علی نصیریان در نزدیکی سال نو، در تماشاخانه سنگلج گرد هم آمد تا بخشی از خاطرات جوانیاش را مرور کرده و تصنیفی از یکی از آثار نمایشیاش را برای حضار اجرا کند.
عصر امروز، دوشنبه ۲۱ اسفند، برنامهای با مشارکت گروهی از هنرمندان تئاتر در تماشاخانه سنگلج برگزار شد که علی نصیریان به اجرای تصنیف و حرکات موزون مختص به نمایشهای ایرانی پرداخت.
این برنامه با هدف اهدای رخصتنامه مکتبخانه سنگلج با حضور تعدادی از هنرمندان تئاتر برگزار شد و علی نصیریان، به عنوان هنرمند پیشکسوت این هنر، رخصتنامه هنرجویان مکتبخانه را امضا و به آنان اعطا کرد.
او در ابتدا با ابراز خرسندی از بازگشت به یادها گفت:
این دیدار برایم بسیار ارزشمند است. تماشاخانهای که از روزهای نخست تولدش به آن رفت و آمد کردهام.
وی همچنین بر اهمیت مدیریت فرهنگی تاکید کرد و افزود: پیشرفت فرهنگی با مدیریت دقیق امکانپذیر است. این نوع مدیریت نیازمند دقت و برنامهریزی است و شرایطی مانند سایر شاخهها ندارد.
پس از آن پریسا مقتدی، مدیر تماشاخانه سنگلج در سخنانی به نصیریان گفت: استاد، به خانه خودتان خوش آمدید. شما خود به نوعی پایهگذار مدیریت هنری هستید.
وی با اشاره به طرح توسعه تماشاخانه سنگلج، از همکاری نصیریان در اجرایی کردن این طرح قدردانی کرد و اظهار داشت: ساختمان کناری تماشاخانه خریداری شده و اقدامات لازم انجام شده، اما هنوز این طرح به مرحله اجرا نرسیده است.
علاوه بر این محمدحسین ایمانی خوشخو، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر اهمیت هنر ملی، خطاب به هنرمندان حاضر گفت: همه شما نگران تئاتر ملی بودهاید.
وی از تصویب بنیاد تئاتر ملی ایران خبر داد و افزود: بودجه قابل توجهی به این بنیاد اختصاص خواهد یافت که صرف تولید تئاتر ملی خواهد شد و این منابع خارج از بودجه مرکز هنرهای نمایشی است.
وی تصریح کرد: ما باید آنچه را که در دنیا عرضه میکنیم، تحت عنوان تئاتر ملی معرفی کنیم. به همین خاطر، در اولین فرصت، اساسنامه این بنیاد را تصویب خواهیم کرد.
در ادامه، کاظم نظری، مدیر کل هنرهای نمایشی خبر داد که وزیر ارشاد اعلام کرده است ساختمان مجاور تماشاخانه سنگلج به زودی در اختیار این مکان قرار میگیرد و ممکن است فعالیتهای آموزشی و حتی ساختوسازهایی مشابه تکیه دولت در آن انجام شود.
نظری همچنین از بازسازی ساختمان اداره تئاتر خبر داد و گفت: با دستور وزیر ارشاد، قرار است این اداره به موزه تئاتر ایران تبدیل گردد.
نصیریان در پیشنهاد خود بیان کرد که ساختمان اداره تئاتر بهتر است به برگزاری کارگاههای آموزشی برای جوانان اختصاص یابد و توضیح داد: موزه میتواند در مکانهای دیگری راهاندازی گردد. برای مثال، تئاتر نصر که دارای پیشینه تاریخی است.
وی همچنین تأکید کرد که این ساختمان حتماً باید مقاومسازی و بازسازی شود تا استحکام لازم را داشته باشد.
ایرج راد، دیگر هنرمند حاضر در برنامه و رئیس هیات مدیره خانه تئاتر نیز به مشکلاتی اشاره کرد که باعث تأخیر در راهاندازی تئاتر نصر به عنوان موزه تئاتر شده است.
