در دنیای امروز، با تغییرات در سبک زندگی افراد و افزایش جمعیت شهری، شیوع بیماری‌های مختلفی به ویژه در میان مردم رواج یافته است. عدم فعالیت بدنی، نشستن طولانی پشت میز و استفاده مستمر از تلفن همراه یا کامپیوتر به بخشی از زندگی روزمره انسان‌ها تبدیل شده‌اند. یکی از این اختلالات، ناهنجاری سر به جلو، یا همان Forward head می‌باشد که در آن سر به سمت جلو بدن کج می‌شود. این وضعیت می‌تواند منجر به درد در ناحیه گردن، شانه‌ها و سردرد گردد. دلایل اصلی پیدایش این اختلال چیست؟ چه زمانی تشخیص داده می‌شود و چه روش‌های درمانی برای آن وجود دارند؟ در همین راستا، گفتگویی با آقای علی بسطامی، صاحب مدرک دکتری مدیریت ورزشی و استاد دانشگاه انجام داده‌ایم که ادامه آن را در زیر می‌خوانید:
چه عواملی منجر به بروز این ناهنجاری می‌شوند؟
وضعیت بدنی نامناسب یکی از علل اصلی این مشکل است که می‌تواند شامل نشستن طولانی مدت در حالت خمیده (به ویژه هنگام کار با کامپیوتر یا تلفن همراه)، ایستادن با حالت قوز و خوابیدن بر روی بالش‌های بلند باشد.
علاوه بر این، فعالیت‌های روزمره مانند حمل کیف‌های سنگین بر روی یک شانه و نگاه کردن مداوم به پایین (از جمله هنگام مطالعه یا استفاده از گوشی) نیز می‌توانند عامل موثر دیگری باشند.
عادات نادرست همچون قفل کردن شانه‌ها و کشیدن گردن به جلو، از دیگر علل این اختلال به شمار می‌روند. همچنین ضعف عضلات گردن و شانه‌ها یا عدم تعادل در تقویت عضلانی بین عضلات جلو و پشت گردن می‌تواند عامل مهمی باشد. علاوه بر این، موارد دیگری همچون آرتروز گردن، آسیب‌ها و برخی بیماری‌های عصبی نیز در بروز این اختلال تاثیرگذار هستند.
تشخیص زودهنگام و استفاده از درمان‌های مناسب می‌تواند از پیشرفت بیماری و بروز عوارض جدی‌تر جلوگیری کند. درمان ناهنجاری سر به جلو می‌تواند به کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی فرد کمک نماید. در مقابل، عدم درمان این اختلال ممکن است به مشکلات شدیدتری از جمله آرتروز گردن، فتق دیسک و سایر بیماری‌های مربوط به ستون فقرات منجر شود.
علائم ناهنجاری سر به جلو چیست؟
از جمله نشانه‌های این بیماری می‌توان به گردن درد، سردرد، شانه درد، سفتی گردن، کاهش دامنه حرکتی گردن، بی‌حسی یا گزگز در دست‌ها و خستگی زودرس اشاره کرد.
تشخیص ناهنجاری سر به جلو در چه سنی ممکن است؟
تشخیص دقیق این اختلال معمولاً توسط پزشکان متخصص نظیر کارشناس حرکات اصلاحی، فیزیوتراپ یا پزشک ارتوپد انجام می‌شود و نیازمند ارزیابی وضعیت بدنی فرد است. با این حال، نشانه‌ها و علائم ناهنجاری سر به جلو می‌توانند از دوران کودکی آغاز شوند.
عوامل مختلفی بر سن تشخیص این اختلال تاثیر می‌گذارند. یکی از این عوامل، عادات نادرست است. نشستن طولانی در شرایط نادرست، استفاده بیش از حد از تلفن همراه و تبلت در سنین پایین می‌تواند منجر به شکل‌گیری عادات بدنی شود که در طولانی مدت به ناهنجاری سر به جلو منجر خواهد شد. همچنین، برخی فعالیت‌های ورزشی که به طور مرتب گردن و شانه‌ها را در شرایط نادرست قرار می‌دهند، می‌توانند خطر ابتلا به این اختلال را افزایش دهند. تغییرات در رشد و نمو اسکلت، به ویژه در دوران نوجوانی، نیز می‌تواند بر وضعیت بدنی اثرگذار باشد و به بروز ناهنجاری سر به جلو کمک کند. برخی بیماری‌ها و اختلالات همچون آرتروز گردن یا مشکلات عصبی نیز می‌توانند سبب ظهور سر به جلو شوند.
علائم ناهنجاری سر به جلو در کودکان و نوجوانان چیست؟
احساس درد در ناحیه گردن و شانه‌ها به ویژه پس از فعالیت‌های فیزیکی از جمله نشانه‌های این اختلال در کودکان محسوب می‌شود. خستگی زودرس و کاهش توان تمرکز نیز می‌توانند از دیگر علائم این اختلال برای کودکان باشد. همچنین، سردردهایی که معمولاً در قسمت پشت سر و گردن حس می‌شوند، مشکل در خواب به خاطر درد یا ناراحتی گردن و وضعیت بدنی نادرست از جمله قوز کردن شانه‌ها و جلو آمدن سر از دیگر نشانه‌های این بیماری به شمار می‌روند.
