یک مطالعه بزرگ روی بیش از ۱۰ هزار بزرگسال نشان داده است که قرار گرفتن در معرض نور هنگام شب، حتی اگر بسیار کم باشد، با نشانههای ظریف اما قابلاندازهگیری از تغییرات قلبی مرتبط است.
به گزارش انتخاب و به نقل از ساینس الرت؛ در مقایسه با افرادی که در تاریکی تقریباً کامل میخوابیدند، کسانی که هنگام خواب حتی مقدار کمی نور ــ مثلاً نوری که از لای در وارد اتاق میشد ــ در معرض قلب خود قرار میدادند، بیشتر احتمال داشت حفرههای قلب بزرگتر و دیوارههای ضخیمتری داشته باشند.
هرچه میزان قرار گرفتن در معرض نور بیشتر بود، این تغییرات نیز افزایش پیدا میکرد.
افراد گروهی که بیشترین میزان نور شبانه را دریافت میکردند، بهطور متوسط نزدیک به ۳۴ دقیقه در هر شب در معرض نوری بالاتر از ۳ لوکس قرار داشتند.
برای درک بهتر، این میزان تقریباً معادل روشن بودن سه شمع در فاصله حدود یک متری از تختخواب است.
یافتههای جدید که در نشریه European Heart Journal منتشر شدهاند، نشان میدهند حتی چنین نور کمشدتی نیز ممکن است بر قلب تأثیر بگذارد.
دیوارههای قلب افرادی که بیشترین زمان را در محیط روشن میخوابیدند، حدود ۱.۵ درصد ضخیمتر از کسانی بود که شبها تقریباً در تاریکی میخوابیدند.
همچنین توده بطن چپ قلب آنها ۲.۴ درصد بیشتر بود و توانایی انقباضی قلبشان ۱.۹ درصد کاهش داشت.
«این نخستین مطالعه از این نوع است و نشان میدهد قرار گرفتن در معرض سطوح بالاتر نور در شب با تغییر ساختار و عملکرد قلب ارتباط دارد.»
این را لو چی، متخصص اپیدمیولوژی از دانشگاه تولین آمریکا، میگوید.
او توضیح میدهد: «در این وضعیت، ساختار و عملکرد قلب تغییر میکند؛ تغییری که معمولاً در پاسخ به استرس یا آسیب مزمن قلبی مشاهده میشود. بدن ما به نوعی تلاش میکند خود را با این فشار سازگار کند، اما در نهایت این فرایند میتواند قلب را ضعیف کرده و خطر نارسایی قلبی را افزایش دهد.»
بررسی بیش از ۱۰ هزار نفر
این یافتهها از دادههای UK Biobank به دست آمدهاند؛ یک پایگاه داده بزرگ که تغییرات سلامت جمعیت بریتانیا را در طول زمان دنبال میکند.
افراد شرکتکننده در این مطالعه به مدت یک هفته، میزان نور محیط اطرافشان هنگام شب را با استفاده از حسگرهای نوری نصبشده روی مچ دست ثبت کردند.
ساختار و عملکرد قلب آنها نیز با استفاده از تصویربرداری تشدید مغناطیسی قلب و عروق (CMR) بررسی شد.
در مقایسه با افرادی که شبها در معرض نور قرار نمیگرفتند، کسانی که حدود نیم ساعت یا بیشتر در معرض نور شبانه بودند، نشانههایی از تغییر ساختار قلب داشتند؛ از جمله ضخیمتر شدن دیواره بطن چپ و کاهش توانایی انقباض قلب.
اگرچه این تغییرات از نظر پزشکی در دسته تغییرات «تحتبالینی» قرار میگیرند، یعنی هنوز علائم قابلمشاهدهای ایجاد نمیکنند، پژوهشگران معتقدند از نظر بالینی همچنان اهمیت دارند.
