظامیان، مراکز دینی و نهادهای دولتی می‌پردازد. این تعریف شامل تمام انواع حملات مسلحانه، عملیات انتحاری، آدم‌ربایی و بسیاری موارد دیگر می‌شود.

بنابراین، گروهی که در وطن خود در مقابل تجاوزگران مقاومت می‌کند، در این تعریف نمی‌گنجد؛ اما افرادی که از کشورهای گوناگون جمع می‌شوند و بدون دعوت دولت آن کشور، بر علیه کسانی که همفکر آنها نیستند، به کشتار می‌پردازند و می‌کوشند ارزش‌های اعتقادی خود را با زور تحمیل کنند، به عنوان تروریست شناخته می‌شوند. نمونه‌های بارز این گروه‌ها از جمله داعش، القاعده و جبهه النصره هستند. در حال حاضر، داعش و القاعده به طور کلی به حالت غیر فعال درآمده‌اند، در حالی که جبهه النصره با تغییر نام به تحریر الشام همچنان به فعالیت‌های خود ادامه می‌دهد.

به همین دلیل است که تحریر الشام، حتی از دیدگاه آمریکا نیز به عنوان یک گروه تروریستی شناخته می‌شود، و سابقه جنایات این گروه علیه هزاران غیرنظامی، به ویژه غیر سنی‌ها، همچنان در افکار عمومی مطرح است.

از این رو، در جذابیت جنگ داخلی فعلی، تحریر الشام که در ابتدا شاخه‌ای از داعش بود و سپس به القاعده پیوست و بعدها تحت نام جبهه النصره فعالیت کرد، بدون هیچ شک و تردیدی به دلیل ارتکاب جنایات فراوان علیه غیرنظامیان، یک گروه تروریستی محسوب می‌شود و تغییر نام آن هیچ تأثیری بر ماهیت واقعی آن ندارد.

اما آن بخش از شهروندان سوری که بدون وابستگی به گروه‌های تروریستی، به مقابله با حکومت اسد پرداخته و برای دفاع از خود در برابر ارتش سلاح به دست می‌گیرند و به غیرنظامیان آسیبی وارد نمی‌کنند، به عنوان معارضان یا مخالفان مسلح شناخته می‌شوند و نه به عنوان تروریست‌ها. وزیر امور خارجه ایران، این افراد را “گروه‌های معارض مشروع” توصیف کرده است.

جالب اینجاست که در سوریه به دلیل تعداد بالای گروه‌های مسلح که نسبت به دولت و گاهی به یکدیگر می‌تازند، شناخت دقیق نوعیت گروه‌ها به شدت دشوار شده است. اینجاست که مرز میان مفاهیم به هم می‌آید و ناظرین خارجی نمی‌توانند در میان وضعیت‌های ناگهانی و تحولاتی که به سرعت رخ می‌دهند، نام مناسبی برای اشاره به آنها پیدا کنند.

در نهایت، نباید گروه‌هایی که دارای سابقه تروریستی هستند، به واسطه علایق سیاسی‌مان از مسؤولیت مبرا شوند و در عین حال، نباید معترضان و مخالفان رنجیده را به عنوان تروریست قلمداد کرد و آن‌ها را با یکدیگر همسان ببینیم. به علاوه، هر کشوری نگرش خاص خود را نسبت به مسائل مختلف دارد و بعضاً رسانه‌ها ناگزیر هستند در چارچوب‌های تعیین شده عمل کنند، حتی اگر این موضوع گاهی با اصول حرفه‌ای هم‌خوانی نداشته باشد.