شروع سال تحصیلی دانش‌آموزان از امروز، اول مهر، به‌طور رسمی آغاز می‌شود و ۱۰۵ هزار مدرسه برای میزبانی از ۱۶ میلیون و ۷۰۰ هزار دانش‌آموز در سال تحصیلی ۱۴۰۳ـ۱۴۰۲ آماده‌اند؛ سالی که آغازش با شعار «مدرسه قوی؛ ایران قوی» خواهد بود.
، با توجه به چالش‌ها و تغییرات سال تحصیلی گذشته که شامل حواشی سیاسی، ناآرامی‌ها و مشکلات محیطی در برخی مدارس بود، عده‌ای تلاش کردند تا مدارس را تعطیل کنند. اما با مدیریت و برنامه‌ریزی مناسب، سال تحصیلی جدید ۱۴۰۳ـ۱۴۰۲ از امروز (شنبه اول مهرماه) شروع می‌شود و درهای مدارس به روی ۱۶ میلیون و ۷۰۰ هزار دانش‌آموز باز می‌شود.
در این راستا، رضامراد صحرایی وزیر آموزش و پرورش در مراسم جشن شکوفه‌ها اعلام کرد که باوجود تلاش‌هایی برای به تأخیر انداختن آغاز سال تحصیلی جدید، این سال با شعار «مدرسه قوی؛ ایران قوی» آغاز می‌شود.
حضور ۱۶ میلیون و ۷۰۰ هزار دانش‌آموز در کلاس‌های درس
از میان ۱۶ میلیون و ۷۰۰ هزار دانش‌آموز، حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفر کلاس اولی بوده و نزدیک به ۹ میلیون دانش‌آموز در مقطع ابتدایی و سایرین در پایه‌های متوسطه اول و دوم به تحصیل خواهند پرداخت.
زمان آغاز کلاس‌های درسی نیز مشابه سال‌های قبل با رعایت ساعت تعیین شده برای مقاطع تحصیلی مشخص شده است؛ برای مقطع ابتدایی، ساعت ۸ صبح و برای مقاطع اول و دوم متوسطه ساعت ۷:۳۰ صبح به ثبت رسیده است که مدارس می‌توانند نیم ساعت پیش از آغاز، کلاس‌ها را برای برنامه‌های فرهنگی، تربیتی و تندرستی آماده کنند.
تحویل بیش از ۲۰۰۰ پروژه با ظرفیت ۱۰ هزار کلاس درس در مهر امسال
به‌طور کلی در دولت سیزدهم، بیش از ۵۸۰۰ پروژه با ۲۷۸۰۰ کلاس درس، به متراژ ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار متر مربع با همکاری خیرین و گروه‌های جهادی به وزارت آموزش و پرورش تحویل شده است و برای مهر امسال، بیش از ۲۰۰۰ پروژه به ظرفیت ۱۰ هزار کلاس درس به بهره‌برداری رسیده‌اند.
در میان این پروژه‌ها، نزدیک به ۶۴ درصد مربوط به مناطق روستایی و حاشیه شهرها است و بیشترین حجم پروژه‌ها مربوط به استان سیستان و بلوچستان با تحویل بیش از ۳۰۰۰ کلاس درس می‌باشد.
طبق آمارهای ارائه شده توسط مسئولان آموزش و پرورش، فقط در دو سال نخست این دولت، ۱۰۰۰ مدرسه کانکسی جمع‌آوری و مدارس جدید با کیفیت به مناطق روستایی، مرزی و عشایری تحویل داده شده است.
ورود ۷۵ هزار معلم به کلاس‌های درس از امسال
اخذ مجوز تدریس بازنشسته‌ها برای جبران کمبود معلم
امسال نزدیک به ۷۵ هزار معلم به سیستم آموزشی وزارت آموزش و پرورش اضافه می‌شوند که از این تعداد، حدود ۲۸ هزار و نفر از طریق آزمون برای مقطع ابتدایی و ۲۲ هزار و ۱۸۴ نفر از طریق آزمون دبیری و هنرآموزی جذب می‌شوند. همچنین، مجوز جذب ۱۱ هزار مربی پرورشی نیز از سوی سازمان اداری و استخدامی صادر گردیده است.
