جواد منصوری، نخستین فرمانده سپاه پاسداران، در بخشهایی از مصاحبه خود با این خبرگزاری، به بررسی چگونگی شکلگیری سپاه پاسداران پرداخت و گفت: در زمان تأسیس سپاه، ما هیچ مدل واضح و مشخصی در سطح بینالمللی در دست نداشتیم؛ به این معنا که الگوهای موجود عمدتاً یکبعدی بودند و بیشتر بر جنبههای امنیتی یا دفاعی تأکید داشتند. اما هدف ما ایجاد ساختاری با ابعاد سیاسی، فرهنگی و همچنین خدماتی بود؛ نهادی که قادر باشد مردم را در طول انقلاب و پس از آن، در جریان امور قرار دهد و به بالابردن کیفیت زندگی آنها یاری رساند. بر این اساس، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با فراهم آمدن مقدماتی از جمله گردآوری چندین گروه و تدوین یک اساسنامه، پا به عرصه existence گذاشت. این مراحل از اسفند ۵۷ آغاز و تا فروردین ۵۸ شامل شکلگیری، تدوین و در نهایت تصویب اساسنامه پیش رفت.
نخستین فرمانده سپاه، به نکتهای مهم اشاره کرد و گفت: در این راستا، لازم است یادآوری شود که ثبت عقاید متفاوتی که در حین تدوین اساسنامه مطرح شد، بهخوبی در تاریخ ضروری است؛ برخی بر این اعتقاد بودند که سپاه باید زیر نظر دولت عمل کند و بهطور مداوم بر این نظر تأکید داشتند. در مقابل، گروه دیگری بر این اصل اصرار میورزیدند که سپاه میبایست تحت رهبری فعالیت کند. طرفداران نظر نخست بر این باور بودند که دولت برای مدیریت کشور به چنین نهادهایی نیاز دارد. از سوی دیگر، حامیان نظر دوم استدلال میکردند که هرچند نهادهای انتظامی برای ساماندهی امور ایجاد میشوند، اما سپاه پاسداران انقلاب اسلامی فراتر از یک نهاد انتظامی به شمار میآید و وظیفهاش ایفا کردن نقش در ابعاد مختلف انقلاب است.
همانطور که نهادهایی چون جهاد سازندگی و کمیتهها بعداً به تعطیلی درآمدند، احتمال انحلال سپاه نیز وجود داشت
منصوری بیان کرد: با توجه به بحثهای عمیق صورتگرفته، سرانجام نظر دوم مورد تأیید قرار گرفت و در نتیجه، در متن اساسنامه درج شد که سپاه پاسداران تحت نظارت رهبری جمهوری اسلامی فعالیت میکند. همچنین، پس از تشکیل مجلس خبرگان قانون اساسی، با این مجلس به گفتوگو پرداختیم تا اولاً، رسمیت و موجودیت سپاه در قانون اساسی قید شود و ثانیاً، بر ضرورت قرار گرفتن آن تحت نظر رهبری تأکید گردد. این موارد در نهایت محقق شده و جزو رویدادهای بسیار مهم تاریخ انقلاب محسوب میشود.
وی افزود: افرادی که با این مباحث آشنایی دارند، بهخوبی میفهمند که اصرار بر قرار گرفتن سپاه تحت نظارت رهبری چه معنای عمیقی دارد. همچنین، تصریح این امر در قانون اساسی دارای اهمیت ویژهای بود؛ زیرا در غیر این صورت، بهمانند نهادهایی چون جهاد سازندگی یا کمیتهها که بعدها برچیده شدند، سپاه نیز با خطر انحلال مواجه میشد. اگر سپاه تحت رهبری قرار نمیگرفت، به همراه تغییر دولتها و جابهجایی مسئولین، این نهاد بهتدریج به یک سازمان صرفاً اداری تبدیل میشد که ابعاد و کارکردهای آن به مرور زمان محدود میگشت.
منصوری ادامه داد: در مرحله بعد، لیست اسامی پیشنهادی که توسط اعضای مؤسس تهیه شده بود، به تصویب شورای انقلاب رسید. در اساسنامه پیشبینی شده بود که سپاه تحت هدایت هیأت «شورای فرماندهی» متشکل از هفت نفر مدیریت شود و برای هر یک از این افراد، حوزه مأموریتی مشخص تعریف گردد. انتظار ما این بود که شورای انقلاب این هفت نفر را انتصاب کند، اما به ما اطلاع داده شد که خود ما باید از میان اعضا این افراد را انتخاب نماییم. بنابراین، یک فرایند رأیگیری داخلی برگزار شد و هفت نفر بهعنوان اعضای شورای فرماندهی برگزيده شدند. این فهرست به شورای انقلاب ارسال و مورد تأیید قرار گرفت.
29215