میراث غزه در دل خرابه‌های جنگ

به گفته ایسنا و بر اساس گزارش نشنال، در حالی‌که جنگ میان رژیم صهیونیستی و غزه وارد هفته دوم خود شده است، غزه روز شنبه با حمله‌ای ویرانگر به پناهگاه آوارگان داخلی آغاز شد.

کلیسای ارتدکس «سنت پورفیریوس یونان» که یکی از قدیمی‌ترین کلیساهای فعال منطقه فلسطین به شمار می‌آید، در ساعات پایانی پنجشنبه به‌دلیل حملات هوایی رژیم صهیونیستی ویران گردید و طبق گزارش‌های «نشنال»، در این حمله حداقل ۱۶ نفر جان خود را از دست داده و ده‌ها نفر مجروح شدند. با تشدید جنگ در غزه، بسیاری از شهروندان مسلمان و مسیحی به این کلیسا پناه برده بودند.

کلیسای ارتدکس یونانی و باستانی غزه با دیوارهایی که به دوران جنگ‌های صلیبی مربوط می‌شود، احاطه گشته است. این کلیسا به یاد «اسقف پورفیریوس»، ‌اسقف قرن پنجم میلادی غزه نام‌گذاری شده که در سال ۴۲۵ میلادی پایه‌های اصلی آن را بنا نهاد.

در این زمینه بیشتر بخوانید:

کلیسای تاریخی غزه که به عنوان پناهگاه استفاده می‌شد، بمباران شد

بر اساس اطلاعات موجود در وبسایت رسمی «سنت پورفیریوس یونان»، این کلیسا به‌عنوان سومین کلیسای قدیمی جهان شناخته می‌شود که در سال ۱۸۵۶ مرمت گردید.

کلیسای «سنت پورفیریوس یونان» تنها چند متر با بیمارستان «الاهلی» (المعمدانی) فاصله دارد؛ به گفته مدیر کمیته امور کلیساهای فلسطین، حمله رژیم صهیونیستی به این بیمارستان روز سه‌شنبه منجر به کشته شدن صدها فلسطینی گردید.

این کلیسا در قرن هفتم میلادی به مسجد تبدیل شد، اما در قرن دوازدهم دوباره به یک کلیسا توسط مسیحیان تبدیل گردید.

از جمله ویژگی‌های بارز ساختار این کلیسا می‌توان به سقف نیمه‌گنبدی و ورودی سه‌بخشی آن اشاره کرد که در کنارشان ستون‌های مرمرین نیز ساخته شده است.

بیمارستانی که در روز سه‌شنبه مورد حمله قرار گرفت، یکی از قدیمی‌ترین بیمارستان‌های این منطقه است که در سال ۱۸۸۲ تاسیس شده است.

با توجه به نزدیکی مکانی «غزه» به مهد سه از بزرگ‌ترین ادیان الهی، جالب نیست که این منطقه جنگ‌زده مملو از محوطه‌های تاریخی مهم باشد.

در ادامه، با برخی از محوطه‌های واقع در غزه که در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارند و محل برخی از اکتشافات باستان‌شناسی مهم بوده‌اند، آشنا خواهید شد؛ چرا که درگیری‌های نظامی کنونی تهدیدی جدی برای آنها به حساب می‌آید:

صومعه سنت هیلاریون

«صومعه سنت هیلاریون» به‌عنوان قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین بنای یادبود مسیحی غزه، در مرکز شهر واقع شده و در فهرست آزمایشی میراث جهانی یونسکو قرار دارد.

از دوران رومی تا خلافت اموی، چندین کلیسای مختلف در این مکان ساخته شده است. این صومعه‌ها دارای موزاییک‌ها و کف‌های مرمری، محلی برای غسل تعمید، سردابه بزرگ و بیش از ۱۲۰ اتاق برای اسکان کشیشان و بازدیدکنندگان، حمام و سالن غذاخوری بودند.

