دانشمندان توانسته‌اند یک نشانگر منحصربه‌فرد برای سندرم خستگی مزمن، که به‌نام «انسفالومیلیت میالژیک» (CFS/ME) شناخته می‌شود، در خون بیمارانی که علائم شدیدی را تجربه می‌کنند، شناسایی کنند.
این خبر از سوی انتخاب و به نقل از sciencealert منتشر شده است؛ محققان دانشگاه ایست آنجلیا و شرکت بیوتکنولوژی Oxford Biodynamics با استفاده از حداقل ۲۰۰ نشانگر زیستی در خون، بیانیه‌ای مبنی بر توسعه آزمایشی ارائه داده‌اند که می‌تواند CFS/ME را با دقت ۹۶ درصد شناسایی کند.
دیمیتری پشژتسکی، زیست‌شناس مولکولی دانشگاه UEA، اعلام می‌کند: «این پیشرفتی مهم به حساب می‌آید.»
او در ادامه افزود: «بسیاری از بیماران گزارش کرده‌اند که بیماری آن‌ها نادیده گرفته می‌شود یا به آن‌ها گفته می‌شود که “همه چیز در ذهنشان است”. برای نخستین بار، ما یک آزمایش خون ساده داریم که قادر است CFS/ME را به‌طور مطمئن شناسایی کند؛ این موضوع می‌تواند روش تشخیص و مدیریت این بیماری پیچیده را دگرگون سازد.»
این یافته‌ها برای کسانی که به دنبال درک علل درد مزمن، سرگیجه و نشانه‌های شبیه به آنفولانزا هستند، امیدوارکننده است، اما چندین متخصص مستقل و سازمان‌ها هنوز با احتیاط به این اعداد نگاه می‌کنند.
آلاستیر میلر، پزشک بازنشسته‌ای که در این تحقیق هیچ نقشی نداشته است، خاطرنشان می‌کند: «سطح دقت اعلام‌شده تقریباً در تاریخ چنین آزمایش‌هایی بی‌سابقه است؛ بنابراین این ادعا بسیار قابل توجه به نظر می‌رسد.»
او سپس اضافه می‌کند: «نگرانی من این است که این، بار دیگر یک امید بی‌اساسی باشد که با تبلیغات شدید منتشر می‌شود و انتظارات بیماران را غیرواقعی می‌سازد.»
بر خلاف تحقیقات قبلی که بر روی آزمایش‌های خون برای ME/CFS متمرکز بودند، این مطالعه جدید بر پایه تعداد زیادی نشانگر زیستی استوار است، نه تنها یکی یا دو نشانگر. با این حال، «سیگنال سیستمیک قوی» که در بیماران با علائم جدی مشاهده شد، تنها در مقایسه با افراد سالم قویتر بود.
این تحقیق به‌طور خاص خون بیماران مبتلا به CFS/ME خفیف یا متوسط و یا افرادی که بیماری‌های دیگر با علائم مشابه دارند را مورد بررسی قرار نداده است.
هر دوی این موارد برای توسعه یک آزمایش تشخیصی واقعی حائز اهمیت هستند.
کوین مک‌کانوی، آمارشناس کاربردی که در این تحقیق شرکت نداشته است، توضیح می‌دهد: «هیچ تضمینی وجود ندارد که این آزمایش برای افراد مبتلا به سایر بیماری‌های مزمن، از جمله سرطان یا بیماری‌های خودایمنی، قابل استفاده باشد.»
در اوایل امسال، دانشمندان به بررسی تحقیقات موجود درباره نشانگرهای زیستی خون در CFS/ME پرداخته و به این نتیجه رسیدند که هرچند هنوز آزمایشی عملی در دسترس نیست، اما نتایج جدید امیدوارکننده‌ای برای استفاده بالینی در آینده دارند.
زمانی که چنین روزی فرا خواهد رسید، مشخص نیست. دانشمندان در نقاط مختلف جهان در طول سال‌ها روش‌های مختلفی برای تشخیص CFS/ME را آزمایش کرده و نتایج متفاوتی کسب کرده‌اند.
تحقیقات اخیر دانشگاه UEA و Oxford Biodynamics بر تغییرات اپی‌ژنتیکی متمرکز شده است؛ تغییراتی که زمانی رخ می‌دهند که محیط یا رفتار ما بر نحوه بیان ژن‌ها تأثیر می‌گذارد.
این تیم پژوهشی با استفاده از پلتفرم موجود به نام Episwitch®، تنظیم‌کننده‌های اپی‌ژنتیکی را در ۴۷ بیمار مبتلا به CFS/ME شدید و ۶۱ فرد سالم هم‌سن مورد بررسی قرار داده است.
این آزمایش با استفاده از ۲۰۰ نشانگر توانست ۹۶ درصد مواقع، افراد مبتلا به CFS/ME را به‌درستی شناسایی کند.
EpiSwitch® پیش‌تر در تولید آزمایش‌های بالینی سرطان پروستات مورد استفاده قرار گرفته و از همان منطق بهره‌برداری کرده است. اما یکی از چالش‌های تشخیص CFS/ME این است که علائم آن به شدت متغیر می‌باشند.
هم‌اکنون مشخص نیست که آیا تمامی بیماران از یک علت زمینه‌ای مشابه رنج می‌برند یا عوامل متفاوتی همان پاتولوژی را ایجاد می‌کنند. همچنین، هم‌پوشانی‌های قابل توجهی با دیگر بیماری‌ها وجود دارد.
در بیانیه‌ای درباره تحقیقات اخیر، مسئولان انجمن ME در بریتانیا اظهار می‌دارند: «پروفایل اپی‌ژنتیکی یک گام کلیدی در مسیر دستیابی به یک آزمایش خون تشخیصی به شمار می‌آید.»
با این حال، یک آزمایش تشخیصی مؤثر باید هم حساس و هم اختصاصی برای آن بیماری باشد.
آن‌ها بر این باورند که باید مشخص شود آیا این ناهنجاری در مراحل اولیه ME/CFS و همچنین در افرادی که به مدت طولانی از علائم خفیف یا متوسط رنج می‌برند، به‌طور مستمر وجود دارد یا خیر.
از این رو، لازم است تحقیقات بیشتری انجام شود تا این یافته‌ها به‌طور کامل تأیید و تکرار گردند، قبل از آنکه بتوان نتیجه‌گیری کرد که آیا واقعاً یک آزمایش خون بسیار حساس و اختصاصی برای ME/CFS وجود دارد یا خیر.
این پژوهش در مجله Journal of Translational Medicine منتشر شده است.