در حال حاضر شورای شهر تهران صحنه ای است که در آن اختلاف نظرها درباره عملکرد علیرضا زاکانی، شهردار پایتخت، بیش از هر زمان دیگری به چشم می خورد. از یک سو، عده ای از اعضای شورا به انتقاد از آنچه که به عنوان «نگاه مدیریتی بسته و دوگانه» می شناسند، پرداخته و خواهان تغییر در سمت شهرداری هستند و از سوی دیگر، حامیان زاکانی سعی دارند با تأکید بر موفقیت های شهرداری، تداوم حضور او را توجیه کنند. این تنش ها در شرایطی افزایش یافته که برخی اعضا نسبت به تبدیل شدن شورای شهر به میدان منازعات سیاسی و شخصی هشدار می دهند.
مرزبندی بین اعضای حامی و منتقد شهردار تهران به وضوح مشخص تر شده است. روز گذشته در جلسه علنی شورای شهر، یکی از اعضای شورا اذعان کرد که مدیریت شهرداری همواره نگاهی دوگانه به اعضای شورا داشته است. به گفته او، اعضا به دو گروه تقسیم می شوند: نخست، کسانی که باید به طور مداوم از مدیریت شهری تعریف و تمجید کنند و در هر سخنرانی فقط از عملکرد «بزرگ» شهرداری صحبت کنند؛ این اعضا نه تنها از انتقاد پرهیز می کنند، بلکه تمام آرای آنان نیز همواره با خواست شهرداری هماهنگ است. جعفر شربیانی ضمن بیان نظر خود تصریح کرد که «این جریان به شورای شهر به عنوان مجموعه ای از افرادی کم فکر و بی بصیرت نگاه می کند که باید تحت هدایت قرار گیرند. در واقع، شورای شهر باید یا در کنار شهرداری باشد یا علیه آن؛ و به این ملاک، اعضا یا در گروه اول قرار می گیرند یا به عنوان مخالف تلقی می شوند.»
این دسته بندی با اعتراض هایی از سوی برخی از اعضای شورا روبرو شد. معترضان بر این باورند که در زمان بحث های اضافی شورا، نباید اختلافات در صحن علنی مطرح شوند و چنین دوگانگی ای در میان اعضایی که با یک لیست مشترک به شورا رسیده اند، وجود ندارد. آیا واقعاً می توان شورای شهر تهران را به دو گروه موافق و مخالف باقی ماندن علیرضا زاکانی تقسیم کرد؟
اگر حمایت های خاص نبود، زاکانی به شهرداری نمی رسید
مهدی اقراریان، یکی از اعضای شورای شهر تهران، با تأکید بر وجود اختلاف نظرهای جدی در میان اعضای شورا درباره عملکرد شهردار، گفت: «این اختلاف نظر هم اکنون در فضای شورای شهر به وضوح قابل مشاهده است. تعدادی از اعضا انتقادی جدی به عملکرد دکتر زاکانی دارند و بر این باورند که ایشان گزینه مناسبی برای رهبری شهر تهران نیست.»
او افزود: «تلاش برای تغییر شهردار همیشه در دستور کار برخی از اعضای شورا بوده و باقی خواهد ماند. اما اگر برخی اقتضائات سیاسی و حمایت های خاص از آقای زاکانی وجود نمی داشت، احتمالاً امروز او در سمت شهردار تهران نبود. این موضوع چندان کوچک نیست و باید به آن دقت شود.»
اقراریان با رد برخی نظریات در مورد قطب بندی کامل شورا به دو دسته حامی و منتقد زاکانی، به خبرآنلاین تصریح کرد: «من اعتقادی به این ندارم که ما با یک طیف ۱۰ نفره در مقابل منتقدان شهردار روبرو هستیم. در آن جبهه نیز تنوع دیدگاه ها وجود دارد. برخی از اعضا به لحاظ سیاسی به آقای زاکانی نزدیک ترند و سعی می کنند برای حفظ مقام او برنامه ریزی کنند، در حالی که برخی دیگر نگرانی های خود را از زاویه ای مستقل تر دنبال می کنند.»
