فتق ناف عموماً در نوزادان بروز می‌کند. در این گروه سنی، زمانی‌که کودک گریه می‌کند، ممکن است بخشی از ناحیه پایین ناف دچار بیرون‌زدگی شود که این موضوع می‌تواند نمایانگر وجود فتق باشد.
اغلب فتق‌های ناف در نوزادان تا یک سالگی به‌طور طبیعی بهبود می‌یابند، ولی در برخی موارد ممکن است نیاز به درمان بیشتری داشته باشند. برای جلوگیری از عوارض ناشی از فتق‌هایی که تا سن چهار سالگی بهبود نیافته‌اند یا در بزرگسالان بروز می‌کنند، ممکن است جراحی ضرورت پیدا کند.
معمولاً فتق ناف ایجاد درد و ناراحتی نمی‌کند.
نشانه‌ها
فتق منجر به ایجاد تورم یا آماس در ناحیه نزدیک به ناف می‌شود که این تورم می‌تواند به اندازه ۵-۳ سانتی‌متر باشد.
اگر کودک شما دچار فتق شده، در زمان‌هایی که او گریه، سرفه یا بازی‌های کششی می‌کند، به او توجه بیشتری داشته باشید، زیرا در حالت آرامش یا وقتی که به پشت دراز کشیده است، ممکن است برآمدگی کاملاً ناپدید شود.
فتق ناف در کودکان معمولاً بدون درد است، در حالی که در بزرگسالان اغلب همراه با احساس ناراحتی در ناحیه شکم بروز می‌کند.
علت
در دوران بارداری، بند ناف از یک شکاف بسیار کوچک در ماهیچه‌های شکمی جنین عبور می‌کند. این شکاف پس از زایمان به سرعت بسته می‌شود. در صورتی که این بسته شدن کامل صورت نگیرد، دیواره میانی شکم ضعیف شده و احتمال بروز فتق ناف در حین زایمان یا در طول زندگی فرد وجود دارد.
در بزرگسالان، فشارهای شدید در ناحیه شکم می‌تواند عامل ایجاد فتق ناف باشد. برخی از عوامل مؤثر در بروز فتق به شرح زیر است:
• چاقی
• بلند کردن اجسام سنگین
• سرفه‌های مکرر
• بارداری چند قلو
• وجود مایعات اضافی در حفره شکمی (آسیت)
عوامل خطر
فتق ناف در نوزادان به‌ویژه نوزادان نارس و آنهایی که با وزن غیرعادی به دنیا آمده‌اند، شیوع بیشتری دارد. به نظر می‌رسد احتمال ابتلا به فتق ناف در نوزادان سیاه‌پوست کمی بیشتر از سایر نوزادان است. خطر بروز این مشکل در دختران و پسران به یک اندازه وجود دارد.
در بزرگسالان، اضافه وزن و بارداری چند قلو می‌تواند خطر ابتلا به فتق ناف را افزایش دهد.
عوارض
فتق ناف در کودکان به ندرت عوارضی به همراه دارد. در صورتی‌که بافت روده‌ای که بیرون زده است، در شکاف موجود بین ماهیچه‌ها گیر کند و نتوانید آن را به داخل حفره شکمی برگردانید، می‌تواند مشکلاتی ایجاد کند.
این حالت ممکن است موجب کاهش جریان خون به ناحیه تحت فشار شده و در پی آن باعث تخریب بافت روده و درد در ناحیه شکم شود. در صورتی که خون‌رسانی به این ناحیه به‌طور کامل قطع گردد، بافت روده به طور کامل فاسد (gangrene) می‌شود.
در این وضعیت ممکن است عفونت به تمام حفره شکمی گسترش یابد و شرایط خطرناکی برای فرد ایجاد کند.
احتمال انسداد روده در بزرگسالانی که دچار فتق ناف هستند، بیشتر صورت می‌گیرد. اغلب، برای درمان این وضعیت نیاز به جراحی اضطراری است.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر مشکوک به وجود فتق در کودک خود هستید، به پزشک متخصص اطفال مراجعه کنید. در صورت مشاهده یکی از نشانه‌های زیر، کودک شما نیازمند توجه ویژه است؛
• کودک شما دچار درد است.
• شروع به استفراغ می‌کند.
• تورم ناشی از فتق تغییر رنگ داده، حساس شده و لمس آن برای کودک ناراحت‌کننده است.
موارد فوق برای بزرگسالان نیز صادق است. اگر در ناحیه نزدیک ناف خود برآمدگی احساس می‌کنید، حتماً به پزشک مراجعه کنید. در صورت بروز درد و ناراحتی در ناحیه تورم، نیاز به مراقبت‌های پزشکی خواهید داشت. تشخیص و درمان به موقع می‌تواند از بروز عوارض ناخواسته جلوگیری کند.
روش‌های تشخیصی و درمانی
فتق ناف معمولاً از طریق معاینات فیزیکی شناسایی می‌شود. گاهی ممکن است از آزمایش خون یا تصاویر x-ray برای بررسی بیشتر وضعیت استفاده شود.
درمان دارویی
در بسیاری از موارد، فتق ناف تا یک سالگی به‌طور خود به خود بهبود می‌یابد. همچنین پزشک ممکن است در طول معاینات فیزیکی برآمدگی فتق را به داخل حفره شکمی فشار بدهد. هرگز خودتان این کار را انجام ندهید. برخی افراد ادعا می‌کنند که با بستن سکه بر روی برآمدگی، فتق ناف درمان می‌شود.
این روش هیچ کمکی نخواهد کرد و احتمالاً باعث تجمع میکروارگانیسم‌ها و بروز عفونت در آن ناحیه می‌شود.
در اغلب موارد، جراحی برای کودکانی انجام می‌شود که فتق آن‌ها بزرگ و یا بسیار دردناک است و یا:
• پس از یک یا دو سالگی بزرگ‌تر شده باشد.
• تا سن چهار سالگی ناپدید نشده باشد.
• باعث گیر افتادن روده و انسداد در آن ناحیه شده باشد.
برای پیشگیری از عوارض در بزرگسالان، معمولاً انجام جراحی توصیه می‌شود، به‌ویژه در مواقعی که فتق ناف بزرگ‌تر و دردناک‌تر شده باشد.
در این جراحی، برش کوچکی در ناحیه پایین شکم ایجاد شده و بافت فتق شده به درون حفره شکمی بازگردانده می‌شود و سپس ناحیه باز شده از دیواره شکم بخیه زده می‌شود.
بیشتر افراد چند ساعت پس از جراحی از بیمارستان ترخیص شده و معمولاً دو تا چهار هفته بعد قادر به بازگشت به فعالیت‌های معمولی خود خواهند بود. احتمال بازگشت فتق ناف پس از جراحی به شدت پایین است.
منبع: سلامتی