نور شبانه و افزایش خطر بیماریهای قلبی
در بخش دیگری از پژوهش که ۷۳ هزار و ۲۸۶ نفر را بررسی کرد، ارتباط میان قرار گرفتن در معرض نور بیشتر در شب و پیامدهای نامطلوب سلامت مشاهده شد.
افرادی که بیشترین میزان نور شبانه را دریافت میکردند، در یک دوره ۸ تا ۱۰ ساله با خطر بالاتری برای مشکلات مختلف قلبی و عروقی روبهرو بودند:
* ۲۹ درصد خطر بیشتر نارسایی قلبی
* ۱۵ درصد خطر بیشتر فیبریلاسیون دهلیزی
* ۲۴ درصد خطر بیشتر سکته قلبی
* ۳۳ درصد خطر بیشتر سکته مغزی
* ۲۶ درصد خطر بیشتر مرگ ناشی از بیماریهای قلبیعروقی
در مقابل، قرار گرفتن در معرض نور شدید در طول روز، یعنی بیش از هزار لوکس، با افزایش خطر بیماریهای قلبیعروقی یا مرگ ارتباطی نشان نداد.
سه متخصص قلب از آلمان که در این مطالعه مشارکت نداشتند، در سرمقالهای همراه با پژوهش نوشتند که رابطه مشاهدهشده از نظر زیستی قابلتوجیه است و افزایش خطر با افزایش میزان نور، الگوی مشخصی دارد.
آنها تأکید کردند که تاریکی شبانه باید بهعنوان یکی از عوامل مهم سلامت قلب جدی گرفته شود؛ درست مانند کنترل فشار خون و داشتن هوای پاک.
آیا کمخوابی عامل اصلی است؟
این مطالعه از نوع مشاهدهای است؛ بنابراین نمیتواند ثابت کند که نور شبانه مستقیماً باعث آسیب قلبی یا بیماری قلبی میشود.
با این حال، تعداد بسیار زیاد شرکتکنندگان به پژوهشگران اجازه داده است تغییرات بسیار ظریف قلب را که ممکن است با شرایط خواب مرتبط باشند، شناسایی کنند.
نکته جالب این است که پژوهشگران دریافتند کوتاهتر بودن مدت خواب ممکن است بخشی از ارتباط میان نور شبانه و تغییرات قلبی را توضیح دهد.
بررسیهای بیشتر نشان دادند که کاهش مدت خواب میتواند حدود ۲۵ تا ۵۰ درصد از تغییرات مشاهدهشده را توضیح دهد.
این یافتهها بر اهمیت خواب کافی در طول شب تأکید میکنند و نشان میدهند تاریک نگه داشتن اتاق خواب، مثلاً با استفاده از پردههای ضخیم و ضدنور یا چشمبند خواب، ممکن است مفید باشد.
چرا نور شبانه میتواند بر قلب تأثیر بگذارد؟
امروزه بهخوبی مشخص شده است که قرار گرفتن در معرض نور هنگام شب میتواند ترشح ملاتونین را کاهش دهد؛ هورمونی که نقش مهمی در تنظیم چرخه خواب و بیداری دارد و به بدن کمک میکند برای خواب آماده شود.
احتمال دارد نور در ساعات حساس شب، باعث بیدار ماندن یا اختلال در خواب شود و از این طریق، فشار بیشتری به سیستم قلبیعروقی وارد کند.
با این حال، برای مشخص شدن دقیق سازوکارهای این ارتباط، به پژوهشهای مستقیم بیشتری نیاز است.
لو چی میگوید: «آلودگی نوری بهعنوان یک عامل خطر جدید برای بیماریهای قلبیعروقی مطرح شده است.»
او اضافه میکند: «یافتههای ما در کنار شواهد بهدستآمده از مطالعات دیگر نشان میدهد کاهش میزان نور در شب میتواند یکی از راهکارهای احتمالی برای پیشگیری از بیماریهای قلبی باشد.»