نشانه‌های پرکاری غده تیروئید کدامند

پرکاری تیروئید به حالتی اطلاق می‌شود که در آن غده تیروئید هورمون تیروکسین را بیش از حد نرمال تولید کند. این شرایط می‌تواند منجر به افزایش قابل توجهی در متابولیسم بدن گردد. از عوارض این وضعیت می‌توان به کاهش ناگهانی وزن، افزایش ضربان قلب، تعریق، عصبانیت و تحریک‌پذیری اشاره کرد. برای مدیریت پرکاری تیروئید، روش‌های مختلفی موجود است. پزشکان می‌توانند از داروهای ضد تیروئید و ید رادیواکتیو به منظور کاهش تولید هورمون‌های تیروئیدی بهره ببرند. در برخی موارد، امکان دارد که تمام یا قسمتی از غده تیروئید نیاز به جراحی داشته باشد.

عملکرد غده تیروئید

هورمون‌های تیروئید شامل تیروکسین (T-۴) و تری یدوتیرونین (T-۳) هستند. تولید این هورمون‌ها تحت کنترل غده هیپوفیز و هیپوتالاموس قرار دارد. در این فرآیند، هیپوتالاموس باعث می‌شود که هیپوفیز هورمونی به نام هورمون محرک تیروئید (TSH) را تولید کند. میزان TSH بستگی به سطح هورمون‌های T-۴ و T-۳ در خون دارد. اگر سطح این هورمون‌ها ناکافی باشد، سطح TSH افزایش پیدا می‌کند و برعکس. غده تیروئید میزان تولید هورمون‌هایش را بر اساس مقدار TSH تنظیم می‌کند. اگر تیروئید به طور بیش از کم هورمون تولید کند، سطح TSH پایین می‌آید و درصورتی‌که هورمون‌ها به مقدار کافی تولید نشوند، سطح TSH افزایش می‌یابد.

دلایل بروز علائم پرکاری تیروئید

بیماری‌هایی مانند بیماری گریوز، آدنوم توکسیک، بیماری پلامر (گواتر مولتی‌ندولر سمّی) و التهاب تیروئید موجب پرکاری تیروئید می‌شوند. غده تیروئید نقش حیاتی در سلامت بدن دارد چراکه تمامی متابولیسم‌ها توسط هورمون‌های تیروئیدی تنظیم می‌گردند، بنابراین هرگونه اختلال در عملکرد تیروئید می‌تواند تأثیرات محسوسی بر بدن فرد بگذارد. این غده دو هورمونی به نام‌های تیروکسین (T-۴) و تری یدوتیرونین (T-۳) تولید می‌کند که بر روی تمامی سلول‌های بدن اثرگذار هستند. این هورمون‌ها میزان چربی و کربوهیدرات را تنظیم کرده و به کنترل دمای بدن کمک می‌کنند، همچنین بر سرعت ضربان قلب تأثیر دارند و در تولید پروتئین نقش ایفا می‌کنند. به‌علاوه، تیروئید هورمونی به نام کلسیتونین می‌سازد که مقدار کلسیم خون را تنظیم می‌کند.

علائم پرکاری تیروئید شامل موارد متعددی است:

کاهش ناگهانی وزن – حتی در صورتی که اشتها و میزان مصرف غذا تغییر نکرده باشد.

تاکی‌کاردی (ضربان قلب بالا) – معمولاً بالای ۱۰۰ تپش در دقیقه – آریتمی یا تپش غیر طبیعی قلب

افزایش اشتها

عصبانیت، اضطراب و تحریک‌پذیری

لرزش و رعشه – معمولاً در دست‌ها و انگشتان

تعریق

تغییر در الگوی قاعدگی

حساسیت بالا به گرما

تغییرات در اجابت مزاج

بزرگ شدن غده تیروئید که به شکل ورم در ناحیه گردن نمایان می‌شود

خستگی و ضعف عضلانی

اختلال در خواب

نازک و شکننده شدن پوست

به هم ریختن ساختار مو

در افراد مسن، ممکن است پرکاری تیروئید علائم قابل توجهی از خود بروز ندهد یا فقط علائم خفیفی مانند افزایش ضربان قلب، عدم تحمل گرما و احساس خستگی داشته باشد. داروهای بتا بلاکر که برای کنترل فشار خون بالا و دیگر اختلالات به کار می‌روند، می‌توانند بسیاری از علائم پرکاری تیروئید را کاهش دهند.