در پایان مهرماه نیز آزمون استخدامی مربی امور آموزش معلولان برگزار خواهد شد و قرار است یکهزار کاردرمانگر و گفتاردرمانگر جذب وزارت آموزش و پرورش شوند.
با این حال، ذکر این نکته مهم است که وزارت آموزش و پرورش هنوز با کمبود نیرو دست به گریبان است و به گفته وزیر “آموزش و پرورش در حالی به سال جدید قدم می‌گذارد که بیش از ۲۰۰ هزار معلم کسری دارد.” به همین خاطر، امسال مجوز تدریس بازنشستگان برای حداکثر ۲۴ ساعت در هفته صادر شده است تا کمبود معلم در برخی مناطق کشور تا حدودی جبران گردد.
بازگشت حدود ۷۰ هزار بازمانده از تحصیل به مدرسه
استمرار ثبت‌نام از دانش‌آموزان
وزارت آموزش و پرورش در کنار تلاش برای ثبت‌نام دانش‌آموزان عادی، کوشش می‌کند تا کودکانی که به دلایل مختلف از جمله فقر، نداشتن مدارک شناسایی و وضعیت‌های قانونی منعی برای ورود به مدرسه داشته‌اند، را نیز شناسایی و به تحصیل برگرداند. در این راستا، سامانه‌ای به نام سامانه شهید محمودوند برای شناسایی این کودکان طراحی شده است.
در مهرماه ۱۴۰۱، این سامانه آمار بازماندگان از تحصیل ابتدایی را ۲۰۴ هزار نفر اعلام کرد. با پیگیری‌های معاونت ابتدایی وزارت آموزش و پرورش، این آمار به ۱۶۰ هزار و ۴۷۹ نفر کاهش پیدا کرد.
با اجرای طرح شهید محمودوند که مقدمات آن از سال قبل آغاز شده بود، حدود ۷۰ هزار نفر به مدارس برگشتند و معاونت ابتدایی تلاش دارد تا در سال‌جاری بسته‌های آموزشی حمایتی برای این دانش‌آموزان فراهم نماید تا حتی بدون حضور فیزیکی در کلاس، آموزش را دریافت نمایند.
بر اساس آخرین آمار، بیش از ۹۰ درصد دانش‌آموزان مقاطع مختلف ثبت‌نام خود را قطعی کرده‌اند، اما ثبت‌نام در مهرماه همچنان ادامه دارد تا هیچ دانش‌آموزی به آمار بازماندگان از تحصیل اضافه نشود.
برخورد دولت با خانواده‌هایی که مانع تحصیل فرزندان می‌شوند
اخیراً وزیر آموزش و پرورش نیز از برنامه‌ریزی برای وضع تبعات قانونی بر والدینی که مانع تحصیل فرزندان خود می‌شوند، خبر داد و اعلام کرد: «طرحی تحت نظر معاون اول رئیس‌جمهور در حال اجراست که تسهیلات ویژه‌ای برای این خانواده‌ها در نظر گرفته شده و در عین حال، در صورت عدم همکاری والدین در فرستادن کودکان به مدرسه، تبعاتی متوجه آنها خواهد شد. این موضوع بسیار غیرعادی است که برخی خانواده‌ها تصور کنند نمی‌خواهند فرزندشان تحصیل کند. لذا چاره‌اندیشی‌هایی در نظر گرفته شده تا اگر خانواده‌ها در زمینه باسواد شدن کودکان همکاری نکنند، دولت اقدام کرده و برخی تسهیلات عمومی نمایندگی در این مناطق را برای آنها متوقف خواهد کرد.» بنابراین مسئله بازماندگی از تحصیل در سال تحصیلی ۱۴۰۳ـ۱۴۰۲ به شکل جدی پیگیری خواهد شد.
