عواقب زیانبار پرخوابی

خواب شبانه با کیفیت، عنصر مهمی برای حفظ سلامت مطلوب به شمار می‌آید، اما خواب بیش از اندازه می‌تواند با مشکلات پزشکی خاصی ارتباط داشته باشد.

در حالی که اطمینان از خواب کافی از اهمیت بالایی برخوردار است، باید از خواب مفرط پرهیز کرد، چرا که این امر می‌تواند اثرات منفی بر روی سلامتی فرد بگذارد.

درک این که چه مقدار خواب در شب برای شما مناسب است، به شما کمک می‌کند تا از خطرات مرتبط با خواب بیش از حد آگاه باشید.

مقدار خواب مفرط چقدر است؟

نیاز به خواب برای حفظ سلامتی مطلوب، بسته به فرد و عوامل مختلف می‌تواند متفاوت باشد.

ژنیک

ژن‌های ما بر روی الگوهای خواب و ریتم‌های شبانه‌روزی اثرگذار هستند که دو سیستم اصلی خواب بیولوژیکی در انسان‌ها به حساب می‌آیند. مطالعات نشان می‌دهند که برخی افراد دارای یک جهش ژنی هستند که به آن‌ها اجازه می‌دهد با فقط چهار ساعت خواب، احساس رضایت کنند. این ژن نادر و ارثی است، در حالی که بیشتر افراد به طور متوسط به هفت تا هشت ساعت خواب شبانه نیاز دارند تا احساس آرامش و تجدید نیرو کنند.

سن

کودکان بیشتر از بزرگسالان به خواب نیاز دارند، و به همین ترتیب، افراد مسن نسبت به جوان‌ترها به خواب بیشتری احتیاج دارند.

سطح فعالیت

هرچه فرد فعال‌تر باشد، نیاز بیشتری به خواب خواهد داشت. خواب به بدن این امکان را می‌دهد که فرایند ریکاوری و افزایش انرژی را پس از فعالیت بدنی تجربه کند.

سلامت

زمانی که فرد به مشکلات سلامتی دچار است، بطور معمول نیاز او به خواب افزایش می‌یابد. این موضوع شامل بیماری‌های حاد همانند آنفلوآنزا و همچنین بیماری‌های مزمن مانند دیابت می‌شود.

تغییرات زندگی

استرس و تغییرات در زندگی می‌توانند نیاز به خواب را بالا برده یا خواب رفتن را دشوار کنند. مهم نیست که این تغییرات مثبت یا منفی باشند، این شرایط بر روال خواب فرد تأثیرگذار خواهد بود.

به‌طور کلی، هر فرد بزرگی که به طور مداوم ۱۰ ساعت یا بیشتر در شب می‌خوابد، ممکن است بیش از حد بخوابد و باید برای بررسی وضعیت خود به پزشک مراجعه کند.

دلایل

دلایل متعددی وجود دارد که می‌تواند به خواب مفرط یک فرد ارتباط داده شود.

هایپرسومنیا

هایپرسومنیا، که به آن پُرخوابی نیز گفته می‌شود، اصطلاح پزشکی است که به خواب بیش از حد و خواب آلودگی در طول روز اشاره دارد. این حالت می‌تواند نشانه‌ای از یک اختلال خواب باشد. زمانی که هایپرسومنیا بدون دلیل مشخصی وجود داشته باشد، تشخیص داده می‌شود.

خواب آلودگی ناشی از هایپرسومنیا با چرت زدن بهبود نمی‌یابد. علاوه بر این، این وضعیت باعث می‌شود فرد طولانی مدت در شب بخوابد. هایپرسومنیا همچنین با سطوح پایین انرژی، مشکلات حافظه و اضطراب همراه می‌شود.

نارکولپسی

نارکولپسی یا حمله خواب، اختلالی عصبی است که در آن مغز قادر به کنترل چرخه‌های خواب و بیداری نیست. افراد مبتلا به این اختلال از خواب آلودگی شدید در روز رنج می‌برند و ممکن است در حین انجام فعالیت‌های روزمره، مانند رانندگی، به خواب بروند.

آپنه خواب انسدادی

این اختلال خواب باعث متوقف شدن تنفس فرد در بازه‌های زمانی کوتاه می‌شود. آپنه خواب انسدادی می‌تواند نیاز به خواب را افزایش دهد زیرا در چرخه طبیعی خواب اختلال ایجاد می‌کند.

افسردگی

افسردگی یکی از دلایل رایج خوابیدن بیش از حد است. زیرا افسردگی موجب ایجاد احساس خستگی مداوم و کاهش سطوح انرژی می‌شود و به همین دلیل، افراد دچار افسردگی نیاز بیشتری به خواب دارند.