زاکانی شناخت دقیق از تغییرات اجتماعی ندارد
این عضو شورای شهر تهران اشاره کرد: «تفاوت دیدگاه ما با آقای زاکانی تنها به روش های اداره شهر محدود نمی شود، بلکه به نوع نگرش نسلی نیز برمی گردد. بارها بیان کرده ام که آقای زاکانی نماینده نسلی از مدیران است که درک کافی از تحولات اجتماعی و نیازهای دهه پنجم انقلاب اسلامی ندارند. این نوع نگاه سنتی فکر می کند که می تواند فقط با تغییرات مکرر در ساختارها یا با توسعه سازمان، مشکلات را حل کند؛ حال آنکه چنین روش هایی اثربخشی خود را نشان داده اند.»
او همچنین به انتقادات خود نسبت به تغییرات وسیع مدیریتی در دوره زاکانی اشاره کرد و گفت: «اکنون که به روزهای پایانی سال چهارم شورا نزدیک می شویم، می بینیم که وضعیت تهران در بسیاری از زمینه ها مساعد نیست. به نظر می رسد ارئه جدولی از تغییرات و جابجایی های متعدد مدیریتی در این مدت، می تواند به درک بهتر از مدیریت او در ذهن عموم کمک کند.»
اقراریان به عملکرد رسانه ها در قبال شهردار تهران انتقاد کرد و اظهار داشت: «اگر شخصی غیر از آقای زاکانی چنین میزان بالایی از تغییرات را رقم زده بود، قطعاً واکنش های گسترده ای از سوی برخی رسانه ها و چهره های فعال در پیام رسان ها و شبکه های اجتماعی شاهد بودیم. اما اکنون در مورد عملکرد آقای زاکانی نوعی سکوت و مماشات از جانب همان رسانه ها وجود دارد.»
او ادامه داد: «ما باید اداره شهر تهران را به دست مدیرانی بسپاریم که بر تخصص، تجربه و حل مشکلات شهری تأکید دارند، نه افرادی که به دنبال کسب ریاست جمهوری هستند. رویکرد سیاسی نباید بر مدیریت شهری سایه افکند؛ زیرا در این صورت، منافع شهر و شهروندان قربانی اهداف گروهی می شود.»
شورا باید نظارت کند، نه حاشیه سازی
اما تمامی اعضای شورا با این دیدگاه هم نظر نیستند. علیرضا نادعلی، سخنگوی شورای شهر تهران، ضمن اشاره به جو شورا و برخی انتقادات از عملکرد شهرداری گفت: « ما در شورای شهر تهران، درست مانند مجلس نسبت به دولت، دو جایگاه اصلی داریم؛ سیاست گذاری و نظارت. هر دو این جایگاه ها به طور مداوم فعال بوده اند و شورا بر اساس برنامه های توسعه و بودجه مصوب، به صورت مستمر بر اجرای سیاست ها نظارت دارد.»
او گفت: «نظارت به معنای بررسی دقیق این است که آیا مدیریت شهری در راستای تعیین شده اقدام کرده است یا خیر؛ چه زمانی که عملکرد کندتر از اهداف باشد و چه وقتی فراتر از آن رفته باشد. در هر دو حالت باید ارزیابی کنیم، تشویق و تذکر بدهیم، و برای اصلاح امور تصمیم گیری کنیم.»
نادعلی به حاشیه سازی ها در جلسات شورا انتقاد کرده و می افزاید: «اگر قرار باشد تمام زمان شورا صرف رسیدگی به موضوعات حاشیه ای و گاهی رسانه ای شود، مسلم است که وقتی برای پرداختن به مسائل اصلی شهر باقی نخواهد ماند. اداره شورا نباید به صحنه کشمکش های سیاسی و دعواهای شخصی تقلیل یابد.»
