معاون پژوهشی موسسه کادراس، با اشاره به گزارش تازه سازمان ملل در مورد تولید تریاک در سال ۲۰۲۲، بیان داشت: طبق این گزارش، مجموع تولید جهانی تریاک به ۷۸۰۰ تن میرسد که ۶۲۰۰ تن از آن (معادل ۸۰ درصد) در افغانستان به عمل آمده است.
، دکتر منصور براتی در نشست علمیای با عنوان بررسی عملکرد طالبان در مبارزه با مواد مخدر، به ویژه از زمان آغاز فعالیتهای دولت طالبان، اظهار داشت: اکنون بیش از یک سال از بازگشت طالبان به قدرت میگذرد و در اوایل این دوره، صحبتهای زیادی درباره عزم جدی این گروه در مقابله با کشت و تولید مواد مخدر مطرح شد و حتی در همان ماههای ابتدایی، حکمی نیز در این زمینه صادر گردید.
وی ادامه داد: اما از همان ابتدا سؤالاتی به ذهن خطور میکرد، چرا که باید به هر ادعایی با شک و تردید نگاه کرد و سیاستگذاران در ایران باید به این فکر کنند که آیا طالبان واقعاً این اقدام را عملیاتی خواهد کرد و در صورت تحقق این امر، چه اثراتی بر کشور ما خواهد گذاشت؟ آیا طالبان اساساً ظرفیت انجام چنین اقداماتی را دارد یا نه؟ تغییر در ساختار قدرت چه تأثیری بر روندهای مواد مخدر و الگوهای مصرف خواهد گذاشت؟ آیا ادعای کاهش در کشت و تولید تریاک با تغییر در استفاده از مواد دیگر همراه است و آیا مواد صنعتی به مرور جایگزین مواد سنتی خواهند شد یا خیر؟
معاون پژوهشی موسسه کادراس تصریح کرد: از زمان بازگشت طالبان به قدرت، ایران چند نکته اساسی را در نظر گرفت و کنترل تولید و قاچاق مواد مخدر به عنوان یکی از شروط اصلی مطرح شد.
براتی با اشاره به فرمانی که طی بازگشت طالبان به قدرت تحت عنوان ممنوعیت کشت خشخاش و چرس و تولید مواد مخدر در افغانستان صادر شد، افزود: در سال ۱۹۹۶ که طالبان به قدرت رسید، ملاعمر نیز حکمی در این خصوص صادر کرده بود. در آن دوره، شواهد نشان میدهد که کشت و تولید مواد مخدر در سالهای ۱۹۹۹ و ۲۰۰۰ تا ۹۰ درصد کاهش یافت و این یک رخداد بیسابقه در جهان بود.
وی خاطرنشان کرد: در ژوئن سال ۲۰۲۲ گزارشهایی از موسسه انگلیسی الکیس و پس از آن بیبیسی جهانی درباره کاهش ۸۰ درصدی کشت خشخاش در افغانستان منتشر شد، در حالی که ستاد مبارزه با مواد مخدر نیز اعلام کرد که آمار کشت بالاست و باید صحت این آمار بررسی شود.
با استناد به دو گزارش سالانه تریاک افغانستان که توسط UNODC منتشر میشود و همچنین گزارش جهانی سازمان ملل، براتی گفت: طبق آخرین گزارش، کشت خشخاش در افغانستان در سال ۲۰۲۱ از ۵۶ هزار هکتار به ۲۳۳ هزار هکتار در سال ۲۰۲۲ با افزایش ۳۲ درصدی رسیده است. با فرمان ممنوعیت کشت تریاک توسط طالبان، قیمت تریاک از ۱۱۶ دلار در هر کیلو به ۲۰۳ دلار در سال ۲۰۲۲ افزایش یافته است.
او همچنین گفت: بر اساس این گزارش، درآمد کشاورزان از فروش تریاک از ۴۲۵ میلیون دلار در سال ۲۰۲۱ به ۱.۴ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۲ افزایش یافته، که نشاندهندهای رشد سه برابری است. در گزارش سال گذشته، کشت خشخاش در منطقههای جنوب غربی ۷۳ درصد و در استانهای غربی ۱۴ درصد اعلام شده است.
معاون پژوهشی موسسه کادراس به روند قیمت تریاک خشک نیز اشاره کرد و گفت: در سال ۲۰۱۹ به علت حجم بالای تولید، قیمت در آن سال همچنان پایین بود، اما در میانه سال ۲۰۲۱ با بازگشت طالبان به قدرت، قیمت آن بالای ۱۵۰ دلار افزایش یافت و سپس دوباره کاهش یافت، اما با اعلام ممنوعیت کشت تریاک در آوریل ۲۰۲۲، قیمت دوباره فراتر از ۲۰۰ دلار رفت.
بر اساس اظهارات براتی، سهم بازار غیرقانونی مواد در اقتصاد ملی افغانستان ۲۹ درصد از کل ارزش بخش کشاورزی این کشور را به خود اختصاص میدهد. همچنین تراکم کشت خشخاش طبق زمینهای کشاورزی در سال ۲۰۲۲ در همان مناطق جنوبی و جنوب غربی بیشتر بوده است.
معاون پژوهشی موسسه کادراس در ادامه به تحولات الگوی کشت خشخاش اشاره کرد و گفت: گزارش جدید سازمان ملل در سال ۲۰۲۲ نکات جالبی را مطرح کرده است، که میزان تولید جهانی تریاک به ۷۸۰۰ تن اعلام شده و در همین سال ۶۲۰۰ تن تریاک (۸۰ درصد) در افغانستان به تولید رسیده است.
وی افزود: بعد از افغانستان، کشورهای میانمار و مکزیک در صفهای بعدی تولید تریاک قرار گرفتهاند.
براتی با تأکید بر اینکه تغییرات در افغانستان تأثیر عمیقی بر بازار جهانی مواد مخدر خواهد داشت، اظهار کرد: افغانستان سالهاست که به عنوان بزرگترین تولیدکننده تریاک، هروئین و مورفین در دنیا شناخته میشود. بنابراین سیاستهایی که طالبان به آن سمت خواهد رفت، ریشهدار در تأثیر بر بازارهای جهانی خواهد بود.