یک متخصص در حوزه طب اورژانس یادآور شد که اگر دما به مدت سه روز متوالی بالای ۳۲ درجه سانتیگراد باقی بماند، آن را میتوان نشانهای از آغاز یک موج گرما دانست و در این وضعیت علائم گرمازدگی خود را نشان میدهند که در صورت عدم اقدام مناسب میتواند حتی به مرگ منجر شود.
دکتر سیدرضا حبیبزاده با اشاره به شروع موج گرمایی در روزهای اخیر، نسبت به افزایش احتمال گرمازدگی در میان گروههای حساس هشدار داد و افزود که این عارضه میتواند بهطور ناگهانی یا به آرامی و بهویژه در زمان فعالیتهای ورزشی طولانی مدت بروز نماید.
وی تصریح کرد که اصلیترین نشانههای گرمازدگی شامل پوست سرد و مرطوب، تعریق زیاد، احساس ضعف و سرگیجه، خستگی مفرط، نبض ضعیف و سریع، افت فشار خون هنگام ایستادن و گرفتگی عضلات است. همچنین، علائمی چون تهوع، سردرد و دمای بدن بین ۳۲ تا ۳۶ درجه نیز از دیگر نشانههای این حالت به حساب میآید.
بر اساس گزارش وبدا، این متخصص ادامه داد که در صورت ادامه افزایش دما تا حدود ۳۵ یا ۳۶ درجه و اختلال در عملکرد طبیعی بدن، خطر تشنج، آریتمی قلبی و آسیب به ارگانهای حیاتی نظیر مغز، کلیه، کبد و قلب به شدت افزایش مییابد.
دکتر حبیبزاده تاکید کرد که هر فردی در معرض خطر گرمازدگی قرار دارد، اما برخی گروهها از جمله نوزادان، کودکان زیر ۴ سال، سالمندان بالای ۶۵ سال، افرادی که دارای بیماریهای زمینهای هستند و کسانی که تحت درمان با داروهای خاص هستند، بیشتر در معرض خطر قرار دارند.
وی افزود: برخی داروها همچون آنهایی که برای درمان فشار خون، بیماریهای قلبی، آلرژی و حتی داروهای روانپزشکی به کار میروند، یا مواد مخدری همچون کوکائین و آمفتامین، میتوانند خطر ابتلا به گرمازدگی را افزایش دهند.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه عوامل مختلفی میتوانند موجب تشدید گرمازدگی شوند، اشاره کرد که چاقی به دلیل نگهداری بیشتر حرارت در بدن و اختلال در تنظیم دما میتواند مشکلساز باشد. همچنین، تغییرات ناگهانی دما، سفر غیرمنتظره از مناطق خنک به گرم و شرکت در مناسبتهایی مانند مراسم حج که زمان کافی برای سازگاری با گرما وجود ندارد، خطر ابتلا به گرمازدگی را افزایش میدهد.
وی اضافه کرد که رطوبت زیاد مانع از تبخیر عرق شده و به همین دلیل بدن به سختی میتواند خود را خنک کند، بنابر این در چنین شرایطی لازم است احتیاطهای لازم صورت گیرد. عدم درمان بهموقع گرمازدگی میتواند به گرماگرفتگی منجر شود که وضعیتی بسیار خطرناک است و میتواند با افزایش دمای بدن بالای ۴۰ درجه سانتیگراد، به آسیبهای دائمی به مغز و دیگر ارگانهای حیاتی و حتی مرگ فرد بینجامد.
دکتر حبیبزاده به برخی از روشهای پیشگیری از گرمازدگی اشاره کرد و گفت: پوشیدن لباسهای سبک و گشاد بهجای لباسهای تنگ، استفاده از کلاهِ لبهدار، عینک آفتابی و کرمهای ضدآفتاب مناسب، نوشیدن مقدار فراوان مایعات و پرهیز از مصرف نوشیدنیهای حاوی کافئین، احتیاط در مصرف برخی داروها و هماهنگی با پزشک، اجتناب از نشستن یا ماندن در خودروهای پارکشده زیر آفتاب، استراحت در ساعات خنکتر و دادن فرصت کافی به بدن برای سازگاری با دما از جمله روشهای موثر در پیشگیری از گرمازدگی است.
وی بر این نکته تأکید کرد که در صورت مشاهده علائم گرمازدگی، اقدامات فوری باید انجام شود؛ از جمله انتقال فرد به یک محیط خنکتر و فراهم کردن آب کافی برای او، و در صورت وخامت حال، فوری به مراکز درمانی منتقل شود.
متخصص طب اورژانس دانشگاه علوم پزشکی مشهد به مکانیزمهای طبیعی بدن برای مقابله با گرما نیز اشاره کرد و گفت: برای حفظ تعادل دما، بدن انسان هنگام افزایش دما از طریق واکنشهایی مانند تعریق و گشاد شدن عروق سطح پوست، گرمای اضافی را در خارج میکند. زیرا تعریق و تبخیر مایعات از پوست، اصلیترین راههای دفع حرارت محسوب میشوند.
وی همچنین بیان داشت که افزایش جریان خون در سطح پوست به انتقال گرما به محیط کمک کرده و در صورتی که این سازوکارها به هر دلیلی دچار اختلال شوند، خطر گرمازدگی و آسیب به ارگانهای حیاتی به شدت افزایش مییابد.
دکتر حبیبزاده به عوامل مختلکننده در فرآیندهای طبیعی خنکسازی بدن اشاره کرده و گفت: در شرایطی نظیر رطوبت بالا، پوشیدن لباسهای تنگ یا غیرقابل تنفس، ابتلا به برخی بیماریهای مزمن (مانند دیابت یا بیماریهای قلبی)، مصرف برخی داروها، کمآبی بدن و حضور در محیطهای کمتهویه، عملکرد سیستم تعریق و دفع حرارت بدن کاهش مییابد.
وی ادامه داد: آگاهی از این عوامل و اقدامات پیشگیرانه، نقش حیاتی در سلامت افراد به ویژه در روزهای گرم سال ایفا میکند.
