اطلاعات تازه در مورد مشوق‌های نوین بهبود بافت‌های فرسوده در طرح هفتم

در راستای برنامه هفتم توسعه، شرکت بازآفرینی شهری ایران تسهیلات ویژه‌ای را به منظور نوسازی مناطق بافت‌های فرسوده در مناطق کمتر توسعه‌یافته و محروم ارائه کرده است.

این تسهیلات شامل امکانات مالی و قانونی متنوعی برای جذب سرمایه‌گذاران و مالکان می‌باشد. از این تسهیلات می‌توان به گسترش حمایتی از مناطق محروم به بافت‌های فرسوده، وام‌های با نرخ بهره پایین، تخفیف‌های ارایه شده توسط شهرداری و نظام مهندسی و فرصت دریافت طبقات اضافی در پروژه‌های نوسازی اشاره کرد. همچنین، اراضی و املاک واقع در نزدیکی بافت‌های فرسوده نیز مشمول این تسهیلات خواهند بود. هدف اصلی این برنامه‌ها، تشویق مالکان و سرمایه‌گذاران به مشارکت در پروژه‌های نوسازی و بالابردن کیفیت زندگی در این مناطق است.

برای بررسی جزئیات حمایت‌های دولت از نوسازی بافت‌های فرسوده، مصاحبه‌ای با محمد آئینی، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران انجام داده‌ایم که در ادامه، بخش نخست این گفتگو را ملاحظه می‌فرمایید.

در برنامه هفتم توسعه چه امتیازاتی برای احیای بافت‌های فرسوده در مناطق محروم و کمتر توسعه‌یافته در نظر گرفته شده است؟

بر اساس بندهای درج شده در قانون برنامه هفتم توسعه و تلاش‌های شرکت بازآفرینی شهری ایران، کلیه امتیازات مناطق محروم به بافت‌های فرسوده نیز تسری خواهد یافت. به این معنا که هر نوع امتیازی که برای مناطق محروم تعیین شده، شامل حال بافت‌های فرسوده نیز خواهد بود. بنابراین، پس از تصویب این قانون، بافت‌های فرسوده قادر خواهند بود از تمامی امتیازات مرتبط به مناطق محروم به‌ویژه در زمینه واحدهای مسکونی جدید در حوزه‌های صنعت محلی، گردشگری، ورزش، آموزش و فرهنگ بهره‌مند شوند.

آیا این امتیازات شامل اراضی و املاک مجاور بافت فرسوده نیز می‌شود؟

بله، این تسهیلات همچنین برای زمین‌ها و املاک مجاور بافت‌های فرسوده نیز قابل بهره‌برداری است. بدین ترتیب، اگر فردی بخواهد در اراضی یا املاک نزدیک به بافت فرسوده، اقدام به ساخت مسکن معوض یا فراهم کردن خدمات برای بافت‌های فرسوده کند، از همان امتیازات و مزایای مشابه برخوردار خواهد شد.

چالش‌های موجود برای مشارکت مالکان در بافت‌های فرسوده چیست؟

یکی از چالش‌های اصلی این است که اراضی واقع در بافت‌های فرسوده غالباً متعلق به مالکان خصوصی است و برای جلب مشارکت آن‌ها به سرمایه‌گذاران، نیاز به توافق با مالکان وجود دارد. بعضی از مالکان تمایلی به مشارکت ندارند و این عدم تمایل می‌تواند به بروز مشکلاتی در فرآیند نوسازی بینجامد. به همین خاطر، راهکارهایی ارائه شده است که به موجب آن، حتی در صورتی که زمین‌ها خارج از بافت فرسوده باشند، اگر طرحی برای نوسازی یا فراهم‌آوری خدمات به بافت فرسوده مرتبط باشد، مشمول امتیازات مشابه خواهد شد.

چه تسهیلاتی برای جذب سرمایه‌گذاران خصوصی در پروژه‌های نوسازی بافت فرسوده فراهم آمده است؟

برای جذب سرمایه‌گذاران و سازندگان خصوصی، تسهیلات متعددی در نظر گرفته شده است. این تسهیلات شامل تخفیف‌های ۵۰ تا ۱۰۰ درصدی در هزینه‌های دریافت پروانه، وام‌های کم‌بهره، تخفیف‌های مربوط به نظام مهندسی و امکان دریافت طبقات اضافی یا تغییر کاربری‌های با ارزش افزا و تسهیلاتی در بخش تأمین پارکینگ برای پروژه‌های نوسازی است. همچنین، اگر پروژه‌های مسکونی معوض در نزدیکی بافت‌های فرسوده اجرا شوند، امکان دریافت امتیازاتی چون طبقات اضافی وجود دارد.

