دکتر بهرام عین اللهی – وزیر بهداشت – در نشست خبری مربوط به طرح (سلامت نوروزی) اعلام داشت: ما بهتازگی در یک سفر به شانگهای در کمیته سلامت با ۹ کشور از این حوزه شرکت کردیم و جمهوری اسلامی ایران به عنوان مرجع در این نشست حاضر بود. بسیاری از کشورهای حاضر در این اجلاس نیاز خود را در زمینه درمان، دارو، بهداشت و تجهیزات به ما اعلام کردند و ارتباطات مشترکی در این زمینهها آغاز خواهد شد.
وی همچنین از رسانهها برای اطلاعرسانی درباره مسائل سلامت قدردانی کرده و افزود: اعتماد به حوزه سلامت امروزه از ضروریات است و انتشار اخبار صحیح به تقویت این اعتماد در میان مردم کمک خواهد کرد.
رصد ۲۴ ساعته مسائل حوزه سلامت در نوروز
وزیر بهداشت با اشاره به نزدیک شدن به ایام نوروز گفت: همانطور که در طول سال مسئولیت تامین سلامت مردم را داریم، در دوران تعطیلات نیز باید اطمینان حاصل کنیم که وقتی مردم در حال استراحت و سفر هستند، سلامت آنها تامین شود. برای این منظور، سازماندهی ویژهای برای ایام نوروز ترتیب دادیم که از لحاظ ستادی و درمانی فعالیت کند؛ معاونان درمان و بهداشت و مسئول اورژانس کشور، در کمیته سلامت نوروزی مسئولیتهای محوری را بر عهده دارند و بهطور همزمان، در تمامی دانشگاههای علوم پزشکی، کمیتههای مشابه سلامت نوروزی تشکیل شده تا بهصورت ۲۴ ساعته به رصد مشکلات حوزه سلامت در استانها بپردازند.
عین اللهی افزود: تمام بیمارستانها، اورژانسها، مراکز خدمات جامع شبانهروزی و مراکز مراقبتهای درمانی، بهصورت ویژه و دائمی در ایام نوروز فعالیت خواهند کرد. آنها بهصورت تصویری و صوتی از طریق مراکز ارتباطی در استانها، موارد را رصد میکنند؛ به عنوان مثال، در حادثه تروریستی کرمان، مرکز کرمان به سرعت به اقدامات لازم پرداخته است و این سرعت عمل ناشی از رصدهای لحظهای بوده است؛ بنابراین در ایام نوروز، رصدها افزایش خواهد یافت.
حضور تیم بهداشت و درمان در ۳۰۰ ایستگاه جامع سلامت
وی ادامه داد: در ۳۰۰ ایستگاه جامع سلامت در شهرهای پرمسافر و مراکز استانها، تیمهای بهداشت و درمان به ارائه خدمات لازم آمادهاند و معاونین با تجهیزات مناسب وضعیت را رصد میکنند. تمامی آمادگیها برای ارائه خدمات اورژانس هوایی و پوشش جادههای روستایی برقرار است. امکانات شامل انواع آمبولانسها، اتوبوسهای آمبولانس و پایگاههای موقت در محلهای پرتردد در ایام نوروز، به همراه تجهیزات مورد نیاز ایجاد خواهد شد.
داروخانههای شبانهروزی در نوروز تعطیلی ندارند
وزیر بهداشت تاکید کرد: در مورد حوادث ترافیکی و مشکلات ناشی از افزایش وسایل نقلیه، هماهنگیهای لازم برای انتقال مصدومان انجام شده است. همچنین، نکته مهم دیگری که باید به آن توجه کرد این است که تمامی داروخانههای شبانهروزی در ایام نوروز باید فعال باشند و به هیچ عنوان نباید تعطیل شوند و مقادیر کافی دارو و تجهیزات برای آنها تأمین شده است. داروخانههای بیمارستانی نیز در این ایام بهصورت شبانهروزی آماده به خدمت خواهند بود.
تامین «خون» مورد نیاز مراکز درمانی
وی در خصوص تامین خون مورد نیاز بیماران و مراکز درمانی در ایام نوروزی نیز توضیح داد: سازمان انتقال خون در تامین خون مورد نیاز مراکز درمانی فعال بوده و هیچ مشکلی در این زمینه چه در استانها و چه در مرکز وجود ندارد.