استقرار نظام دوری در ۶۴۰ کلاس درس از مهر امسال
امسال ۶۴۰ کلاس درس در پایه اول ابتدایی با «نظام دوری» به آموزش دانش‌آموزان می‌پردازند. در این مدل، معلمین پایه اول ابتدایی در معیت دانش‌آموزان به تدریس خود ادامه می‌دهند و تا سوم دبستان تغییر نخواهند کرد. این رویکرد به‌منظور تقویت ارتباط عاطفی و شناخت بهتر معلم نسبت به دانش‌آموزان برای بهبود کیفیت آموزشی و شناسایی استعدادها طراحی شده است.
این طرح براساس تمایل والدین و با علم معلمان پیاده‌سازی می‌شود و هیچ الزامی برای حضور دانش‌آموزان یا تدریس معلمان در این کلاس‌ها وجود ندارد. همچنین صلاحیت عمومی، تخصصی و حرفه‌ای معلمان این دوره با دقت بررسی شده است.
اجرای آزمایشی ۳ کتاب نونگاشت از مهر امسال
در سال جاری قیمت کتب درسی نسبت به سال پیش حدود ۳۰ درصد افزایش داشته است. اما امسال ۷۰ درصد از کتب درسی با کاغذ کارخانجات داخلی تولید شده و کل جلد کتب نیز از مقوای تولید داخل ساخته شده است. همچنین از مهر، سه کتاب نونگاشت شامل «پیام‌های آسمانی» پایه هفتم، «کار و فناوری ششم» و «کار و فناوری هفتم» به‌طور آزمایشی در بعضی مدارس تدریس خواهند شد و در صورت موفقیت، از سال آینده به عنوان بخش دائمی تدریس مورد استفاده قرار می‌گیرند.
رشد سهم آموزش‌های فنی و حرفه‌ای با دو درصد به ۴۱.۵ درصد
معاونت آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش به منظور افزایش سهم آموزش‌های فنی و حرفه‌ای برنامه‌ریزی کرده که طی مهرماه امسال، این سهم با دو درصد رشد به ۴۱.۵ درصد برسد.
در حال حاضر، شاخه فنی و حرفه‌ای و کار دانش به‌صورت مستقل وجود دارند و تعدادی از رشته‌ها از گروه کار دانش حذف شده‌اند و با رشته‌های جدید در فنی و حرفه‌ای جایگزین شده‌اند. در این راستا، ثبت‌نام برای برخی رشته‌های کار دانش که به اشباع در بازار کار رسیده‌اند متوقف شده است، اما در فنی و حرفه‌ای رشته‌های مربوطه موجود خواهند بود.
بورسیه نخبه‌های سمپادی دهک‌های یک تا چهار توسط دولت از امسال
مدارس سمپاد بر اساس ضوابط تصویب شده، نیمی از شهریه مدارس غیرانتفاعی برجسته را دریافت می‌کنند. بر اساس مصوبه ۱۱ مرداد سال جاری هیأت دولت، هزینه ثبت‌نام دانش‌آموزان ممتاز دهک‌های یک تا چهار در مدارس سمپاد به‌وسیله دولت تأمین می‌شود و در واقع هزینه تحصیل آنان به صورت رایگان خواهد بود.
بنابراین، از مهرماه، این دانش‌آموزان تحت پوشش بورسیه دولت قرار خواهند گرفت و این مصوبه شامل دانش‌آموزانی که هم‌اکنون در این مدارس مشغول به تحصیل هستند نیز می‌شود.