واکنش انبوه‌سازان و سازندگان مسکن به این برنامه‌ها چگونه بوده است؟

تا به حال، برخی از انبوه‌سازان از این طرح‌ها استقبال کرده‌اند، با این حال، اطلاع‌رسانی عمومی هنوز به شکل کامل انجام نشده است. به همین دلیل، جلسات متعدد برنامه‌ریزی شده است که در آینده نزدیک برپا خواهند شد. در این نشست‌ها، اطلاعات دقیق و بیشتری برای سازندگان و سرمایه‌گذاران ارائه خواهد شد.

چه تسهیلات مالی برای نوسازی مسکن در بافت‌های فرسوده اختصاص یافته است؟

برای نوسازی مسکن در بافت‌های فرسوده، تمام تسهیلات حمایتی مرتبط با نهضت ملی مسکن، مندرج در قانون جهش تولید مسکن مانند وام‌های مسکن با نرخ پایین و وام‌های اسکان موقت مد نظر قرار گرفته است. همچنین، برای برخی پروژه‌ها، تخفیف‌های قانونی در نظام مهندسی و شهرداری ارایه می‌شود. علاوه بر این، در موارد خاص ممکن است هزینه‌های پروانه ساخت و هزینه‌های نظام مهندسی کاهش یابد.

نسبت سهم سازنده و مالک در ساخت و ساز بافت فرسوده چگونه است؟

مقدار مشارکت بین سازنده و مالک بستگی به ویژگی‌های منطقه و ارزش زمین خواهد داشت. در مناطقی که زمین‌های با کیفیت بهتری موجود است، سهم مالک بیشتر خواهد بود. به طور معمول، در بافت‌های فرسوده، نسبت مشارکت بین مالک و سازنده عموماً ۵۰ تا ۶۰ درصد به نفع مالک خواهد بود، اما این نسبت می‌تواند بسته به شرایط مختلف و قیمت زمین متغیر باشد.

در صورت تأخیر در صدور پروانه نوسازی، تکلیف مالکان چه خواهد بود؟

بر اساس قانون، صدور پروانه نوسازی مسکن در بافت‌های فرسوده بایستی حداکثر ظرف مدت سه ماه صورت گیرد. در صورتی که این مدت طولانی‌تر شود، اقدامات قانونی در پی خواهد داشت. نهادهای مسئول باید پاسخگو باشند و اگر تأخیری جدی صورت گیرد، تدابیری برای رفع این مشکل اتخاذ خواهد شد.

این تدابیر چیستند؟

اگر زمان صدور مجوز از سه ماه و یک روز گذر کند، در راستای راه‌حلی خواهیم بود که سیستم به‌طور خودکار پروانه را صادر کند. همچنین، تمام انشعابات قبلی باید حفظ شود و برقراری انشعابات جدید نیز با الویت خواهد بود.

مهم‌ترین چالش‌های مشارکت مردم در نوسازی بافت‌های فرسوده چه هستند؟

در حال حاضر، چالش‌هایی در خصوص مشارکت برخی از مالکان وجود دارد، به ویژه در مناطق‌هایی که مالکان میل به مشارکت ندارند. در این موارد، حتی اگر برخی پروژه‌ها در حال انجام باشند، هنوز الزامات قانونی محکم‌تری برای مشارکت افراد در نوسازی محلات و کوچه‌ها وجود ندارد. این موضوع در مقایسه با کشورهایی نظیر ترکیه یا کره جنوبی که قوانینی قوی در زمینه مقاوم‌سازی دارند، در ایران حل نشده و نیازمند بازنگری بیشتر است.

چه راهکارهایی برای حل مشکلات قانونی و مشارکت مردم وجود دارد؟

برای رفع این موانع، ضروری است که قوانین دقیق‌تر و قوی‌تری اجرا شود تا به سازندگان و مالکان انگیزه‌های لازم برای مشارکت را بدهد. علاوه بر این، نیاز به اقدامات رسانه‌ای برای افزایش آگاهی عمومی درباره نوسازی و اعمال فشارهای قانونی به منظور حمایت از پروژه‌های نوسازی احساس می‌شود. به طور کلی، این فرآیند باید به صورت همکاری چندجانبه با نهادهای مختلف در سه قوه و رسانه‌ها به پیش برود تا مردم درک کنند که مشارکت در نوسازی نه تنها به نفع جامعه، بلکه به نفع خود آنان نیز خواهد بود.