یک مقام کاخ سفید مدعی شد تحریمها و محاصره دریایی آمریکا، ایران را در وضعیت «ورشکستگی کامل» قرار داده است و دونالد ترامپ در ماههای آینده گزینههای متعددی برای تشدید فشار اقتصادی بر تهران در اختیار دارد؛ گزینههایی که میتواند صادرات نفت و مسیرهای انتقال درآمدهای ایران را هدف قرار دهد.
این مقام که با بلومبرگ گفتوگو کرده، جزئیات گزینههای مورد نظر ترامپ را فاش نکرد، اما این خبرگزاری گزارش داد واشنگتن همچنان میتواند با محدود کردن فروش نفت ایران یا مسدود کردن دسترسی تهران به درآمدهای نفتی، فشار اقتصادی را افزایش دهد؛ هرچند تشدید این فشارها هزینههای دیپلماتیک بیشتری برای آمریکا به همراه خواهد داشت.
یکی از گزینههای اصلی، هدف قرار دادن چین و هند بهعنوان بزرگترین خریداران نفت ایران است. چین بهتنهایی بیش از ۹۰ درصد نفت صادراتی ایران را خریداری میکند و تحریم شرکتها و نهادهایی که این معاملات را تسهیل میکنند، میتواند مستقیما درآمدهای نفتی تهران را هدف بگیرد.
آمریکا تاکنون شماری از پالایشگاهها و شرکتهای چینی مرتبط با تجارت نفت ایران را تحریم کرده، اما هنوز سراغ بانکهای بزرگ چین که تأمین مالی این تجارت را بر عهده دارند، نرفته است. بلومبرگ هشدار داده است که هدف قرار دادن این بانکها اگرچه میتواند درآمدهای ایران را کاهش دهد، اما خطر ایجاد تنش تازه با پکن را نیز افزایش میدهد؛ آن هم در آستانه دیدار احتمالی ترامپ و شی جینپینگ در ماه سپتامبر.
صرافیهای فعال در کشورهایی مانند امارات نیز از دیگر اهداف احتمالی واشنگتن هستند؛ نهادهایی که در انتقال درآمدهای ایران، عمدتا به یوان چین، و تبدیل آن به ارزهای قابل استفاده در داخل کشور نقش دارند. با این حال، کارشناسان معتقدند چنین اقداماتی بهتنهایی برای وادار کردن ایران به عقبنشینی کافی نخواهد بود.
ترامپ روز یکشنبه گفته بود که واشنگتن در قبال ایران «با آرامش» عمل میکند و تحولات این کشور، از جمله تورم بالا و وضعیت مالی آن، را از نزدیک زیر نظر دارد. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا نیز پیشتر گفته بود واشنگتن به اعمال فشار علیه ایران ادامه خواهد داد.
این در حالی است که آمریکا از سال ۲۰۱۸ تاکنون حدود ۲۲۰۰ تحریم علیه ایران اعمال کرده که حدود ۳۵۰ مورد آن در چارچوب کارزار موسوم به «خشم اقتصادی» وضع شده است.
در مجموع، با وجود ادعای واشنگتن درباره اثرگذاری فشارهای اقتصادی، گزینههای بعدی آمریکا با یک محدودیت جدی روبهروست: هرچه فشار بر شبکه فروش نفت و انتقال درآمدهای ایران افزایش یابد، هزینه تقابل واشنگتن با شرکای اقتصادی تهران، بهویژه چین، نیز بیشتر خواهد شد؛ مسئلهای که میتواند اجرای سیاست «فشار حداکثری» را برای دولت ترامپ پیچیدهتر کند.