تصور کنید که یک بیماری عفونی وجود دارد که به اندازهای خطرناک است که سالانه موجب مرگ ۲.۶ میلیون کودک زیر پنج سال میشود و میلیونها نفر دیگر را به ناشنوایی یا آسیب مغزی مبتلا میکند. ممکن است به نظر برسد که چنین واقعهای تنها در داستانهای ترسناک رخ میدهد، اما واقعاً چنین بیماری وجود دارد و نام آن «سرخک» است.
طبق گزارشات امای، اگرچه سرخک در بسیاری از نقاط جهان به آرامش نسبی رسیده، اما پس از موفقیت در ریشهکنی بیماری آبله در دهه ۱۹۷۰، تلاشی جهانی برای واکسیناسیون در برابر سرخک صورت گرفت که مرگومیر ناشی از آن را از ۲.۶ میلیون نفر در سال ۱۹۸۰ به ۷۳ هزار نفر در سال ۲۰۱۴ کاهش داد.
، عدد R ویروس سرخک (میزان متوسط افرادی که از این ویروس مبتلا میشوند) بالغ بر ۱۵ یا بیشتر است، که حتی شایعترین انواع ویروس کرونا (SARS-CoV-۲) را کنار میزند. به همین دلیل، ریشهکنی کامل سرخک هرگز ممکن نبوده است، هرچند که بسیاری از کشورها به عنوان کشورهای عاری از سرخک توسط سازمان بهداشت جهانی (WHO) اعلام شدهاند.
با این وجود، این دستاورد لزوماً پایدار نیست. بریتانیا در سال ۲۰۱۶ به عنوان کشوری عاری از سرخک شناخته شد، اما فقط دو سال بعد وضعیت خود را از دست داده و اکنون شمار مبتلایان در سراسر بریتانیا، به ویژه در لندن و غرب میدلندز، در حال افزایش است.
واکسن MMR، که از سال ۱۹۷۱ تولید شده، به عنوان سلاح اصلی در نبرد علیه سرخک به حساب میآید و علاوه بر ایمنی در برابر سرخک، از بیماریهای اوریون و سرخجه نیز محافظت میکند.
تزریق گسترده این واکسن ممکن است به عنوان یکی از بزرگترین موفقیتهای بهداشت عمومی در ربع پایانی قرن بیستم شناخته شود، زیرا مطابق برآوردهای سازمان بهداشت جهانی، جان حداقل ۵۶ میلیون نفر را نجات داده است.
اما در سال ۱۹۹۸، ادعاهای نادرستی در مورد ارتباط واکسن MMR با اوتیسم در مجله معتبر The Lancet منتشر شد و این موضوع مشکلاتی ایجاد کرد. پس از آن، در سال ۲۰۱۰، این مقاله از سوی مجله پس گرفته شد و نویسنده آن، آندرو ویکفیلد، به دلیل عدم اعتبار علمی از طبابت در بریتانیا منع شد. اما تا آن زمان، خسارات زیادی وارد شده بود.
با وجود مطالعات متعدد که هم بر کارایی و هم بر ایمنی واکسن MMR صحه میگذارند و هیچ ارتباطی بین آن و اوتیسم پیدا نکردهاند، بسیاری از والدین در مورد واکسیناسیون فرزندان خود تردید دارند. همین تردید باعث گردیده که سرخک به آرامی بازگردد و تعداد مرگ و میرهای جهانی ناشی از آن در سال ۲۰۲۲ به ۱۳۶ هزار مورد برسد.
تردید در واکسیناسیون و اطلاعات نادرست
تردید در تزریق واکسن، هرچند که پدیده جدیدی نیست، به یک معضل بزرگ برای خدمات بهداشت عمومی تبدیل شده که به شدت مورد مطالعه قرار گرفته است. مشکل تنها وجود افسانههای ترسناک درباره اوتیسم نیست.
تحقیقات مختلف نشان دادهاند که علت این معضل بسیار پیچیدهتر از آن است که تصور میشد. هیچ عامل منحصر به فردی وجود ندارد که باعث تردید افراد نسبت به واکسن شود و به همین دلیل، هیچ استراتژی آموزشی عمومی سادهای برای مقابله با این مشکل وجود ندارد.