شکایات را به ۱۹۰ اطلاع دهید
عیناللهی ادامه داد: مردم هر نوع مشکل یا شکایت که در ایام عید داشته باشند میتوانند با شماره ۱۹۰ تماس بگیرند که یک شماره کشوری میباشد و آنها میتوانند مشکلات و مسائلی را که مد نظر دارند مطرح کنند. این موضوعات از طریق همکارانی که در ستاد هستند به مسئولین مربوطه منتقل و اقدامات لازم انجام خواهد شد.
وی افزود: آزمایشگاههای مواد غذایی در ایام تعطیلی و ساعات غیر اداری با هماهنگی معاونت غذا و داروی دانشگاهها به فعالیت خواهند پرداخت و بالطبع در ایام نوروز، در سفرها و ترددی که در رستورانها وجود دارد، ممکن است مشکلاتی پیش بیاید که نیاز به اطلاعرسانی به دانشگاهها برای نظارت بر این موارد باشد. به هرحال بیماری زمان و مکان نمیشناسد و ممکن است در هر موقعیتی به وقوع بپیوندد.
فعالیت ۱۹۰۴ پایگاه اورژانس جادهای در نوروز
وی درباره تعداد پایگاههای اورژانس در طرح سلامت نوروزی گفت: در کشور حدود ۳۳۴۵ پایگاه اورژانس محسوب میشود، شامل ۴ پایگاه در کلانشهرها و ۲ پایگاه در شهرهای کوچک که ویژه نوروز ایجاد شده و تعداد پایگاههای جادهای نیز به ۱۹۰۴ میرسد. همچنین حدود ۵۷۰۰ آمبولانس برای طرح سلامت نوروزی در نظر گرفته شده است و حوزه سلامت با قوت در ایام نوروز فعال خواهد بود.
وزیر بهداشت ادامه داد: تعداد ۵۲ بالگرد، ۲ هواپیمای بال ثابت و ۶۴ اتوبوس آمبولانس که نقش بیمارستانهای سیار دارند، برای ایام نوروز پیشبینی شده است.
وی همچنین اشاره کرد: ۵ دستگاه آمبولانس دریایی نیز برای نوروز درنظر گرفته شده که در شهرهای بزرگ، موتورسیکلتهای آمبولانس به شدت تقویت شدهاند؛ زیرا در مناطق پررفت و آمد که آمبولانس نمیتواند به سرعت وارد شود، این موتورسیکلتها به سرعت اقدام میکنند و اقدامات اولیه را انجام داده تا آمبولانس برسد. در راستای طرح سلامت نوروزی، حدود ۳۷۰ دستگاه موتورلانس و ۲۶هزار و ۷۸۰ نیروی فعال نیز در نظر گرفته شده است. همچنین، ۱۱۳ مرکز ارتباطی برای این مهم در نظر گرفته شده و در تمام ۶۷ دانشگاه علوم پزشکی فعال خواهند بود.
طرح سلامت نوروزی از ۲۴ اسفند تا ۱۵ فروردین
فعالیت ۲۲۰۰ تیم بازرسی بهداشتی در نوروز
عیناللهی در مورد ایمنی مواد غذایی گفت: پیشگیری از بیماریهای ناشی از غذا نیز جزو وظایف وزارت بهداشت است که این بررسیها در دفتر مدیریت بهداشت محیط انجام خواهد شد. این بازرسیها از ۲۴ اسفند آغاز و تا ۱۵ فروردین ادامه خواهند داشت و تخصص آنها شامل ایمنی مواد غذایی، آب، بهداشت فردی و عمومی، ساختمانها، ابزار و تجهیزات و نظارت بر استعمال دخانیات به ویژه در مکانهای عمومی، آن هم با حضور ۲۲۰۰ تیم بهداشت محیط با لباسهای مشخص انجام میشود.
وی همچنین تاکید کرد: اولویتهای بهداشتی در طرح سلامت نوروزی شامل نظارت بر مراکز تهیه، توزیع و فروش مواد غذایی، مراکز حساس بینراهی، رستورانها، میادین میوه و ترهبار، فروشگاههای زنجیرهای، قنادیها، کارگاههای تولید شیرینی، مجتمعهای خدمات رفاهی، مراکز تهیه و طبخ شیرینی سنتی و مراکز فعال در ارائه افطاری و سحری خواهدبود.
وزیر بهداشت ادامه داد: نظارت بر اماکن عمومی به ویژه مکانهای بینراهی، مهمانسراها، هتلها، اقامتگاهها، تفرجگاهها، ایستگاههای سوخت، پاساژها و همه مراکز تجمعی از جمله فرودگاهها و ایستگاههای حمل و نقل عمومی در این ایام انجام خواهد شد.