این عضو شورای شهر تهران در پاسخ به این سوال که چرا برخی اعضا تمایل دارند همه موضوعات در جلسات هم اندیشی مطرح شود و آیا این برخلاف اصل شفافیت نیست، توضیح داد: «شفافیت امری رضایت بخش و الزامی است، اما باید در جایگاه خود و با تدبیر رعایت شود. مشابه دوران دفاع مقدس که حتی در شرایط سخت، مصلحت و روحیه عمومی مردم در نظر گرفته می شد، امروز نیز لازم نیست که همه مسائل در رسانه ها مطرح بشود، به ویژه وقتی که برخی موضوعات می توانند منجر به التهاب یا آزار عمومی شوند.»
شفافیت نباید به وسیله اتهام زنی و ویران گری شورا شود
نادعلی ادامه داد: «شفافیت نباید به ابزاری برای حملات سیاسی، اتهام زنی و تضعیف شورا و شهرداری بدل گردد. ما انتقادات را هم به شهردار و هم به معاونانش ابلاغ می کنیم. جلسات کاری، ارتباط پیوسته و گفتگوهای تخصصی همیشه در جریان است. شخصاً در نخستین فرصت با مدیران جدید منصوب در شهرداری تماس می گیرم یا جلسه ای برگزار می کنم تا بر لزوم همکاری با تمامی اعضای شورا تأکید کنم.»
سخنگوی شورا همچنین ابراز داشت: «برخلاف برخی ادعاها، ما هیچ “امپراتوری رسانه ای عظیم” در اختیار نداریم. اگر چنین توان رسانه ای در دایره شهرداری بود، شاید وضعیت اطلاع رسانی از آنچه که امروز داریم بهتر بود. دغدغه ما تمرکز بر حل مسایل واقعی مردم است و نه پاسخگویی به هر اتهام یا هجمه ای.»
نادعلی در ادامه به برخی اقدامات مدیریت شهری در حوزه حمل ونقل اشاره کرد و یادآوری نمود: «در شرایطی که همکاران ما حتی از اضافه شدن چند اتوبوس یا واگن مترو خرسند نمی شوند، ما در تلاش برای تحقق کارهای بزرگ تری همچون ترخیص اتوبوس های برقی از گمرک یا بهبود اوضاع ناوگان تاکسیرانی هستیم. امید داریم که این تلاش ها مورد توجه و حمایت قرار گیرد.»
به گفته او: «نقد سازنده همیشه مورد استقبال است، اما اگر تنها به نقد بپردازیم و از نکات مثبت گفتگو نکنیم، مسیر توسعه شهر مختل خواهد شد. نماینده مردم باید در کنار نظارت، مشوق عملکرد صحیح نیز باشد. من خود بارها مستقیماً با شهرداران مناطق تماس گرفته ام، تذکراتی داده ام و حتی گاهی با لحن جدی برخورد کرده ام، زیرا به این باورم که این وظیفه نماینده مردم است.»
انچه که در فضای کنونی شورای شهر تهران بیشتر از هر چیز دیگری جلب توجه می کند، نمایان شدن شکاف ها و تفاوت های اساسی میان دیدگاه های اعضای شورا در خصوص عملکرد علیرضا زاکانی، شهردار تهران است. با اینکه برخی اعضا همچنان به روشنی یا به طور غیرمستقیم از سیاست ها و اقدام های شهردار حمایت می کنند، جناحی منتقد که پیشتر با احتیاط در بیان مطالبات خود عمل می کرد، اکنون به صراحت بیشتری به عرصه آمده است. این دوگانگی نه تنها بر اساس اختلاف نظرهای مدیریتی، بلکه متکی بر تمایزات نسلی، نگرش های سیاسی و سطح اعتماد به کارآمدی ساختار کنونی شهرداری تهران شکل گرفته است.