بیماری افتالموپاتی گریوز از نشانه‌های پرکاری تیروئید به شمار می‌رود.

در برخی مواقع، بیماری افتالموپاتی گریوز (بیماری چشمی تیروئیدی) می‌تواند بر روی چشم‌ها تأثیر منفی بگذارد، به خصوص در افرادی که سیگار مصرف می‌کنند. در این وضعیت، بافت‌ها و عضلات پشت چشم دچار تورم می‌شوند و لبه‌ی چشم طبیعی خود را از دست داده و بیرون می‌زند. در نتیجه، سطح چشم به شدت خشک می‌شود. معمولاً مشکلات چشمی به خودی خود و بدون نیاز به درمان بهبود می‌یابند.

نشانه‌های افتالموپاتی گریوز شامل:

بیرون زدگی چشم

تورم و قرمزی چشم

حساسیت به نور، تاری دید و دوبینی، التهاب و کاهش حرکات چشم

بیرون زدگی چشم علامتی از پرکاری تیروئید است.

علل بروز علائم پرکاری تیروئید ناشی از تیروکسین (T-۴)

عواملی که ممکن است باعث ترشح بیش از حد تیروکسین (T-۴) شوند عبارتند از:

۱. بیماری گریوز

این اختلال خود ایمنی است که در آن آنتی‌بادی‌های تولید شده توسط سیستم ایمنی غده تیروئید را تحریک کرده و در نتیجه تولید تیروکسین به میزان زیاد امکان‌پذیر می‌شود. به طور معمول، آنتی‌‌بادی‌ها برای محافظت از بدن در برابر ویروس‌ها و باکتری‌ها به کار می‌روند. اما در بیماری گریوز، این آنتی‌‌بادی‌ها به‌اشتباه به تیروئید حمله می‌کنند و ممکن است به بافت‌های پشت چشم (بیماری افتالموپاتی گریوز) و پوست، به ویژه در ناحیه ساق پا (درموپاتی گریوز) نیز آسیب بزنند.

علائم پرکاری تیروئید

۲. التهاب تیروئید

به طور گاهی، غده تیروئید به دلایل نامشخص دچار التهاب می‌شود. این التهاب می‌تواند منجر به تجمع هورمون تیروئید و نشت آن به خون گردد. نوعی نادر از این التهاب به نام تیروئیدیت تحت حاد شناخته می‌شود که می‌تواند باعث درد در این غده شود. برخی انواع دیگر التهاب ممکن است بدون درد بوده و از جمله عوارض بعد از بارداری به حساب آید.

التهاب تیروئید و علائم پرکاری تیروئید

۳. عملکرد بیش از حد ندول‌ها یا گره‌های تیروئید (آدنوم توکسیک و بیماری پلامر)

این نوع از پرکاری تیروئید زمانی رخ می‌دهد که یک یا چند آدنوم در تیروئید بیش از حد T-۴ تولید کنند. آدنوم‌ها بخش‌هایی از غده اند که با ایجاد توده‌هایی خوش‌خیم، از باقی‌مانده غده جدا می‌شوند و منجر به افزایش حجم تیروئید می‌شوند. با این حال، همه آدنوم‌ها به طور مشابه عمل نمی‌کنند و علت این تفاوت هنوز ناشناخته است.

عوارض قلبی: از جمله تندتپشی، فیبریلاسیون دهلیزی و نارسایی احتقانی قلب که معمولاً قابل درمان هستند.

شکنندگی استخوان‌ها: در صورت عدم درمان پرکاری تیروئید، این وضعیت می‌تواند به تضعیف استخوان‌ها و بروز علائم پوکی استخوان منجر گردد. استحکام استخوان‌ها به مقدار مناسب کلسیم و دیگر مواد معدنی وابسته است.

مشکلات چشمی: افرادی که دچار افتالموپاتی گریوز هستند، علائمی نظیر برآمدگی چشم، قرمزی یا تورم، حساسیت به نور، تاری دید و دوبینی را تجربه می‌کنند. در صورت عدم درمان، این عوارض می‌توانند به نابینایی منجر شوند.

تورم و قرمزی پوست: در موارد نادر، پوست بیماران مبتلا به بیماری گریوز، به ویژه در ناحیه ساق پا، ممکن است دچار قرمزی و تورم شود.

طوفان تیروئیدی یا بحران تیروتوکسیک: در این وضعیت، علائم پرکاری تیروئید به شدت افزایش می‌یابد و می‌تواند منجر به تب، نبض سریع و حتی هذیان شود.