افزایش قیمت جهانی پلاستیکهای بازیافتی در هفتههای اخیر را نمیتوان صرفاً یک نوسان مقطعی دانست، بلکه این روند بازتابی از تغییرات عمیقتر در ساختار بازار جهانی پتروشیمی است؛ تغییراتی که تحت تأثیر همزمان تحولات ژئوپلیتیکی، اختلال در زنجیره تأمین خوراکهای فسیلی و بازتعریف اولویتهای تولیدکنندگان پلیمری شکل گرفته است.
تابناک نوشت: وقوع جنگ و بسته شدن تنگه هرمز، بهعنوان یکی از حیاتیترین شریانهای انتقال انرژی جهان، شوک شدیدی به بازار نفتا وارد کرده و پیامدهای آن بهسرعت در قیمت محصولات پلیمری نمایان شده است.
بررسی ها نشان می دهد اختلال در عرضه نفتا از خاورمیانه موجب افزایش شدید هزینه تولید پلاستیکهای نو شده، بهگونهای که قیمت برخی گریدهای پلیمری در بازارهای جهانی تقریباً دو برابر شده است. در چنین شرایطی، تولیدکنندگان پاییندستی که با فشار حاشیه سود مواجهاند، بهطور فزایندهای به سمت مواد بازیافتی بهعنوان جایگزینی عملی و در کوتاهمدت در دسترس حرکت کردهاند. این تغییر ناگهانی در الگوی تقاضا، صنعت بازیافت جهانی را با شوکی کمسابقه مواجه کرده و توازن سنتی میان عرضه و تقاضا را بر هم زده است.
افزایش چشم گیر قیمت محصولات پلیمری در دنیا
افزایش تقاضا برای پلیپروپیلن، پلیاتیلن سنگین و سبک بازیافتی باعث شده قیمتها به سطوحی برسند که پیشتر تنها در بازار پلیمرهای نو مشاهده میشد. نکته کلیدی آن است که رشد قیمتها صرفاً ناشی از هیجانات بازار نیست، بلکه ریشه در محدودیتهای واقعی عرضه دارد. ظرفیت بازیافت در بسیاری از کشورها متناسب با جهش تقاضا توسعه نیافته و همین مسئله باعث شده خریداران برای تضمین تأمین مواد اولیه، حاضر به پرداخت قیمتهای بالاتر شوند. در صورت تداوم این شرایط، انتظار کاهش قیمتها در کوتاهمدت چندان محتمل نیست.
جهش سه رقمی قیمت PET به اروپا رسید
به گونه ای که بررسی ها بیان گر این است که در بازار اروپا، افزایش سهرقمی قیمت پلیاتیلن ترفتالات (PET) بازیافتی نشاندهنده شدت عدم تعادل میان عرضه و تقاضاست. تقاضای قوی، بهویژه از سوی کشورهای اروپای شرقی که وابستگی بالاتری به واردات مواد اولیه دارند، موجب شده موجودی بازار با سرعت جذب شود. از نگاه تحلیلگران، مسئله اصلی در مقطع کنونی نه قیمت، بلکه «دسترسپذیری» است؛ عاملی که میتواند در صورت تداوم اختلالات ژئوپلیتیکی، به یک ریسک ساختاری برای صنایع بستهبندی، خودروسازی و کالاهای مصرفی تبدیل شود.
در سطح کلانتر، افزایش قیمت نفت خام و محدودیت در دسترسی به خوراکهای پتروشیمی، جایگاه مواد بازیافتی را در زنجیره ارزش صنعت پتروشیمی ارتقا داده است. پلاستیکهای بازیافتی دیگر صرفاً یک گزینه زیستمحیطی یا مکمل تولید محسوب نمیشوند، بلکه بهعنوان یک نهاده راهبردی برای مدیریت ریسک تأمین در حال مطرح شدن هستند. این تحول میتواند در میانمدت جریان سرمایهگذاری به سمت توسعه ظرفیتهای بازیافت و فناوریهای پیشرفتهتر را تقویت کند.
در آسیا نیز پیامدهای جنگ و نااطمینانیهای ژئوپلیتیکی، چشمانداز بازار پلاستیکهای بازیافتی را پیچیدهتر کرده است. اگرچه تقاضا در این منطقه رو به افزایش است، اما رشد هزینههای انرژی و کرایه حملونقل دریایی بخشی از مزیت قیمتی مواد بازیافتی را خنثی کرده است. فعالان بازار بر این باورند که اثرات اصلی این تحولات از سه کانال بروز میکند: افزایش بهای سوخت، تشدید بیثباتی در لجستیک دریایی و احتیاط بیشتر خریداران در قراردادهای بلندمدت.
سمت و سوی بازار جهانی پلاستیک
در خصوص چشمانداز آتی، بازار با دو سناریوی اصلی مواجه است. در سناریوی نخست، با کاهش تنشها و بهبود نسبی مسیرهای تأمین انرژی، قیمتها ممکن است در ماههای آینده تا حدودی تعدیل شود. اما در سناریوی دوم که مبتنی بر تداوم نااطمینانیهای ژئوپلیتیکی است، قیمت پلاستیکهای بازیافتی احتمالاً در سطوح بالا باقی خواهد ماند و حتی میتواند به تثبیت یک «کف قیمتی جدید» در بازار منجر شود؛ تحولی که پیامدهای بلندمدتی برای استراتژی تولید و سرمایهگذاری در صنعت پتروشیمی به همراه خواهد داشت.
۲۲۳۲۲۵