گلها با رنگ زرد و به شکل چتر مرکب خود نمایی میکنند. میوههای گیاه رازیانه اندازهای کوچک دارند و طولشان به ۱۲ میلیمتر و عرض آنها به ۴ میلیمتر میرسد. تمام قسمتهای این گیاه دارای عطر و بوی خوشی هستند. مصرف عمومی این گیاه عمدتاً به میوهی آن محدود میشود، هرچند که از ریشه و برگهای آن نیز بهرهبرداری میشود. این گیاه بیشتر در ایران: گرگان، مازندران، گیلان، آذربایجان، کردستان، کرمان و خراسان رشد و نمو میکند.
تاریخچه:
بر اساس اساطیر، در یونان، دانش به صورت زغالی سوزان تصور میشد که در ساقهی رازیانه حبس شده است و تمدنهای باستانی نظیر مصر، هند، چین و یونان با این گیاه شناخته شده و آشنا بودند. در دوران قرون وسطی، این گیاه استفاده زیادی داشت. ثروتمندان دانههای رازیانه را به غذاهای دریایی و گیاهیشان اضافه میکردند، در حالی که افراد کمدرآمد از آن برای کاهش اشتها در اعیاد مذهبی بهره میبردند. تمام اجزای این گیاه به عنوان چاشنی استفاده میشده و ساقههای آن به صورت سبزی مصرف میشد. در طب سنتی، دانهی رازیانه به عنوان یک ضدنفخ معتبر شناخته میشود. همچنین، از رازیانه به عنوان طعمدهنده در شکلات، نوشیدنیهای الکلی، داروها و غذاها به ویژه در نانهای شیرینی، ترشیهای شیرین و ماهی استفاده میشود. روغن تهیه شده از رازیانه برای محافظت از سبزیجات و میوههای نگهداری شده در برابر نفوذ قارچهای بیماریزا به کار میرود. زنبورداران نیز این گیاه را به منظور تولید عسل میکارند. متخصصان بهداشت مصرف رازیانه را به عنوان پادزهر برای گیاهان سمی و مارگزیدگی توصیه میکنند. علاوه بر این، برای درمان ورم معده و روده، سوءهاضمه و همچنین به عنوان دارویی شیر افزا، خلط آور و قاعده آور موثر است. چای تهیه شده از دانههای خرد شده رازیانه برای شست و شوی چشمها استفاده میشود و شواهد حاکی از آن است که پودر رازیانه قادر است ککها را از لانههای سگ و طویله دور نگه دارد.
فرآوردههای گیاهی:
این محصولات به صورت تی بگهایی حاوی ۲ گرم پودر میوه، شربت یا قطرههای ضد سرفه، خلط آور، مقوی معده و ضد نفخ به ویژه برای کودکان در دسترس هستند. همچنین، محصولاتی نظیر دراژه، شربتهای شیرین و آبمیوهها از این گیاه تهیه و عرضه شدهاند.
عوارض جانبی:
استفاده از رازیانه به مقدار دارویی معمولاً عارضهای ایجاد نمیکند. اما در صورت مصرف بیش از حد، ممکن است منجر به استفراغ یا حساسیت فوری شود. همچنین، برای زنان باردار توصیه نمیشود و افراد مبتلا به سرطانهای مرتبط با استروژن نیز نباید از آن استفاده کنند.
طریقه و میزان مصرف:
مقدار توصیه شده برای مصرف روزانه از ۱ تا ۷ گرم میوهی خشک رازیانه است. برای استفاده، باید میزان مورد نظر را آسیاب کرده و به صورت مستقیم با غذا یا با ریختن یک لیوان آب جوش بر روی آن، ۱۵ دقیقه صبر کرد و سپس پس از صاف کردن، آن را میل کرد.
مهمترین اثرات گزارش شده رازیانه:
ضد درد، ضد باکتری، ضد آندروژن، ضد التهاب، ضد سم، ضد نفخ، ضد اسپاسم، ضد ویروس، ضد سرفه، افزایشدهندهی میل جنسی، مقوی قلب، هضمکننده، معرق، ادرارآور، خلطآور، قارچکش، استروژنیک، محرک معده، افزایشدهندهی شیر، مسهل، مقوی معده، کرمکش و نارکوتیک