احیای توزیع «شیر» در مدارس
تامین لوازم‌التحریر دانش‌آموزان مناطق محروم
در آخرین نشست هیأت دولت (۲۹ شهریور سال جاری) و پیش از آغاز سال تحصیلی ۱۴۰۳ـ۱۴۰۲، مصوب شد که در مدارس ابتدایی، به‌طور رایگان دو بار در هفته «شیر» میان دانش‌آموزان توزیع گردد. همچنین سایر تصمیمات مهم درزمینه محرومیت‌زدایی، تأمین لوازم‌التحریر دانش‌آموزان مناطق محروم با همکاری ۱۸ نهاد و برنامه‌ریزی برای بهسازی و ساخت مدارس جدید، همچنین جمع‌آوری مدارس کانکسی و بازگرداندن حدود ۵۰ هزار بازمانده از تحصیل نیز مصوب شد.
از مصوب شدن شهریه‌های مدارس غیر انتفاعی برای مهر امسال تا اعطای کارت صلاحیت حرفه‌ای به معلمان این مدارس
در حال حاضر نزدیک به دو میلیون و ۲۰۰ هزار دانش‌آموز در ۱۸ هزار مدرسه غیردولتی و در مقاطع مختلف در حال تحصیل هستند. شهریه مصوب امسال برای این مدارس از ۵ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان شروع و تا ۴۸ میلیون تومان می‌رسد. به علاوه ۳۸ درصد از شهریه مصوب برای ارائه «فوق برنامه‌ها» می‌تواند محاسبه گردد. بنابراین با احتساب فوق برنامه‌ها، شهریه‌های امسال مدارس غیردولتی به ۷ میلیون و ۱۰۰ تا ۶۵ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان خواهد رسید.
از سوی دیگر، از سال تحصیلی ۱۴۰۳ـ۱۴۰۲، دوره توانمندسازی معلمان مدارس غیر دولتی آغاز می‌شود. در فاز نخست این طرح، ۱۷۶ هزار معلم از این مدارس به ثبت نام پرداخته‌اند و این برنامه شامل ۳۶۰ ساعت آموزش تخصصی خواهد بود که در سال آینده ادامه پیدا خواهد کرد. در پایان دوره نیز کارت صلاحیت حرفه‌ای به معلمان اهدا خواهد شد و حمایت‌های جدی از این معلمان به عمل خواهد آمد و حقوق و مزایای ایشان نیز با این موضوع مرتبط خواهد بود.
کسانی که به‌تازگی وارد مدارس غیردولتی آموزش و پرورش می‌شوند باید حتماً گزینش شوند و صلاحیت عمومی آنها بررسی گردد. فرآیند بررسی گزینش این معلمان در گذشته ۱۵ روزه بود، اما اکنون به پنج ماه افزایش یافته و صلاحیت برای تدریس در مراکز غیر دولتی باید تأیید شود. همچنین تدریس در مدارس غیردولتی نیاز به تطابق رشته تدریسی معلم با مقطع تحصیلی او دارد.
امتحانات نهایی که قرار بود از امسال برای دهم و یازدهم هم برگزار شود اما…
سال گذشته، وزارت آموزش و پرورش مطابق با مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی که بر تأثیر ۴۰ درصدی و قطعی سوابق تحصیلی پایه دوازدهم تأکید داشت، امتحانات نهایی را به اجرا درآورد. این شیوه برگزاری مستلزم طراحی سوالات مفهومی و تصحیح آنها با عدالت در حق تمام دانش‌آموزان بود؛ مسئولیتی که بر دوش وزارتخانه گذاشته شد و باید به نحو احسن اجرا می‌شد. همچنین، با توجه به مصوبه جدید شورای عالی انقلاب فرهنگی مبنی به اینکه سوابق تحصیلی کنکور ۱۴۰۳ به ۵۰ درصد و در سال آینده به ۶۰ درصد افزایش یابد و از سال ۱۴۰۴ نمرات تراز شده پایه‌های دهم و یازدهم نیز به سوابق تحصیلی اضافه گردد، وزارت باید از مهرماه اقدامات لازم برای برگزاری امتحانات نهایی پایه‌های دهم و یازدهم را می‌کرد، تا سوابق تحصیلی مربوط به این پایه‌ها به موقع تولید شود. در همین راستا تا اواخر شهریور، آموزش و پرورش اعلام کرده بود که امتحانات پایان ترم برای سه پایه دهم، یازدهم و دوازدهم به‌صورت نهایی و مفهومی برگزار خواهد شد.
