گزارشی از «میدلایستآی» نشان میدهد که عربستان سعودی با دیدگاهی پر از تردید به مناسبات خود با مصر در دوران عبدالفتاح السیسی مینگرد. این تردیدها ناشی از این باور در محافل تصمیمگیرنده سعودی است که مصر، برخلاف آنچه انتظار میرفت، دیگر هیچ آورده استراتژیک ملموسی ندارد و در زمینه امنیت منطقهای نیز توانایی نظامی قابل توجهی ارائه نمیدهد.
براساس اطلاعات ایسنا، یکی از مشاوران پیشین خاندان سلطنتی عربستان اعلام کرد که ریاض در حال حاضر علاقهمند به مشارکت مصر در این توافق نیست. این مشاور به وضوح گفت که دیدگاه السیسی نسبت به این توافقات تنها ابزاری برای کسب درآمد مالی به حساب میآید و هیچگونه مشارکت واقعی در آن وجود ندارد، رویکردی که ریاض را به نیات قاهره بدگمان کرده است.
علاوه بر مسائل مالی، عربستان به این نتیجه رسیده که ترکیه و پاکستان بهمراتب «ارزش افزوده» نظامی بیشتری برای ائتلاف ارائه میدهند. در حالی که ترکیه و پاکستان دارای صنایع دفاعی مدرن و ارتشهای قدرتمند عملیاتی هستند، موقعیت مصر در این ساختار امنیتی به دلیل ضعف در قابلیتهای دفاعی، در هالهای از ابهام قرار دارد.
منابع آگاه سعودی به تندی انتقاداتی را متوجه ماهیت اقتصادی ارتش مصر کردند و گفتند که بخش بزرگی از ظرفیتهای نظامی این کشور به تولیدات غیرنظامی اختصاص یافته است. ریاض بر این باور است که ارتش مصر بهجای تمرکز بر روی صنایع دفاعی و پیشرفت تکنولوژیهای مدرن، بیش از حد در حوزههای اقتصادی مانند مدیریت کارخانههای مواد غذایی مشغول است.
عامل کلیدی دیگر، «فقدان اعتماد» به وفاداری السیسی است. تصمیمگیرندگان سعودی تأکید دارند که نمیتوانند به اندازهای که به رهبران ترکیه و پاکستان اعتماد دارند، به السیسی تکیه کنند. با این حال، آنان درهای همکاری در آینده را نبسته و تصریح کردهاند که اگر تغییرات ملموسی در رویکرد قاهره مشاهده شود، میتوانند به بازنگری در روابط بپردازند.
این ارزیابی سختگیرانه سعودی در شرایطی مطرح میشود که مباحث گستردهتری حول کاهش نقش مصر در منطقه جریان دارد. گزارشها، از جمله تحلیلی که اخیراً توسط نشریه «اکونومیست» منتشر شده، نشان میدهد که مصر که زمانی به عنوان ستون اساسی نظام منطقهای شناخته میشد، حالا به عنوان یک میانجی و قدرت نظامی تأثیرگذار، بیش از پیش به حاشیه رانده شده است.
توافق دفاعی مکه که بر اصل «دفاع مشترک» در برابر تهدیدات استوار است، با این رویکرد ریاض، عملاً مصر را از یک نیروی امنیتی کلیدی در منطقه خلیج فارس به حاشیه رانده و نشاندهنده تمایل سعودیها به بازتعریف اتحادهای خود بر اساس «بازدهی عملیاتی» و نه بر مبنای پیوندهای سیاسی سنتی است.
۲۱۹