تشخیص زودهنگام ناهنجاری سر به جلو در کودکان و نوجوانان تا چه اندازه اهمیت دارد؟
با تشخیص به موقع و انجام درمان‌های متناسب می‌توان از پیشرفت بیماری و بروز عوارض جدی‌تر جلوگیری کرد. همچنین، درمان ناهنجاری سر به جلو می‌تواند به کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی افراد کمک کند. اگر درمان به درستی انجام نشود، می‌تواند منجر به بروز مشکلات جدی‌تری نظیر آرتروز گردن، فتق دیسک و دیگر مسائل مرتبط با ستون فقرات گردد.
کدام روش‌های درمانی می‌توانند برای این عارضه مورد استفاده قرار گیرند؟
روش‌های درمانی شامل تمرینات اصلاحی، بهبود وضعیت بدنی و درمان‌های تخصصی است. هریک از این روش‌ها نیز به چندین دسته تقسیم می‌شوند.
تمرینات اصلاحی شامل تمرکز بر تقویت عضلات پشت گردن، شانه‌ها و بالاتنه به منظور ایجاد تعادل عضلانی، کشش عضلات جلوی گردن، سینه و شانه‌ها برای افزایش انعطاف‌پذیری و تمرینات برای بهبود آگاهی از وضعیت بدن و اصلاح الگوهای حرکتی نادرست، می‌باشد.
کشش چانه به عقب، چرخش گردن، تقویت عضلات گردن با استفاده از باند مقاومتی، کشش عضلات سینه با استفاده از دیوار یا درگاه، همچنین تمرینات یوگا و پیلاتس از نمونه‌های تمرینات اصلاحی هستند.
اصلاح وضعیت بدنی نیز به عنوان یکی از رویکردهای درمانی برای این مشکل به شمار می‌رود که شامل نشستن صحیح (از صندلی ارگونومیک استفاده کرده، انحنای طبیعی ستون فقرات را حفظ کرده و پاها را روی زمین قرار دهید)، ایستادن صحیح (شانه‌ها را به عقب کشیده و سر را در راستای ستون فقرات قرار دهید)، خوابیدن صحیح (استفاده از بالش مناسب برای حمایت از گردن و حفظ انحنای طبیعی ستون فقرات) و محدود کردن زمان نگاه به صفحه نمایش (تقلیل زمان استفاده از تلفن همراه، کامپیوتر و تبلت) می‌باشد.
روش‌های تخصصی نیز شامل فیزیوتراپی، کایروپراکتیک و طب سوزنی می‌باشند.
علاوه براین، توجه به برخی نکات نیز می‌تواند در درمان این بیماری موثر باشد. مانند صبر و استمرار، چرا که بهبودی در ناهنجاری سر به جلو به زمان و تمرین مداوم نیاز دارد. پیش از آغاز هر برنامه درمانی، مشاوره با پزشک یا فیزیوتراپ الزامی است. همچنین توجه به عوامل محرک نیز از نکات مهمی است که باید در نظر گرفته شود. از انجام فعالیت‌هایی که وضعیت بدنی‌تان را مشهودتر می‌کند، خودداری کنید. علاوه بر این، رعایت یک رژیم غذایی سالم و متعادل برای سلامت ستون فقرات نقش بسزایی دارد.
کدام سن برای درمان اختلال سر به جلو با استفاده از حرکات اصلاحی مناسب‌تر است؟
هر چه زودتر از این روش درمانی بهره‌گیری شود، بهتر خواهد بود. البته درمان ناهنجاری سر به جلو با حرکات اصلاحی در هر سنی می‌تواند مؤثر واقع شود، اما شروع در سنین پایین‌تر مزایای بیشتری را به همراه خواهد داشت. کودکان و نوجوانان به دلیل انعطاف‌پذیری بیشتر مفاصل و عضلات، جواب به تمرینات را سریع‌تر نسبت به بزرگ‌ترها می‌دهند. عادات بدنی در سنین کمتر به راحتی شکل می‌گیرند و تغییر می‌کنند.
همچنین، آغاز زود هنگام درمان می‌تواند از بروز مشکلات جدی‌تری نظیر آرتروز گردن، فتق دیسک و سردردهای مکرر جلوگیری نماید.
این موضوع به معنای این نیست که بزرگسالان نمی‌توانند از حرکات اصلاحی استفاده کنند. حتی بزرگسالان نیز با تمرینات منظم و مداوم می‌توانند به بهبود وضعیت بدنی خود کمک کنند.
عوامل موثر بر نتیجه درمان شامل چه مواردی است؟
شدت ناهنجاری سر به جلو و مدت زمانی که این وضعیت استمرار داشته، بر زمان مورد نیاز برای بهبودی تاثیر می‌گذارد. تداوم و انجام مرتب تمرینات کلید موفقیت در درمان این اختلال است. علاوه بر این، حفظ وضعیت صحیح بدن در تمام طول روز، به تثبیت نتایج حاصل از تمرینات کمک خواهد کرد. مشاوره با متخصص حرکات اصلاحی و فیزیوتراپ می‌تواند برنامه درمانی مناسبی برای شما طراحی کند.