امروزه میانگین طول عمر انسان حدود ۷۱ سال است.تعداد کمی از افراد به تولد ۱۰۰سالگی خود میرسند و عنوان صدساله (Centenarian) را به دست میآورند و تعداد بسیار کمتری نیز بیش از ۱۱۰ سال عمر میکنند. به این افراد فوقصدساله (Supercentenarian) گفته میشود.
به گزارش انتخاب و به نقل از sciencealert؛ پژوهش جدیدی که در مجموعه انتشارات Cell Press منتشر شده، یک توضیح احتمالی برای این موضوع ارائه میدهد که چرا این افراد بسیار سالخورده ممکن است بتوانند در برابر افزایش خطر ابتلا به سرطان و بیماریها، با وجود بالا رفتن سن، مقاومت کنند.
به نظر میرسد در حوالی ۱۰۰سالگی، نوع نادری از سلولهای T کمککننده (T helper cells) در بدن این افراد تکثیر میشود و با گذشت زمان، هم تعدادشان افزایش مییابد و هم ویژگیهایشان با شرایط جدید سازگار میشود.
نویسندگان مطالعه مینویسند: «این سلولها روندی مرحلهبهمرحله از تمایز و انعطافپذیری در تولید سیتوکینها نشان میدهند که حاکی از پاسخهای سازشی به آنتیژنهای مداوم در طول سالمندی سالم است.»
سلولهای ایمنی نادرِ نابودکننده سرطان ممکن است از افراد بالای ۱۱۰ سال محافظت کنند
پژوهش جدید نشان میدهد سلولهای ایمنی خاصی که از سلولهای T کمککننده به نوع نادری از سلولهای T کشنده تبدیل میشوند، ممکن است به افرادی که بیش از ۱۰۰ سال عمر میکنند کمک کنند تا با تهدیدهای سیستم ایمنی مقابله کنند.
همه ما بخشی از سلولهای T کمککننده را که به آنها سلولهای CD4 نیز گفته میشود، در سیستم ایمنی تطبیقی خود داریم.
سلولهای CD4 انواع مختلفی دارند که برخی از آنها بسیار نادرتر از بقیه هستند. برای مثال، سلولهای T سیتوتوکسیک CD4 یا CD4 CTL معمولاً در بدن انسان تعداد بسیار کمی دارند.
این سلولهای T بیشتر نقش کشنده دارند تا کمککننده؛ وظیفه آنها گشتزنی در بدن و شناسایی سلولهای آلوده، آسیبدیده یا سرطانی و از بین بردن آنها پیش از ایجاد آسیب بیشتر است.
با این حال، زمانی که افراد وارد دهه ۹۰ زندگی خود و سالهای بالاتر میشوند، به نظر میرسد تعداد این سلولهای CD4 CTL که معمولاً کمیاب هستند، بهطور چشمگیری افزایش پیدا میکند.
این الگوی از نظر آماری معنادار، در نمونههای خون ۲۸ شرکتکننده ژاپنی مشاهده شد؛ البته اندازه این نمونه بسیار کوچک است و چون همه شرکتکنندگان از یک کشور بودند، لزوماً نمیتوان نتایج را به کل جمعیت جهان تعمیم داد.
در نمونههای خون ۸ فرد در دهههای ۷۰، ۸۰ و ۹۰ زندگی، میانه سهم سلولهای CD4 CTL حدود ۴ درصد بود.
در میان ۱۰ فرد صدساله شرکتکننده در مطالعه، این میزان به ۹.۶ درصد رسید و در افراد فوقصدساله به ۱۷.۶ درصد افزایش یافت.
البته حتی در همین نمونه کوچک نیز موارد استثنایی وجود داشت؛ بهعنوان مثال، یکی از شرکتکنندگان که هنوز به ۱۰۰سالگی نرسیده بود، بالاترین میزان این سلولها را در خون خود داشت.
این سلولها فعال بودند و نشانهای از فرسودگی یا خستگی عملکردی نشان نمیدادند.
کوسوکه هاشیموتو، ایمنیشناس از دانشگاه اوساکا در ژاپن، میگوید:
«پیری سیستم ایمنی صرفاً یک فرایند زوال و کاهش عملکرد نیست.»
او ادامه میدهد:
«افزایش انتخابی برخی سلولهای T نشان میدهد که حتی در سنین بسیار بالا نیز سیستم ایمنی ممکن است همچنان بتواند خود را با چالشهای مرتبط با افزایش سن سازگار کند.»
پژوهشگران با بررسی پروتئینهای موجود در سطح این سلولها دریافتند که سلولهای CD4 CTL زمانی شکل میگیرند که سلولهای T کمککننده ابتدا پروتئین CD27 و سپس CD28 را از دست میدهند.
سلولهای T کشنده در پاسخ به یک حمله ایمنی، میتوانند از خود نسخههای متعددی ایجاد کنند و به این ترتیب یک ارتش میکروسکوپی از سلولهای مشابه تشکیل دهند.
دقیقاً همین اتفاق در نمونههای خون افراد مسنتر مشاهده شد.
بهطور میانگین، حدود ۳۳ درصد از سلولهای CD4 CTL موجود در خون آنها، نسخههایی از یک سلول اولیه بودند.
در نمونه خون یکی از افراد صدساله، تقریباً نیمی از سلولهای CD4 CTL نسخههایی از همان یک سلول بودند.
این یافته نشان میدهد که پس از رسیدن انسان به سنین بسیار بالا، بدن ممکن است با افزایش تهدیدهای ایمنی مواجه شود و افزایش تعداد سلولهای CD4 CTL شاید به افراد فوقصدساله، دستکم در میان افرادی که در ژاپن زندگی میکنند، کمک کند تا از این تهدیدها جان سالم به در ببرند.
ارتباط پیری با سلولهای سرطانی
هاشیموتو میگوید:
«با افزایش سن، سلولهای غیرطبیعی، از جمله سلولهای پیرشده و سلولهای سرطانی، بیشتر میشوند.»
او اضافه میکند:
«یافتههای ما نشان میدهد که سازگاری سیستم ایمنی با این تغییرات ممکن است در طول عمر استثنایی نقش داشته باشد.»
در واقع، یافتههای این پژوهش این احتمال را مطرح میکنند که سیستم ایمنی افراد بسیار سالخورده، برخلاف تصور رایج، الزاماً فقط ضعیفتر نمیشود؛ بلکه ممکن است در برخی افراد، برخی بخشهای سیستم ایمنی به شکل انتخابی تقویت و سازگار شوند تا با تهدیدهای ناشی از افزایش سن مقابله کنند.
البته این مطالعه هنوز به معنای اثبات علت طول عمر بالای این افراد نیست. تعداد شرکتکنندگان کم بوده و همه آنها ژاپنی بودند؛ بنابراین برای مشخص شدن اینکه آیا این الگو در افراد بسیار سالخورده در سراسر جهان نیز وجود دارد و آیا واقعاً به افزایش طول عمر کمک میکند، به پژوهشهای بزرگتر نیاز است.
این پژوهش در مجموعه Cell Press منتشر شده است.