اما در روزهای پایانی شهریور، برخی نمایندگان مجلس طرحی را به منظور لغو مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی به مجلس ارائه کردند که طبق آن، شیوه برگزاری کنکور تا سال ۱۴۰۶ مشابه پیش از سال ۱۴۰۲ خواهد بود. گرچه این طرح تنها در صحن مجلس مورد تأیید قرار گرفت و نظر نهایی شورای نگهبان هنوز منتظر مانده است، اما از نظر زمانی، منتظریم تا ببینیم آیا این تغییرات برای کنکور امسال اعمال می‌شود یا خیر، چرا که لازم بوده تا تغییرات قبل از شهریورماه به سازمان سنجش ارائه گردد.
مشمول شدن کادر اجرایی آموزش و پرورش در نظام رتبه‌بندی
نظام رتبه‌بندی معلمان که از ۳۱ شهریور ۱۴۰۰ آغاز و واریز علی‌الحساب معوقات از مرداد ۱۴۰۱ کلید خورده بود، امسال به سمت تحولی جدید پیش می‌رود. در آخرین روزهای سال گذشته، با دستور رئیس‌جمهور، بودجه اختصاص داده شده برای این طرح به حدود ۴۳ هزار میلیارد تومان افزایش یافته و همچنین اعتراضات معلمان نسبت به رتبه‌های خود با بررسی مواجه شد و از شهریورماه، رتبه‌بندی جدید اعمال گردید. همچنین، طبق گزارشی از دیوان محاسبات کشور، اعلام شد که قانونی که نظام رتبه‌بندی معلمان را به کارکنان اداری سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور تسری می‌دهد، از ۱۴۰۰ بصورت کلی اجرا خواهد شد.
بر این اساس، نظام رتبه‌بندی معلمان همچنین شامل آن دسته از کارکنانی می‌شود که ابتدا به‌عنوان «معلم» به آموزش و پرورش جذب شده و هم‌اکنون در بخش اداری مشغول به کار هستند.
نهضت سوادآموزی؛ انحلال یا ماموریتی جدید؟
امسال و در جهت بررسی برنامه هفتم توسعه، کمیسیون تلفیق اعلام کرده است که وظایف سازمان نهضت سوادآموزی به معاونت ابتدایی وزارت آموزش و پرورش محول خواهد شد و این سازمان به‌گونه‌ای دیگر فعالیت نخواهد داشت؛ موضوعی که به زعم نمایندگان مجلس، در راستای کاهش موازی‌کاری و بروکراسی اداری در نظر گرفته شده است، اما از دیدگاه مسئولان نهضت سوادآموزی، این ادغام بدون توسعه معاونت ابتدایی به معنای از بین رفتن نهضت سوادآموزی خواهد بود. وزیر آموزش و پرورش نیز اشاره کرده که مدنظر داریم تا همچنان برطرف کردن بی‌سوادی در کشور را در اولویت قرار دهیم.
این طرح در حال حاضر در مجلس شورای اسلامی در حال بررسی است و اظهارات وزیر آموزش و پرورش نشانگر موضع رسمی وزارت در این زمینه می‌باشد.
می‌توان اذعان کرد که با آغاز سال تحصیلی جدید و با در نظر گرفتن ۱۶ میلیون دانش‌آموز، جمعیت حدود ۳۲ میلیونی والدین و در حدود یک میلیون فرهنگی، چیزی در حدود ۵۰ میلیون ایرانی به‌طور مستقیم و غیر مستقیم تحت تأثیر سیاست‌های وزارت آموزش و پرورش قرار می‌گیرند. بنابراین مسئولیت ساماندهی مسائل آموزشی، فرهنگی و معیشتی، بر دوش این وزارتخانه سنگینی می‌کند و انتظار عمومی از بزرگترین وزارتخانه کشور، بیش از پیش افزایش یافته است.