کسانی که از سطح تحصیلات پایینتری برخوردار هستند، بیشتر به تردید میپردازند، اما این مشهود است که در میان افراد تحصیلکرده نیز تمایل به تردید دیده میشود. به علاوه، در بسیاری از کشورهای جهان، گروههایی با اعتقادات افراطی، افرادی که به دین و دولتها بیاعتماد هستند، و همچنین افرادی که به صنعت داروسازی و سرمایهداری اعتماد ندارند، از فقیرترین تا ثروتمندترین اقشار جامعه، سطوح بالایی از تردید نسبت به واکسیناسیون را نشان میدهند.
در مقابل، فردی با تحصیلات و درآمد متوسط احتمال بیشتری دارد که به واکسیناسیون روی بیاورد و محققان هنوز به طور کامل نمیدانند چه عواملی موجب میشود مردم در قبال واکسیناسیون به شک بیفتند یا اعتماد کنند.
تردید در واکسیناسیون اکنون برای تمام برنامههای واکسیناسیون، به ویژه سرخک، یک چالش بزرگ محسوب میشود، زیرا عدد R ۱۵ یا بیشتر به این معناست که هرگونه کاهش در پوشش واکسن میتواند به سرعت باعث افزایش موارد ابتلا شود.
در مناطقی که پوشش واکسیناسیون به صورت محلی و منطقهای کم میشود، ممکن است اپیدمیهای محلی با شدت بالا بروز کند. اکنون، بسیاری از کشورهای اروپا، از جمله آلبانی، جمهوری چک، یونان و بریتانیا، وضعیت عاری از سرخک خود را که با مشقت به دست آمده بود، از دست دادهاند.
اما راه حلی وجود دارد که همه ما میتوانیم از آن بهرهمند شویم.
واکسن MMR مخصوص کودکان نیست
حتی اگر یک بزرگسال در دوران کودکی واکسن MMR دریافت کرده باشد یا از ابتلا به سرخک در دوران قبل از واکسیناسیون جان سالم به در برده، ایمنی او در برابر این ویروس ممکن است افت کند.
در حالی که خطر حمله دوباره به شدت مشابه علائم مشاهده شده در کودکان واکسینهنشده بسیار ناچیز است، اما تزریق MMR در بزرگسالان همچنان از اهمیت بالایی برخوردار است، چرا که از فردی که واکسن را دریافت میکند، محافظت بیشتری به عمل میآورد.
این واکسن با تقویت ایمنی بزرگسالان در برابر آن سه ویروس، احتمال عفونت بدون علامت را کاهش میدهد و مانع از تبدیل شدن یک فرد بالغ به ناقل ناخواسته میشود.
واکسن MMR برای بزرگسالان میتواند به بازگرداندن بخشی از ایمنی جمعیتی که به دلیل تردید در تزریق واکسن کاهش یافته، کمک کند.
نوزادان زیر یک سال قابلیت تزریق واکسن MMR را ندارند، بنابراین آنها آسیبپذیرترین بخش جامعه به شمار میآیند. واکسیناسیون بزرگسالان با MMR همچنین از نوزادان در برابر سرخک محافظت میکند و جلوگیری از سرخجه در زنان باردار و نوزادان آنها نیز مؤثر است.
اگر شما مردی هستید که دوران بلوغ را سپری کردهاید، انتخاب واکسن MMR برای بزرگسالان، از شما در برابر ورم بیضه که به عنوان یک علامت وحشتناک اوریون در مردان بالغ شناخته میشود، محافظت میکند.
بازگشت به روزهای بدون کنترل سرخک به دلیل تردید مستمر در تزریق واکسن MMR میتواند برای جهان یک تراژدی به شمار آید. به همین دلیل، پزشکان و مقامات بهداشتی توصیه میکنند با انتخاب واکسن MMR برای بزرگسالان، ایمنی جمعی در برابر سرخک را به سطحی که شایستهاش است، بازگردانیم.