تغییرات در رفتار، مشکلات بینایی، زمینخوردنهای مکرر و دشواری در صحبتکردن میتوانند از نشانههای اولیه انواع نادر زوال عقل باشند. آشنایی با این علائم به تشخیص زودهنگام کمک میکند.
وبگاه سایتِکدِیلی در گزارشی آورده است:
وقتی بیشتر مردم واژه زوال عقل را میشنوند، به یاد فراموشی میافتند؛ اما زوال عقل میتواند فراتر از حافظه باشد و باعث تغییراتی در گفتار، رفتار، خواب، حرکت و سایر عملکردها شود.
زوال عقل یک بیماری واحد نیست، بلکه اصطلاحی کلی برای بیش از ۱۰۰ بیماری مختلف است. بیماری آلزایمر شایعترین نوع آن است و حدود ۶۰ درصد موارد را شامل میشود. ۴۰ درصد باقیمانده موارد زوال عقل را انواع نادرتری تشکیل میدهند که تشخیص آنها دشوارتر است. در ادامه با چهار نوع نادر اما مهم آشنا میشوید.
۱. نوعی که بینایی را مختل میکند
آتروفی قشر خلفی مغز عمدتاً بر عملکرد بینایی و درک فضا تأثیر میگذارد. حافظه در مراحل اولیه، زیاد تحت تأثیر قرار نمیگیرد. افراد مبتلا، در توانایی درک مطلب و دنبالکردن متن، قضاوت درباره عمق و فاصله پلهها و حرکت در محیط اطراف مشکل دارند. علائم معمولاً بین سنین ۵۵ تا ۶۵ سال شروع میشوند.
۲. نوعی که بسیار سریع پیشرفت میکند
بیماری کروتزفلد جاکوب یک نوع زوال عقل بسیار نادر است که از هر یک میلیون نفر، حدود یک نفر را مبتلا میکند. این بیماری بسیار سریعتر از آلزایمر پیشرفت میکند.
این بیماری علاوه بر اینکه بسیار سریع پیشرفت میکند، باعث مشکلات حافظه و حرکات ناگهانی و غیرارادی نیز میشود. سن بالا و سابقه ژنتیکی از عوامل خطر ابتلا به این بیماری هستند.
۳. نوعی که عضلات را تحلیل میبرد
زوال عقل پیشانی گیجگاهی همراه با بیماری نورون حرکتی (FTD-MND) نوعی زوال عقل است که همراه با تحلیل عضلات رخ میدهد. افراد مبتلا با مشکلاتی مانند تحلیلرفتن عضلات، سفتی عضلات (سخت و منقبضشدن آنها) و دشواری در بلع مواجه میشوند. معمولاً مردم نمیدانند این مشکلات میتوانند ناشی از زوال عقل باشند.
۴. نوعی که تعادل را برهم میزند
فلج فوقهستهای پیشرونده یک بیماری نادر است که هم به زوال عقل و هم به مشکلات حرکتی منجر میشود. افراد مبتلا در کنترل چشمهای خود دچار مشکل میشوند، به همین دلیل اغلب زمین میخورند و در راهرفتن و حرکتکردن با مشکل مواجه هستند.
نکته پایانی
هنوز برای هیچکدام از انواع زوال عقل درمان قطعی پیدا نشده است؛ اما تشخیص زودهنگام علائم میتواند به مراقبت بهتر و افزایش کیفیت زندگی کمک کند.
نکته مهم این است که زوال عقل فقط به فراموشی محدود نمیشود. تغییرات در رفتار، مشکلات بینایی، افتادنهای مکرر، تغییر در نحوه راهرفتن، یا دشواری در صحبتکردن همگی میتوانند از نشانههای اولیه زوال عقل باشند. اگر خود یا اطرافیانتان چنین علائمی دارید، بهتر است هرچه زودتر با پزشک مشورت کنید.