بازرسی از سامانههای تامین آب آشامیدنی
وی همچنین افزود: بازرسی از سامانههای تامین آب آشامیدنی از لحاظ کیفیت، کلرزنی و… بهعنوان یک عامل مهم در سلامت نیز انجام خواهد شد؛ بهگونهای که ۱۰۰ درصد کارشناسان بهداشت محیط در این ایام آمادهباش خواهند بود.
عین اللهی ادامه داد: همچنین دانشگاهها موظفند که تیمهای ارزیابی و واکنش سریع نسبت به بیماریها را تشکیل دهند تا در صورت بروز هر گونه مشکل، به سرعت اقدامات لازم را اتخاذ کنند.
وی در پایان درخصوص اقدامات انجام شده در عرصه بیماریهای واگیر تصریح کرد: خدمات مربوط به بیماریهای واگیر همچنان تا پایان نوروز ادامه خواهند یافت و آزمایشگاههای مرجع فعال باقی میمانند و خدمات اورژانسی همچون هاری و سگگزدیدگی نیز بهصورت منظم ارائه میشود.
فعالیت ۱۹۴ مرکز مشاوره رفتاری در کشور
وزیر بهداشت ابراز کرد: یکی از اقدامات جدید در زمینه بهداشت در دوره کنونی، مراکز کنترل رفتار و مسائل درونشناختی است که بهزودی جزئیات آن اعلام خواهد شد. این مراکز نیز در ایام نوروز به ارائه خدمات خواهند پرداخت. تعداد ۱۹۴ مرکز مشاوره رفتاری در کشور راهاندازی شده که ۱۹ مرکز آن در تهران واقع شده و نقش مهمی در معضلات روانشناختی و مسائلی که بر روی افراد تاثیر میگذارند، ایفا میکند.
تشکیل تیم واکنش سریع و مدیریت بحران در دانشگاههای علوم پزشکی
وی همچنین در زمینه درمان ابراز داشت: موضوع درمان برای ما از اهمیت زیادی برخوردار است. در این راستا تیمهای واکنش سریع و مدیریت بحران در دانشگاههای علوم پزشکی و بیمارستانهای جامع سازماندهی شده و در حال آمادهباش خواهند بود.
تعطیلی بخشهای بستری در نوروز ممنوع
عین اللهی با تاکید بر ممنوعیت تعطیلی بخشهای بستری در ایام نوروز، افزود: تمامی مراکز درمانی بستری، اعم از دولتی و خصوصی ملزم هستند که خدمات لازم را در تعطیلات نوروزی ارائه دهند. این مراکز به دو دسته تقسیم میشوند: خدمات الکتیو (انتخابی) که معمولاً اورژانسی نیستند و خدمات اورژانسی که با سلامتی بیماران در ارتباط است.
خدمات اورژانسی بیمارستانها در نوروز و در تمامی تخصصها
وی افزود: خدمات انتخابی در ایام نوروز ارائه نخواهد شد و تمرکز بر خدمات اورژانسی در تمامی تخصصها خواهد بود. برخی رشتهها به خدمات اورژانسی بیشتری احتیاج دارند در حالی که دیگر رشتهها ممکن است در این زمینه کمتر فعال باشند، اما به هر حال، ارائه خدمات باید به صورت منظم و تحت نظارت وزارت بهداشت باشد و دانشگاهها ملزم به اطلاعرسانی شمارههای اضطراری خود به مردم هستند و باید بهصورت ۲۴ ساعته پاسخگوی بیماران باشند. هر استانی موظف به اعلام شماره تماس خود بوده و در مرکز نیز مردم میتوانند با شماره ۱۹۰ تماس بگیرند.
وزیر بهداشت همچنین در مورد امکانات اقامتی و رفاهی برای همراهان بیماران در استانهای پذیرای مسافران، اظهار کرد: تأکید شده که باید اقامتگاههایی برای همراهان بیماران در نظر گرفته شود. همچنین در زمینه نیروی انسانی با توجه به نیاز به نیروهای تخصصی و فوق تخصصی، نیازمندیها با توجه به وظایف مشخص شده و در ابعاد زمانبندیهای شیفتی، در مراکز درمانی قرار خواهد گرفت.
