پزشکان به افزایش تعداد بیماران مبتلا به سنگ کلیه اشاره می کنند، به ویژه در گروه سنی ۲۵ تا ۵۵ سال. آنها تأکید می کنند که جلوگیری از ایجاد سنگ کلیه نیازمند افزایش آگاهی و رعایت اصول پیشگیرانه از جمله هیدراته نگه داشتن بدن و اقدام های درمانی به موقع است. برای این بیماران، آزمایش های منظم برای ارزیابی عملکرد کلیه پیشنهاد می شود. افراد معمولاً در فصل زمستان به دلیل عدم احساس تشنگی، از نوشیدن آب غافل می شوند که این مسئله به طور قابل توجهی خطر تشکیل سنگ کلیه را افزایش می دهد.
سنگ کلیه: نشانه ها و علل
در فصل زمستان، برخی غذاها که دارای نمک یا اگزالات هستند، بیشتر مصرف می شوند و این خود می تواند عاملی در بروز سنگ کلیه باشد. عدم درمان سنگ کلیه می تواند به ایجاد آسیب در کلیه ها منجر شود. معمولاً سنگ کلیه علائم خاصی نظیر درد در ناحیه شکم و کمر، احساس ناراحتی در کشاله ران و وجود خون در ادرار را به همراه دارد. تیره شدن ادرار نیز نشانی از کاهش حجم ادرار ناشی از کم آبی بدن است که به درمان فوری نیاز دارد. روش های درمانی می تواند شامل تغییرات در رژیم غذایی، افزایش مصرف مایعات و روش های پزشکی نظیر سنگ شکنی و در موارد حاد تر، عمل جراحی برای حذف سنگ ها باشد.
سنگ کلیه چیست؟
سنگ کلیه یک جسم جامد است که از اکسیدها و نمک های اسیدی تشکیل شده است. این سنگ ها به طور معمول از حالب عبور می کنند. حالب لوله ای است که کلیه ها را به مثانه متصل می کند. در هنگام عبور سنگ ها از حالب، ممکن است فرد دچار درد در ناحیه زیرین کمر و احساس ناراحتی در کشاله ران شود. همان طور که قبلاً اشاره شد، بسیاری از افراد در زمستان به میزان کمتری آب مصرف می کنند و از نوشیدنی های گرم بیشتری استفاده می کنند که این امر می تواند به کم آب شدن بدن و در نتیجه افزایش احتمال تشکیل سنگ کلیه منجر شود. این شرایط می تواند زمینه ساز عفونت های مجاری ادراری نیز باشد و هر دوی این عوارض می توانند به کلیه آسیب برسانند.
خطاهای رایج در شیوه زندگی که منجر به سنگ کلیه می شوند
عدم فعالیت بدنی باعث افزایش وزن می شود و مانع از تنظیم مناسب کلسیم و دیگر املاح مؤثر در تشکیل سنگ کلیه در بدن می گردد. در ماه های سرد، افراد معمولاً غذاهای پرپروتئین و پرنمک مانند سوپ های آماده و آبگوشت مصرف می کنند که این خود موجب دفع بیشتر کلسیم از طریق ادرار و در نتیجه افزایش احتمال تشکیل سنگ کلیه می شود. نباید علائم سنگ کلیه را نادیده گرفت؛ لذا نوشیدن میزان کافی آب، کاهش مصرف نمک، رعایت یک رژیم غذایی متعادل و سرشار از میوه ها و سبزیجات تازه و غلات، ورزش روزانه و حفظ وزن طبیعی اهمیت بالایی دارد.