دارو‌ها

برخی داروهایی که به منظور درمان بیماری‌های مختلف تجویز می‌شوند، می‌توانند موجب احساس خواب آلودگی و خستگی در فرد شوند. به همین خاطر، این افراد تمایل زیادی به خوابیدن بیشتر دارند که اغلب به عنوان خواب بیش از حد در نظر گرفته می‌شود.

الکل

مصرف الکل، صرف نظر از میزان آن، می‌تواند منجر به اختلالات خواب شود، شامل آپنه خواب و خروپف. همچنین، مصرف الکل می‌تواند به بهم ریختن الگوهای خواب و خواب آلودگی در روز منجر گردد.

اکثر دلایل مرتبط با خواب بیش از حد، موقتی هستند و می‌توانند با تغییرات ساده در سبک زندگی، شامل پیروی از یک رژیم غذایی سالم، فعالیت بدنی، تنظیم یک برنامه منظم و ترک عادات ناسالم، برطرف شوند.

مشکلات سلامت مرتبط

خواب بیش از حد می‌تواند به اندازه خواب ناکافی آسیب‌زا باشد. این وضعیت ممکن است خطر ابتلا به برخی مشکلات سلامتی را افزایش دهد.

بیماری قلبی

خواب مفرط ممکن است خطر ابتلا به بیماری قلبی را افزایش دهد که یکی از دلایل عمده مرگ و میر در جهان محسوب می‌شود. این خطر به ویژه برای زنان بیشتر است، چراکه آن‌ها معمولاً زمان بیشتری می‌خوابند.

اضافه وزن

تحقیقات نشان داده‌اند که افرادی که بیش از حد می‌خوابند، معمولا وزن بیشتری دارند. این امکان وجود دارد که اضافه وزن به دلیل خواب بیشتر و فعالیت بدنی کمتر ایجاد شود، زیرا هرچه فرد بیشتر بخوابد، تحرک کمتری دارد و کالری کمتری می‌سوزاند.

دیابت

خواب بیش از حد می‌تواند به افزایش سطح قند خون و خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ منجر شود. البته این خطر معمولاً به سبک زندگی کم تحرک و اضافه وزن ارتباط بیشتری دارد تا ارتباط مستقیم بین خواب بیش از حد و دیابت.

مشکلات تمرکز

خواب مفرط می‌تواند به پیری زودرس مغز بی‌انجامد و انجام ساده‌ترین کارهای روزمره را دشوار کند. این مسئله می‌تواند با دفعات بیدار شدن از خواب در طول شب مرتبط باشد که نشان‌دهنده خواب ناکافی و ناتوانی در تجدید قوا برای احیا و بازسازی مغز است.

افسردگی

افسردگی و خواب معمولاً به هم مرتبط هستند. افسردگی ممکن است فرد را وادار به خوابیدن به مدت طولانی‌تری کند. در عوض، خواب طولانی‌تر نیز می‌تواند به حفظ وضعیت افسردگی دامن بزند.

درد

افرادی که مستعد سردرد هستند، ممکن است با خواب بیش از حد، سردرد بیشتری را تجربه کنند. تحقیقات نشان می‌دهند که خواب می‌تواند روی برخی از انتقال‌دهنده‌های عصبی در مغز تأثیر بگذارد و دلیل این شرایط باشد.

خواب مفرط می‌تواند به احساس خارش نیز منجر شود، به ویژه برای افرادی که با مشکلات کمر و پشت مواجه‌اند. کمبود فعالیت، دراز کشیدن در یک وضعیت برای مدت طولانی یا استفاده از لوازم خواب نامناسب می‌توانند به تشدید درد منجر شوند. افرادی که دچار درد هستند از خواب نامناسب رنج می‌برند که تمایل آن‌ها به خوابیدن را افزایش می‌دهد.

چه وقتی به پزشک مراجعه کنیم؟

هر فردی که به‌طور مداوم ۱۰ ساعت یا بیشتر در شب می‌خوابد باید برای بررسی وضعیت و تشخیص علت خواب مفرط به پزشک مراجعه نماید. اگر خواب بیش از حد به دلیل مصرف الکل یا برخی داروها باشد، کاهش یا کنار گذاشتن آن‌ها ممکن است به بهبود اوضاع کمک کند.

البته، اگر خواب مفرط ناشی از عوارض جانبی یک داروی تجویزی باشد، بیمار نباید بدون مشاوره پزشک اقدام به قطع دارو نماید. چنانچه خواب بیش از حد به دلیل یک بیماری باشد، مدیریت این وضعیت و رعایت عادات خواب بهتر می‌تواند به بهبود این شرایط کمک کند.