طبق اطلاعات ارائه شده از سوی شرکت توانیر، ماینرهای غیرمجاز کشف شده در حال حاضر مصرفی معادل ۸۰۰ مگاوات دارند. به عبارتی، این مقدار برابر با مصرف برق دو استان خراسان شمالی و جنوبی است. همچنین، حدود ۳۰۰۰ مگاوات برق به طور غیرمجاز توسط ماینرهای ناشناخته مورد استفاده قرار می گیرد که این میزان به اندازه ظرفیت تولید سه نیروگاه هسته ای بوشهر است.
ساخت سه نیروگاه هسته ای مشابه بوشهر حداقل یک دهه زمان نیاز دارد، اما ماینرهای غیرمجاز به راحتی از طریق لنج ها و مسیرهای غیررسمی به کشور قاچاق شده و به شبکه سراسری برق ملحق می شوند.
سه برابر ماینرهای شناسایی شده، هنوز فعال هستند
مصطفی رجبی مشهدی، مدیرعامل شرکت توانیر، با اشاره به تلاش های انجام شده برای شناسایی و جمع آوری ماینرهای غیرقانونی، اظهار داشت که تاکنون بیش از ۲۴۰ هزار دستگاه ماینر غیرمجاز شناسایی و ضبط شده است. با این حال، او پیش بینی می کند که حداقل سه برابر این تعداد همچنان به طور غیرقانونی فعال بوده و از شبکه سراسری برق بهره برداری می کنند.
او یکی از عوامل گسترش ماینینگ غیرمجاز را قیمت پایین برق در ایران معرفی کرد و گفت: در حال حاضر، قیمت برق دریافتی از مشترکان تنها یک دهم هزینه واقعی تولید را تشکیل می دهد. حتی برای مشترکان پرمصرف نیز قیمت برق از استانداردهای بین المللی کمتر است. این مسئله موجب شده تا استخراج کنندگان غیرمجاز رمزارز با استفاده از برق ارزان، حقوق عمومی را زیر پا بگذارند.
وی به میزان مصرف بالای برق توسط ماینرها نیز اشاره کرد و افزود: هر دستگاه ماینر تقریباً به مقدار یک کولر گازی برق مصرف می کند و برای استخراج یک واحد بیت کوین، معادل مصرف ۴۴۰ واحد مسکونی در تهران نیاز است.
راهکار قانونی برای استخراج رمزارز با انرژی تجدیدپذیر
امکان استخراج قانونی رمزارز نیز وجود دارد، افرادی که قصد دارند در این حوزه فعالیت کنند، باید مجوز لازم را از وزارت صمت کسب نمایند و صنعت برق نیز بر اساس این مجوز، برق مورد نیاز آن ها را تأمین خواهد کرد. قانون گذار بر استفاده از برق تجدیدپذیر در این صنعت تأکید دارد. البته از آنجایی که ماینرها به برق پایدار نیازمندند و پنل های خورشیدی نمی توانند در همه ساعات شبانه روز انرژی تولید کنند، صنعت برق در ساعات غیرقابل تأمین از منابع تجدیدپذیر، برق مورد نیاز این مراکز را تأمین خواهد کرد.
قیمت برق برای ماینینگ به نرخ ۳۲۰۰ تومان به ازای هر کیلووات ساعت تعیین شده است که این مبلغ برابر با قیمت خرید برق از تولیدکنندگان انرژی تجدیدپذیر است. ماینرهای قانونی قادرند از طریق تابلوی سبز برق، انرژی لازم را تهیه کنند.
مجازات های سنگین برای استخراج کنندگان غیرمجاز
برای مقابله با ماینینگ غیرمجاز، تدابیر تنبیهی شدیدی در نظر گرفته شده است. بر اساس قوانین جاری، در مرحله اول، متخلفان علاوه بر دریافت اخطار، جریمه ای معادل ۱۰۰ برابر نرخ برق محلی که برای استخراج رمزارز استفاده کرده اند، پرداخت خواهند کرد. به علاوه، تمامی تجهیزات غیرقانونی استخراج ضبط و نابود خواهد شد. در صورت تکرار تخلف، انشعاب برق مشترک نیز قطع خواهد گشت.
پاداش ۵ میلیارد تومانی برای گزارش دهی ماینرهای غیرمجاز
محمد اله داد معاون انتقال و تجارت خارجی شرکت توانیر، از ارائه ۵ میلیارد تومان پاداش به معرفی کنندگانی که مراکز غیرمجاز استخراج رمزارز را شناسایی کنند، خبر داد. وی تأکید کرد که بخش عمده ای از گزارش ها در مورد فعالیت های غیرقانونی ماینینگ از سوی شهروندانی که با مشکلات کاهش ولتاژ و آسیب به وسایل برقی منازل خود مواجه شده اند، ارائه شده است.
اله داد تصریح کرد که حداقل دو برابر تعداد ماینرهای كشف شده همچنان فعال بوده و صنعت برق در همکاری با پلیس امنیت اقتصادی و قوه قضائیه کوشش می کند تا این مشکل را حل کند. وی افزود که ۲۰ درصد ناترازی صنعت برق به ماینینگ های غیرمجاز مربوط می شود و تعرفه های پایین برق، به ویژه در مناطق گرمسیر جنوبی، یکی از علل گسترش این فعالیت هاست.
روش های مبارزه با ماینینگ غیرمجاز در ایران
اله داد جلوگیری از قاچاق ماینرها، داده کاوی و بررسی تغییرات منحنی بار و همچنین گزارش های مردمی را از جمله مهم ترین شیوه های شناسایی این مراکز عنوان کرد. وی از عموم مردم درخواست کرد که با ارسال گزارش های خود از طریق سامانه پیامکی ۳۰۰۰۵۱۲۱ به تأمین برق پایدار کمک کنند و از جوایز قابل توجه این طرح بهره مند شوند.
همکاری های بین المللی در مبارزه با ماینینگ غیرمجاز
کشورهای مختلف در سطح جهانی برای محدود کردن بحران انرژی، استخراج غیرمجاز رمزارز را تقویت کرده اند. در سال ۲۰۲۱، چین و بسیاری از کشورهای اروپایی این فعالیت را ممنوع کردند و روسیه نیز از ابتدای سال ۲۰۲۵، ماینینگ را در ۱۰ استان خود به علت بحران تأمین انرژی متوقف خواهد کرد.
نقش پلیس امنیت اقتصادی در کاهش ناترازی برق
با توجه به تأثیر مستقیم ماینرهای غیرمجاز بر ناترازی در شبکه برق، همکاری نزدیک پلیس امنیت اقتصادی با صنعت برق، نقش بسزایی در کنترل این مسأله دارد. مدیرعامل توانیر از این نهاد خواست که با جدیت بیشتری به شناسایی و ضبط تجهیزات ماینینگ غیرمجاز پرداخته و از فشار اضافی به شبکه برق کشور جلوگیری کند.
به نظر می رسد که اگر تدابیر قاطع تری برای این پدیده اتخاذ نشود، شکل گیری ادامه دار مصرف غیرمجاز برق ممکن است به یکی از بحران های جدی تأمین برق در کشور تبدیل شود.