اهمیت آزمایش عملکرد کلیه
برای افرادی که از مشکلات عملکرد کلیه آگاه هستند، انجام آزمایش های منظم برای ارزیابی عملکرد کلیه توصیه می شود. اگرچه این آزمایش ها نمی توانند سنگ کلیه را به طور مستقیم شناسایی کنند، اما نتایج غیرعادی می تواند نشانه هایی از وجود سنگ ها باشد. افزایش سطح کراتین یا خون در ادرار می تواند نشان دهنده انسداد یا فشار در کلیه باشد که ناشی از سنگ کلیه است. آزمایش آنالیز ادرار برای سنگ کلیه معمولاً به بررسی موارد زیر می پردازد: وجود خون میکروسکوپی در ادرار، ناهنجاری های pH ادرار و سطوح غیرعادی از املاحی نظیر اوریک اسید یا اگزالات که به تشکیل سنگ مرتبط هستند.
آزمایش های منظم عملکرد کلیه، همراه با روش های تصویربرداری نظیر سی تی اسکن یا سونوگرافی، برای تشخیص زودهنگام سنگ کلیه و تسریع درمان توصیه می شود. این آزمایش ها می توانند هر نوع اختلال یا مشکل را شناسایی کرده و به درمان سریع تر و مؤثرتر کمک کنند. تشخیص به موقع قادر است از بزرگ تر شدن سنگ ها جلوگیری کرده و مانع بروز عوارضی شود که ممکن است به کلیه آسیب برسانند یا عفونت ایجاد کنند.
در هر شرایط جوی، هیدراته نگه داشتن بدن ضرورتی است. باید در طول روز به طور مرتب آب بنوشید. نوشیدنی های گرم نظیر دمنوش ها و چای های گیاهی یا مخلوط آب و آبلیموی گرم می تواند به حفظ هیدراتاسیون بدن شما کمک کند و تمایل شما به نوشیدن مایعات را بیشتر کند.
اگر اغلب فراموش می کنید آب بنوشید، بهتر است آلارم گوشی هوشمندتان را تنظیم نمایید.
به رنگ ادرار خود توجه کنید؛ اگر ادرار شما زرد تیره شده، به این معناست که بدنتان دچار کم آبی شده است. از مصرف زیاد کافئین پرهیز کنید؛ زیرا کافئین خاصیت ادرارآوری دارد و ممکن است منجر به از دست رفتن مایعات بدنتان شود.
اگر در روزهای سرد سال خروج و ورزش برایتان دشوار است، می توانید در منزل ورزش کنید یا به باشگاه بروید. از مصرف غذاهای کنسروی و فرآوری شده با نمک زیاد پرهیز کنید و فشار خون خود را به طور مرتب کنترل نمایید.
نقرس و مشکلات کلیوی
سرما می تواند موجب بروز حملات در افراد مستعد به نقرس شود. نقرس یک نوع آرتریت است که در نتیجه افزایش اوریک اسید به وجود می آید و این میزان بالا همچنین می تواند باعث تشکیل سنگ کلیه شود یا عوارض کلیوی دیگری را ایجاد کند. در فصل زمستان، افراد تمایل به مصرف غذاهای با پروتئین بالا دارند که این امر می تواند علائم نقرس را تشدید کند.
نرخ مصرف گوشت قرمز را کاهش دهید و از مصرف الکل خودداری کنید. با افزایش مصرف پروتئین های گیاهی، می توان علائم این بیماری را بهتر مدیریت کرد.
هیپوترمی و عملکرد کلیه
در دماهای بسیار پایین، خطر هیپوترمی یا سرمازدگی وجود دارد. هیپوترمی می تواند بر جریان خون تأثیر گذاشته و به کاهش خون رسانی به اندام های بدن و عملکرد کلیه آسیب برساند. افراد مسن، کودکان و کسانی که مشکلات کلیوی دارند، نسبت به اثرات سرمازدگی بر عملکرد کلیه حساس تر هستند.
لباس های گرمی بپوشید که چندلایه باشند و از قرارگیری مداوم در معرض سرما خودداری کنید و در خانه بیشتر بمانید.
کمبود ویتامین D
کمبود تماس با نور خورشید در فصل زمستان می تواند به کاهش تولید ویتامین D منجر شود که در جذب کلسیم در روده ها نقش دارد. این کمبود می تواند به افزایش سطح کلسیم در ادرار منجر شده و احتمال تشکیل سنگ کلیه را بالا ببرد.