در ادامه، داوود فتحعلیبیگی، مدیر مکتبخانه سنگلج درباره سبک و سیاق آموزشی این مکتبخانه که مخصوص نمایشهای ایرانی تأسیس شده توضیحات بیشتری ارائه کرد.
نصیریان پس از شنیدن توضیحات او بیان کرد: اهمیت دارد که کسانی که قصد دارند نمایشنامههای ایرانی بنویسند از تاریخ این هنر آگاه شوند و با آثار بزرگانی چون عباس جوانمرد، بهرام بیضایی، اکبر رادی و… آشنایی پیدا کنند.
وی همچنین بر اهمیت اقتباس ادبی در تئاتر و سینما تأکید کرد و اشاره نمود: اقتباس از ارزش بالایی برخوردار است؛ بهویژه نمونه موفق آن که فیلم “ناخدا خورشید” است، به گونهای که تماشاگران نمیتوانند باور کنند از یک اثر خارجی الهام گرفته شده است.
این هنرمند تأکید کرد: من هرگز نمایشنامهنویس نبودهام. در واقع، بازیگری بودم و همچنین کارگردانی نمیکردم. نوشتههای من تنها به عنوان دستمایهای برای کارهای خودم بوده است. ما در زمینه اقتباس از آثار صادق هدایت آغاز کردیم.
نصیریان ادامه داد: به هنرجویان این مکتبخانه میبایست تاریخ نمایشنامهنویسی ایران آموخته شود و باید با آثاری ارزشمند همچون “مرگ یزدگرد” آشنا شوند، زیرا زبان در تئاتر بسیار مهم است.
در بخش پایانی این برنامه، کیک جشن پایان دوره آموزشی سنگلج با دستان نصیریان بریده شد و هنرجویان اولین دوره این مکتبخانه رخصتنامههای خود را از این هنرمند دریافت نمودند.
رضا بابک که این مراسم به مناسبت زادروزش برگزار شده بود، در پاسخ به تبریک پریسا مقتدی، ابراز خوشحالی کرد و گفت: من خوشحالم که همزمان با بزرگان هنر کشور رشد کردهایم. اولین نمایشی که در این تماشاخانه مشاهده کردم، “چوب به دستهای ورزیل” اثر غلامحسین ساعدی بود.
پس از این جمله، نصیریان به شوخی گفت: تمامی بزرگان رفتند و فقط من استقامت کردهام.
سپس، کیک جشن پایان دوره مکتبخانه سنگلج با دستان نصیریان بریده شد.
در بخش پایانی این برنامه صمیمی، هنرمندانی چون داریوش مودبیان، شهرام زرگر، هادی مرزبان، قطبالدین صادقی، اصغر همت، هادی عامل، محمدحسین ناصربخت و … حاضر بودند و علی نصیریان با همراهی افشین هاشمی، تصنیف “برف میاد” را که سالها پیش در فاصله دو پرده نمایش “سلطان و سیاه” به اجرا درآورده بود، برای حضار اجرا کرد.
او که به وجد آمده بود، با عصای خود حرکات موزون نمایشهای ایرانی را نیز به نمایش گذاشت.
اجراهای موسیقی و آواز نمایشهای ایرانی نیز از دیگر قسمتهای این برنامه بود که با استقبال چشمگیری روبهرو شد.
علی نصیریان در دهه ۷۰
تصنیف “برف میاد” را در فاصله دو پرده نمایش “سلطان و سیاه” که خود متن آن را به عنوان اثری پژوهشی نوشته بود، اجرا کرده بود. این نمایش به کارگردانی داوود فتحعلیبیگی در جشنواره آیینی سنتی به روی صحنه رفت و اکنون تکرار اجرای موسیقی و آواز آن، برای حاضران و خود نصیریان تجدید خاطرهای شیرین بود.
در این مراسم، مجید افشار، یکی از مهمترین سیاهبازان کشور که همکاری با نصیریان را در کارنامه دارد نیز در جمع بود.
همچنین عکسی از عزتالله انتظامی به عنوان یادگاری برای قدردانی از نصیریان اهدا شد.