مراسم بزرگداشت روز جهانی بناها و محوطههای تاریخی، امروز ۲۹ فروردین ۱۴۰۵ با حضور مسئولان، استادکاران و فعالان حوزه میراثفرهنگی در سالن فجر وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی برگزار شد؛ رویدادی که امسال در بستری از تحولات و چالشهای ناشی از جنگ تحمیلی اخیر، واجد دلالتهایی عمیقتر و راهبردیتر نسبت به سالهای گذشته بود.
علی دارابی، قائممقام وزیر و معاون میراثفرهنگی، در این مراسم با تبیین فلسفه نامگذاری این روز جهانی، اظهار کرد: از سال ۱۹۸۳ میلادی که این مناسبت در تقویم جهانی ثبت شد، هر ساله در بیش از ۱۹۰ کشور جهان برگزار میشود و هدف اصلی آن ارتقای «سواد میراثی» و تعمیق آگاهی عمومی نسبت به تاریخ، تمدن و داراییهای فرهنگی ملتهاست.
او با تاکید بر کارکردهای هویتی میراثفرهنگی افزود: میراثفرهنگی، شناسنامه و ریشه هویتی ملتهاست و صیانت از آن، بهمثابه تقویت انسجام ملی، تحکیم وحدت ادیان و بسط همزیستی مسالمتآمیز در جوامع چندفرهنگی عمل میکند. این حوزه، نهتنها حامل گذشته، بلکه پیشران آینده فرهنگی کشورهاست.
دارابی در ادامه با اشاره به نسبت مستقیم میان میراثفرهنگی و توسعه گردشگری تصریح کرد: هر میزان که ظرفیتهای میراثی کشور شناسایی، ثبت و معرفی شوند، به همان نسبت، جذابیتهای مقصد گردشگری افزایش یافته و این امر بهصورت مستقیم در رونق اقتصادی و فرهنگی کشور اثرگذار خواهد بود.
او با اشاره به شرایط خاص کشور در سال جاری، خاطرنشان کرد: امسال این مناسبت در حالی گرامی داشته میشود که کشور با تبعات جنگ تحمیلی آمریکا، رژیم صهیونیستی و متحدان آنها مواجه بوده است؛ رخدادی که منجر به آسیبدیدگی بناهای تاریخی شامل ۵۰ موزه، ۷ بافت تاریخی، ۱۷ شهر و ۲۰ استان شده و برآورد اولیه خسارات آن بالغ بر ۷.۵ همت است.
قائممقام وزیر میراثفرهنگی با تاکید بر ضرورت بهرهگیری از تجربههای بحران، گفت: حفاظت و نگهداری از بیش از ۲۳ هزار بنای تاریخی و حدود ۸۰۰ موزه، نیازمند طراحی و اجرای برنامهای جامع، عملیاتی و مبتنی بر اقدام است؛ برنامهای که بتواند در شرایط بحران، تابآوری این حوزه را تضمین کند.
او در تبیین شعار سال جاری ایکوموس با عنوان «میراث زنده و واکنش اضطراری» افزود: این مفهوم، ناظر بر ضرورت اقدام سریع، مستندسازی دقیق، مرمت اضطراری و بازسازی هدفمند آثار آسیبدیده است و میتواند بهعنوان چارچوبی راهبردی، پاسخگوی شرایط امروز کشور باشد.
دارابی نقش شوراهای فنی استانها را در این فرآیند حیاتی دانست و تاکید کرد: این شوراها با مأموریت ارزیابی خسارات، تهیه گزارشهای تخصصی و نظارت بر روند مرمت، باید در کوتاهترین زمان ممکن، تصویری دقیق و علمی از وضعیت آثار آسیبدیده ارائه دهند.
او همچنین بر ضرورت تأمین منابع مالی برای بازسازی آثار تاکید کرد و گفت: علاوه بر اعتبارات دولتی، بهرهگیری از ظرفیتهای مردمی و نهادهای غیردولتی، از جمله انجمنهای خیرین، شهرداریها و اتاقهای بازرگانی، در کنار راهاندازی پویشهای ملی و بینالمللی، میتواند مسیر احیای میراثفرهنگی را تسریع کند.
در ادامه این مراسم، طوسی، سرپرست ادارهکل محوطهها و بناهای تاریخی، با ارائه گزارشی از عملکرد حوزه حفاظت، اظهار کرد: در سال گذشته، ۱۰۴۰ پروژه حفاظتی و مرمتی در کشور اجرا شده که شامل ۵۶۷ پروژه ملی، ۴۰۶ پروژه استانی، ۴۷ پروژه در قالب مسئولیت اجتماعی و ۲۰ پروژه با مشارکت خیرین بوده است.
او با اشاره به رویکرد پیشنگرانه در مدیریت بحران افزود: برگزاری مانورهای آمادگی در مواجهه با جنگ و سایر مخاطرات، بخشی از برنامههای این حوزه بوده و نشاندهنده ضرورت آمادگی پیشینی برای مواجهه با بحرانهاست.
طوسی با تبیین مفهوم «میراث زنده» تصریح کرد: این مفهوم، تمامی ابعاد میراث ملموس، ناملموس و طبیعی را در بر میگیرد و «واکنش اضطراری» نیز ناظر بر آمادگی و نحوه مواجهه صحیح با بحرانهاست؛ موضوعی که باید پیش از وقوع سانحه، در دستور کار قرار گیرد.
او در تشریح اهداف سال جاری این مناسبت جهانی گفت: نمایش انزجار جامعه از تخریب میراثفرهنگی، تقدیر از فعالان این حوزه، برگزاری ۳۶ نشست تخصصی، اجرای مانورهای آمادگی و ارتقای نظام مدیریت بحران، از جمله برنامههایی است که در دستور کار قرار دارد.
در پایان این مراسم، از جمعی از مرمتکاران، استادکاران و فعالان حوزه احیا و عمران بناهای تاریخی تجلیل شد.
/