بندر آنتدون (Anthedon)

«آنتدون» نخستین بندرگاه غزه است که در متون اسلامی به نام «تیدا» ذکر شده است. این شهر از ۸۰۰ سال پیش از میلاد تا ۱۱۰۰ میلادی محل فرهنگ‌های مختلفی بوده است. محوطه باستان‌شناسی باستانی و بندری «آنتدون» در مدیترانه و در شمال غربی نوار غزه قرار دارد.

این مکان در فهرست آزمایشی میراث جهانی یونسکو قرار دارد و بر اساس داده‌های «یونسکو»، ویرانه‌های یک معبد رومی و بخشی از یک دیوار در اینجا کشف شده است. به‌علاوه، باستان‌شناسان همچنین بقایای چند ویلای رومی، کفپوش‌های موزائیکی و انبارها را در این محل یافته‌اند.

قصر الباشا (پاشا)

قصر الباشا (پاشا) به یک دژ قدیمی مبدل شده و تنها موزه باستان‌شناسی عمومی غزه را تشکیل می‌دهد. گفته می‌شود یکی از سلاطین «ممالیک» در قرن سیزدهم میلادی بخشی از «قصر الباشا» را به عنوان خانه‌ای برای یکی از همسرانش که در غزه با او آشنا شده بود، ساخته است. با این حال، قدمت این استحکامات به قرن هفدهم میلادی برمی‌گردد؛ زمانی که یک فرماندار ترک عثمانی آن را به منزل خود تبدیل کرد.

بریتانیایی‌ها بعداً از این مکان به عنوان مقر پلیس استفاده کردند و مصری‌ها نیز آن را به یک مدرسه دخترانه تبدیل کردند. اخیراً وزارت آثار باستانی و گردشگری فلسطین با کمک‌های بین‌المللی، این مکان را به موزه تبدیل نموده است.

حمام السمرا (گرمابه سامریان)

در ناحیه قدیمی «زیتون» واقع در غزه، یک گرمابه ترکی به نام «سامریان» وجود دارد. قدمت یک لوح که در این سازه باستانی یافت شده به ۱۳۲۰ میلادی می‌رسد. کاشی‌های مرمرین این حمام، سقف‌های طاق‌دار و پنجره‌های شیشه‌ای آن در طول زمان چندین بار مرمت شده‌اند.

مسجد جامع غزه (مسجد العمری)

مسجد جامع غزه که به‌عنوان قدیمی‌ترین مسجد نوار غزه شناخته می‌شود، هنوز هم برای برگزاری نماز استفاده می‌شود. گمان می‌رود این مکان در ابتدا یک معبد فلسطینی بوده که بعدها به کلیسای بیزانسی تبدیل گردید و پس از فتح غزه توسط مسلمانان در قرن هفتم، به مسجد تبدیل شده است؛ مسجدی که در قرون اخیر بارها مورد مرمت قرار گرفته‌است.

«اریحا» و گورستانی با تابوت‌های کمیاب

بسیاری از محوطه‌های باستانی غزه به‌دلیل کمک‌های بین‌المللی کم در کاوش باستان‌شناسی، هنوز ترکی نخورده و مدفون باقی مانده‌اند. از جمله این مکان‌ها می‌توان به کلیسای بیزانسی در قرن چهارم واقع در شمال نوار غزه اشاره کرد.

در تابستان اخیر، یونسکو ویرانه‌های ماقبل تاریخ در نزدیکی شهر باستانی «اریحا» را به‌عنوان یکی از مکان‌های میراث جهانی در فلسطین معرفی کرد که رژیم صهیونیستی به شدت به آن اعتراض کرده و اعلام نموده که برای لغو این موضوع، تلاش خواهد کرد.

چند وقت پیش، فعالیت‌های باستان‌شناسان در غزه منجر به کشف ده‌ها گور باستانی، از جمله دو تابوت‌دان سربی متعلق به ۲۰۰۰ سال پیش و دوران امپراتوری روم گردید.