بررسی دوازده فرایند پرتاب ماهواره در دوره ریاست جمهوری سیزدهم

در آخرین جلسه شورای عالی فضایی، یک سند ۱۰ ساله فضایی (۱۴۰۱ تا ۱۴۱۰) به تصویب رسید که هدف آن، تبدیل ایران به یکی از کشورهای پیشرو در زمینه صادرات خدمات فضایی است.

این سند، برنامه‌ریزی‌ها در حوزه‌های مختلف از جمله ساخت ماهواره، ایجاد زیرساخت‌های فضایی، توسعه فناوری‌های فضایی و ایجاد پایگاه‌های فضایی را در بازه‌های زمانی یک‌ساله و دوساله تا ۱۰ سال آینده مشخص می‌کند. همچنین، تقسیم کار ملی از دیگر ویژگی‌های این سند است که سبب جلوگیری از تکرار در اجرای پروژه‌ها و تحقیقات و همچنین هماهنگی بهتر می‌شود.

توسعه فناوری فضایی بومی در منطقه و افزایش دسترسی شهروندان، کسب‌وکارها و نهادهای دولتی به خدمات و فناوری‌های مبتنی بر فضا به عنوان جزو ضروری زندگی روزمره مورد توجه این سند قرار دارد و ماموریت‌هایی را برای صنعت فضایی تعیین کرده است.

امروز دوازدهمین پرتاب فضایی در دولت سیزدهم به انجام خواهد رسید. جدول پرتاب‌های گذشته در این دولت به شرح زیر است:

دوازدهمین ماهواره “پارس ۱ “

پروژه ماهواره پارس-۱ با هدف طراحی، ساخت و بهره‌برداری در مدار به عنوان یک ماهواره سنجشی با رویکرد کاربردی در دستور کار پژوهشگاه فضایی قرار گرفته است.

ماهواره پارس ۱ با قابلیت تصویربرداری در ۶ طیف و با حداقل تفکیک ۱۵ متر، به ارسال تصاویر به ایستگاه‌های زمینی پرداخته و داده‌های سنجش از دور را فراهم می‌آورد که در زمینه‌های متنوعی از جمله رصد زمین، جنگل‌ها، منابع آبی و بررسی معادن و خطوط انتقال انرژی کاربردهای گسترده‌ای دارد.

این ماهواره که وزن آن کمتر از ۱۵۰ کیلوگرم است، در رسته ماهواره‌های تصویربرداری و سنجشی قرار می‌گیرد و توانایی تصویربرداری از ۹۵ درصد از اراضی ایران را دارد. از اهداف اصلی این ماهواره می‌توان به تهیه نقشه با مقیاس ۱:۲۰۰۰۰۰ در حوزه آب‌کره و نقشه با مقیاس ۱:۱۰۰۰۰۰ در زمینه‌های زیست‌کره و انسان‌کره اشاره کرد.

اهداف ثانویه پارس-۱ شامل برداشتن نخستین گام در مسیر طراحی ابرسامانه ماهواره سنجشی بومی، ارتقای سطح فناوری ساخت سیستم‌های ماهواره‌های سنجشی در داخل کشور، توسعه و استفاده از داده‌های سنجشی میان نهادها و دستگاه‌های مختلف و گسترش بازار داده‌های سنجشی در کشور معین شده است.

ماهواره پارس ۱ برای ارسال تصاویر به زمین از فرستنده‌ای در باند مخابراتی X با نرخ Mbps استفاده می‌کند. این ویژگی، برای نخستین بار به کار گرفته شده و بهبود قابل توجهی در سرعت انتقال داده‌ها به زمین به همراه دارد. دریافت تصاویر ماهواره در دو ایستگاه زمینی ممکن خواهد بود.

سیستم پیشرانش گاز سرد، که برای کنترل مدار ماهواره به کار می‌رود، برای نخستین بار در ماهواره پارس ۱ به کار گرفته شده است. پارس ۱ پس از ماهواره فجر، دومین ماهواره‌ای است که از این نوع پیشران استفاده می‌کند و زیرسیستم پیشرانی آن شامل چهار تراستر یک نیوتنی است که در سطح زیرین ماهواره نصب شده است.

بخش زمینی پروژه ماهواره پارس ۱ متشکل از ایستگاه‌های ارسال و دریافت تله‌کامند و تله‌متری در باندهای UHF/VHF و S می‌باشد. تصاویر به‌دست‌آمده از محموله‌های تصویربرداری ماهواره از ایستگاه باند X موجود در سایت چرمشهر وابسته به سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح دریافت می‌شود و به عنوان پشتیبان از ایستگاه دریافت باند X در ماهدشت استفاده می‌شود. این پروژه همچنین دارای حداقل ۵ ایستگاه فرستنده مربوط به زیرسیستم موقعیت‌یابی رادیویی در باند S است.

این ماهواره همچنین به عنوان دومین پرتاب خارجی کشور به شمار می‌رود. پیش از آن، ماهواره خیام از پایگاه قزاقستان به فضا پرتاب گردید.

ماهواره خیام یک ماهواره سنجش از دور بوده که به سفارش سازمان فضایی ایران توسط یک شرکت روسی تولید شده و در تاریخ ۱۸ مرداد ۱۴۰۱ توسط موشک سایوز از پایگاه فضایی بایکونور قزاقستان به مدار نزدیک زمین ارسال گردید. کنترل این ماهواره از ایران و در مرکز کنترل فضایی سازمان فضایی ایران واقع در ماهدشت کرج انجام می‌شود.