شیفتبندی کادر درمان در نوروز
وی با تقدیر از تمامی نیروهای سلامت که در سالهای گذشته، به ویژه در دوران کرونا، زحمات فراوانی کشیدهاند، بیان کرد: به بیمارستانها اعلام شده که نیروها طبق وظایف خود در شیفتهای متنوع حضور داشته باشند و بهعنوان نمونه در حوزه اورژانس، پزشکان باید در شیفتهای منظم حاضر باشند که این میتواند شامل تمامی ساعات باشد. شیفتبندی باید به گونهای باشد که تمامی اعضای تیم به صورت منظم در خدمترسانی حضور داشته باشند.
عین اللهی ادامه داد: یکی از اقدامات مثبتی که در جمهوری اسلامی ایران انجام گرفته، تقویت تخصص طب اورژانس است که افراد بهصورت تخصصی در مدیریت اورژانس فعالیت میکنند و این حضور ضروری به نظر میرسد. جراحان عمومی، متخصصان بیهوشی و متخصصین در هر رشته باید آماده حضور باشند و همچنین تعدادی پزشک باید در حالت «آنکال» (آماده به کار) بمانند تا در صورت نیاز به یاری دیگر پزشکان بشتابند.
پیشبینی ظرفیت حداکثری بستری و اتاق عمل برای بیمارستانها
وی همچنین خاطرنشان کرد: از بیمارستانها خواسته شده که در نظر داشته باشند حداکثر ظرفیت بستری و اتاق عمل را پیشبینی کنند و به عنوان مثال، در بیمارستانهایی که خدمات مربوط به تروما و تصادفات ارائه میدهند، تعداد اتاق عملها و بستریها باید بیشتر از بیمارستانهایی باشد که فقط عملهای انتخابی انجام میدهند.
ذخایر کافی دارو برای نوروز
وزیر بهداشت گفت: در سال جاری، وضعیت حوزه دارو و تجهیزات با حمایت مرکزی بهبود یافته و برای تعطیلات نوروز نیز ذخایر کافی در نظر گرفته شده است. پیش از آغاز تعطیلات، مشکلات تجهیزات و تاسیساتی که لازم است به کار گرفته شود، رفع خواهد شد تا خدمات بهدقت و بدون نقص ارائه گردد.
وی درباره فعالیت درمانگاههای تخصصی نیز گفت: در زمینه کلینیکهای ویژه برای ارائه خدمات اورژانسی، دستورالعملهایی توسط روسای بیمارستانها تهیه و به سطوح مختلف ارسال شده و تمام بیمارستانها موظف هستند که این خدمات را ارائه کنند. این خدمات شامل تمامی زمینهها نظیر اطفال، زنان، داخلی، جراحی، ارتوپدی و بهخصوص دندانپزشکی خواهد بود و دانشگاهها ملزم به اعلام نحوه ارائه خدمات در هر استان هستند.
وزیر بهداشت در پایان ابراز کرد: نظارتهای بعدی بر مراکز خصوصی مد نظر خواهد بود تا این مراکز فعالتر باشند و خدمات بیشتری را به مردم ارائه دهند؛ این مسائل بر درجهبندی و اعتبارسنجی آنها اثر گذاشته و فعالیت آنها تحت نظر خواهد بود.
بخشهای دیالیز و مراقبتهای ویژه تعطیل نیست
وی تاکید کرد: برخی از بخشها، از جمله دیالیز، اورژانس و مراقبتهای ویژه، هیچگاه تعطیل نخواهند شد. همچنین، به عنوان نکتهای مهم در ایام تعطیل، متخصصان باید روزانه وضعیت بیماران بستری که به هر یک از رشتههای تخصصی مربوط میشوند را معاینه کنند. دستیاری که در این زمینه همکاری دارد، همگی پزشک بوده و در حال گذران دورههای تخصصی هستند و مسئولیت درمان در بخشهای تخصصی بر دوش استاد مربوطه است که باید به هرگونه شکایت پاسخگو باشد.
عین اللهی تاکید کرد: اگر نیاز باشد، استاد میتواند از دستیاران پزشک که دوره تخصصی خود را میگذرانند، کمک بگیرد؛ اما ویزیت روزانه باید بهطور منظم میان پزشکان تقسیم شود تا همه در این زمینه حاضر باشند.
