مترجم اثر «اعمال انسانی»، که نویسندهاش برندهٔ جایزهٔ نوبل گردیده، دربارهٔ دشواریهای ترجمه این اثر گفت: در طول ترجمه «اعمال انسانی»، بارها اشکهایم سرازیر شد.
علی قانع، مترجم کتاب «اعمال انسانی» نوشته هان کانگ، در گفتوگویی با ایسنا تاکید کرد که این نویسنده به طور کامل شایستهٔ دریافت جایزهٔ «نوبل» است و افزود: این ترجمهٔ فوقالعاده زیبا، شش سال پیش منتشر شد، اما در این مدت بازخوردی نداشت.
وی در مورد عدم دیده شدن این کتاب توضیح داد: بسیاری میگفتند که «اعمال انسانی» بسیار تیره و تلخ و ناامیدکننده است؛ در عین حال بر این نکته تاکید داشتند که نوشتاری فوقالعاده زیبا و شاعرانه دارد. در بیانیه جایزه نوبل نیز به شاعرانه بودن زبان خانم هان کانگ اشاره شده است.
این نویسنده و مترجم با ذکر این نکته که قبل از ترجمه کار هان کانگ، چند داستان کوتاه از او را در نشریات خارجی مطالعه کرده بود، گفت: من واقعاً داستانهای او را بسیار دوست داشتم. از آنجا که خودم هم داستاننویس هستم، تلاش کردهام با زبانی شاعرانه بنویسم و به همین دلیل نسبت به او احساس نزدیکی میکردم. ناشر «گیاهخوار» او که جایزهٔ بوکر بینالمللی را دریافت کرده بود، پیش از این برای ترجمه به من پیشنهاد شد. اما وقتی کتاب را مطالعه کردم، تصمیم گرفتم آن را ترجمه نکنم. داستانش بینهایت زیبا بود، ولی با توجه به سیستم نظارتی موجود، متوجه شدم که از میان 200 صفحه کتاب، تنها 30 صفحه قابلیت انتشار دارد.
قانع در ادامه به ترجمههای دیگر «گیاهخوار» در ایران اشاره کرد و گفت: شخصاً معتقدم مترجم و ناشر این اثر در ایران سزاوار دریافت جایزه نوبل هستند، چراکه طرح مسائل مطرح شده در کتاب به گونهای است که نمیتوان آنها را جدا کرد و جدا کردنشان به کتاب آسیب میزند؛ زیرا این متن بیشتر جنبهٔ روایی دارد تا جنبهٔ تبلیغی.
قانع اشاره کرد که نشر چترنگ از او خواسته بود کتاب «اعمال انسانی» را ترجمه کند و او نیز این کار را انجام داد؛ اما این کتاب در زمان مناسبی منتشر نشد. انتشار آن همزمان با وقایع سال 1398 بود و در نتیجه نتوانست دیده شود.
وی ادامه داد: «اعمال انسانی» به موضوعی شاعرانه دربارهٔ جنبشهای دانشجویی دههٔ ۱۹۸۰ در کره میپردازد. این جنبش با قساوتی شدید سرکوب شده و دانشجویانی که در این فعالیتها شرکت داشتند، تحت فشار قرار گرفتند، عدهای به زندان افتادند و در آنجا مورد شکنجه قرار گرفتند و برخی نیز دوستان خود را لو دادند، مادری که فرزند خود را از دست میدهد و خواهری که برادرش را. خانم هان کانگ در این کتاب به زندگی این افراد وارد شده و داستانهای سوزناک و واقعی را روایت کرده که هر یک نشانگر واقعیتهای تلخ است. خانم هان خود این وقایع را مشاهده کرده و درک کرده بود.
قانع با اشاره به دشواریهای ترجمه این کتاب، عنوان کرد: من این اثر را از زبان انگلیسی به فارسی ترجمه نمودم. این کتاب از زبانی شاعرانه برخوردار بود و برخی تعابیر به فرهنگ کرهای تعلق داشت؛ در نتیجه، یافتن معادلهای مناسب و انتقال احساسات و نگاه خانم هان کانگ کار سادهای نبود. این زبان شاعرانه بارها اشکهایم را درآورد؛ چه در زمان خواندن داستان، چه در فرآیند ترجمه و چه در بازبینی اثر.
این مترجم به نکته دیگری اشاره کرد و افزود: پیام اصلی که خانم هان کانگ در این کتاب در نظر دارد به بیان درآورد، این است که تمامی وقایعی که در کتاب ترسیم میشود، از نوع اعمال انسانی هستند و هر یک از ما ممکن است در موقعیتهای خاصی به انجام این اعمال روی بیاوریم؛ از این رو هیچیک از این اعمال چیز غیرمعمولی و دور از ذهن نیست. این کتاب فوقالعاده است و خوشحالم که پس از سالها دیده نشدن، با کسب این جایزه به چشمها خواهد آمد؛ البته به شرطی که آن را تلخ و ناامیدکننده نخوانند.
او دربارهٔ احیای دید و توجه به کتاب پس از سالها توضیح داد: معمولاً خوانندهها در سرتاسر جهان، نه فقط در ایران، منتظر وقایعی هستند که توجهات را به سمت کتاب جلب کند و سپس به مطالعهٔ آن رغبت نشان میدهند. این نویسنده جایزه نوبل را دریافت کرد و اکنون خوانندگان کنجکاو شدهاند تا ببینند چه نوشتهای دارد. حتی ممکن است برخی به شکلی دوباره به کتاب مراجعه کنند و بگویند که در واقع تلخ و سیاه نیست. من این جایزه را شش سال پیش به او تقدیم کردم و واقعاً شایستگی آن را داشت.
این نویسنده همچنین بیان کرد: در حال حاضر در سینما معمولاً فیلمهایی با مضامین سطحی و بیارزش فروش بیشتری دارند و آثار خوب یا تولید نمیشوند و یا به درستی دیده نمیشوند. این مسئله در زمینه کتاب هم صدق میکند. من آثار ترجمهای داشتم که وقت زیادی روی آنها صرف نکردم، اما به چاپ ۲۴ یا ۲۵ رسیدهاند؛ اما کتابهای خوب و ارزشمندی از جمله این کتاب که زمان بیشتری برایش گذاشتم، به درستی دیده نشدهاند.
قانع در مورد عدم شناخت کافی ادبیات کره در کشور ما تصریح کرد: متاسفانه همینطور است. در حالی که بسیاری از مردم در ایران سریال جومونگ را مشاهده کرده و آن را میشناسند، خانم هان کانگ چندان شناختهشده نیست.
این مترجم در ادامه به مسئله رقابت در ترجمه کتابهایی که جوایزی دریافت میکنند اشاره کرد و افزود: خوشبختانه این مشکل شامل حال این اثر نمیشود. هیچکس جز علی قانع به سراغ این کتاب نرفت، کسی که خود احساس و حسی مشابهی در نوشتن داشت. ترجمهٔ این کتاب شش ماه به طول انجامید. کتاب فروش چندانی نداشت و دیگر پیگیری آثار نویسنده را ادامه ندادم. البته به ناشر حق میدهم و با گرانی کاغذ و هزینههای چاپ، پس از شش سال تنها در چاپ اول مانده است. خانم هان کانگ نیز آثار متعددی ندارد.