فعالیت ۲۴ ساعته بخشهای تصویربرداری
وی همچنین افزود: بخشهای تصویربرداری در این ایام باید بهصورت ۲۴ ساعته در حال فعالیت باشند. آزمایشگاهها نیز باید برای بیماران اورژانسی و بستری خدمات پایدار فراهمآورند. فرایند انتقال بیماران بین بیمارستانها باید از طریق آمبولانسهای موجود در بیمارستان یا آمبولانسهای خصوصی انجام شود که این آمبولانسها در ایام تعطیل نیز با فعالیت خود ادامه میدهند.
وزیر بهداشت افزود: خدمات زایمانی نیز جزو خدماتی است که همچنان در بخش زایمان بهصورت مستمر ارائه خواهند شد. همچنین در زمینه بیماریهای خاص مانند تالاسمی، خدمات لازم باید به بیماران ارائه شود. بعضی از این بیماران ممکن است به تزریق خون یا فاکتورهای انعقادی نیازمند باشند که باید خدمات مربوطه بهدرستی و به موقع ارائه شوند.
وی ادامه داد: بیماران پیوند عضو نیز در ایام تعطیل به مراقبتها و درمانهای مورد نیاز خود دسترسی خواهند داشت. بیماران مبتلا به بیماریهای سرطانی که تحت شیمیدرمانی و پرتودرمانی هستند، ممکن است در ایام عید به مراکز سرطان مراجعه کنند؛ بنابراین ضروری است که این مراکز نیز در ایام نوروز فعال بمانند.
الزام فعالیت مراکز دندانپزشکی شبانهروزی در نوروز
عین اللهی تاکید کرد: مراکز دندانپزشکی شبانهروزی در تمامی دانشگاهها و در کل کشور که تعداد آنها ۶۰ مرکز است، باید بهصورت شبانهروزی خدمت رسانی کنند و اگر مردم با شرایط غیرمعمولی مواجه شدند، باید با شماره ۱۹۰ تماس بگیرند تا مشکل حل شود.
وزیر بهداشت همچنین درباره نحوه ارائه خدمات به بیماران خاص مانند بیماران تالاسمی و دیالیزی در ایام نوروز در صورت سفر, توضیح داد: این بیماران شناسایی شدهاند و به کلیه مراکز درمانی که خدمات به بیماران خاص ارائه میدهند، ابلاغ شده که بیماران در حال مسافرت در صورت نیاز به این مراکز مراجعه کنند و خدمات لازم را دریافت نمایند.
توصیههای وزیر بهداشت به روزهداران
وی همچنین در پاسخ به سوالی درباره تغذیه مناسب در ایام روزهداری اظهار داشت: شکل زندگی سالم خانواده و توانایی ما برای پیشگیری از ایجاد بیماری، بسیار اهمیت دارد و روزهداری بخشی از این سبک زندگی است. در نشست شانگهای نیز طرح سلامت خانواده مورد استقبال قرار گرفته و مسئول سازمان جهانی بهداشت اروپا به آن توجه خاصی داشت. روزهداری نیز مربوط به جامعه و فرهنگ ما است و باید به نکات مهمی که برای پیشگیری حائز اهمیت است، توجه کنیم.
عیناللهی ادامه داد: در این ایام، فرد روزهدار باید مایعات کافی بنوشد و وعدههای افطار و سحری مناسبی داشته باشد. یکی از مواردی که به سبک زندگی مربوط میشود، مصرف شیرینی زیاد در ایام ماه رمضان است که عادت نادرستی تلقی میشود. به طور کل، مصرف بالای شیرینی برای بدن مناسب نیست و میتواند دلیلی برای به وجود آمدن بیماریهای متعدد از جمله دیابت باشد.
وزیر بهداشت گفت: همچنین توصیه میشود که افراد در یک دوره زمانی کوتاه مقدار زیادی غذا را به بدن خود وارد نکنند و وعدههای غذایی خود را تقسیمبندی نمایند. بهطور نمونه، وعده افطار باید سبک باشد و در ادامه، وعده شام میل شود.
وی افزود: برای وعده سحر، مصرف مواد غذایی کافئیندار، شور، چرب و… نه تنها توصیه نمیشود بلکه بر پرهیز از آنان تاکید داریم. بهطور کلی، روزهداری برای بدن بسیار مفید است و بسیاری از ذخایر داخل بدن به مصرف میرسند و بیماریها از بین میروند. اما افرادی که به موجب توصیه پزشک، منع روزهداری دارند، باید به این نکته توجه کرده و از نظر شرعی نیز محدودیتهایی را مدنظر قرار دهند.