قطع اینترنت بینالملل بسیاری از کسب و کارهای مبتنی بر اینترنت در فضای مجازی را با بحران مواجه کرده است . بسیاری از کسب و کارهای خرد مجبور به توقف فعالیت شدهاند و تعدیل نیرو در واحدهای بزرگ و شناخته شدهی فعال در حوزه اقتصاد دیجیتال و کسب و کارهای شناخته شده نشان از تاثیر مخرب این سیاست دارد.
اقتصاد ایران پس از جنگ چهل روزه با تعدیل نیروی کار در بسیاری از حورهها روبهروست. آمارهای ارائه شده از سوی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز نشان از آن دارد که تقاضا برای دریافت بیمهی بیکاری افزایش یافته است.
احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرد که نزدیک به ۱۵۰ هزار نفر برای دریافت بیمه بیکاری ثبتنام کردهاند. وی تاکید کرد که فرآیند رسیدگی به وضعیت متقاضران در حال حاضر در جریان است.
این آمار مربوط به افرادی است که در پی جنگ ۴۰ روزه و آسیب دیدن واحدهای تولیدی در مناطق جنگزده، متقاضی دریافت این بیمه شدهاند. در عین حال مجتبی میرجعفری، رئیس کمیسیون اینترنت اشیا سازمان نصر تهران، در گفتوگو با روابط عمومی این سازمان اعلام کرد که قطع زیرساختهای ارتباطی باعث توقف مستقیم جریان درآمدی کسبوکارهای وابسته به اتصال پایدار اینترنت شده است.
بسیاری از کسبوکارهای فعال در حوزه اینترنت اشیا و خدمات آنلاین، بهطور مستقیم به اتصال پایدار اینترنت وابسته هستند و با قطع این زیرساخت، عملاً کل جریان درآمدی آنها متوقف شده است. در چنین شرایطی، نخستین اقدام شرکتها برای بقا، کاهش هزینهها از طریق تعدیل نیرو بوده است.
هشدار انجمن تجارت الکترونیک
امروز و همزمان با دو ماهه شدن قطع اینترنت، انجمن تجارت الکترونیک در بیانیهای، قطع گسترده اینترنت و «اینترنت طبقاتی» را محکوم کرد و خواستار برقراری اینترنت آزاد، پرسرعت و بدون تبعیض برای همه مردم ایران شد. این انجمن که در سال ۹۸ توسط جمعی از شرکتهای بزرگ حوزه تجارت الکترونیک با هدف ایجاد بستری مناسب برای تعامل سازنده نهادهای حاکمیتی و دولتی، تصمیم سازان و قانون گذاران، سرمایه گذاران و کسب و کارهای اینترنتی تاسیس شد و دبرگیرنده برندهایی سرشناس مانند «اسنپ»، «دیجیکالا»، «آپارات»، «نشان»، «یکتانت»، «آروانکلود» و «تپسی» نیز هست، هشدار داد:«هیچ تمدن بزرگی از بیرون مغلوب نمیشود، مگر آنکه پیش از آن خود را از درون نابود کرده باشد…عجیبترین و غیرانسانیترین پدیدهی این روزهای کشور، طبقاتیکردن و چندقطبی کردن جامعه به دست مسئولین با فروش رسمی اینترنت طبقاتی با قیمت حداقل ۵ برابری است. ارائه اینترنت به برخی از طبقات و اصناف از نگاه ما سوء استفاده از یک نیاز بدیهی هر شهروند در جهان معاصر است. چه طور میتوان یک حق بدیهی را از یک شهروند سلب کرده و به شهروند دیگری (به هر بهانه و طبقهبندی) ارائه داد. کدام شهروند ایرانی است که دهها نیاز ضروری به اینترنت نداشته باشد. با چه استدلالی میتوان این نیازهای ضروری را نادیده گرفت، حقوق اولیه یک خانهدار، یک بازنشسته، یک نوجوان، یک کاسب، یک کارمند، یک کارگر و هر ایرانی دیگر را سلب کرد و گفت اینترنت تنها باید در اختیار برگزیدگانی خاص باشد؟»
زیان قطع اینترنت چقدر است؟
آمارهای مختلفی در خصوص زیان ناشی از قطع اینترنت اعلام شده است. عباس آشتیانی، رئیس کمیسیون بلاکچین سازمان نظام صنفی رایانهای کشور با اعلام اینکه قطعی اینترنت طی ۵۰ روز گذشته حدود یک میلیارد دلار به اقتصاد دیجیتال ایران خسارت وارد کرده است، گفت: روزانه حداقل ۳۰ تا ۳۵ میلیون دلار خسارت مستقیم، غیرمستقیم و عدمالنفع متحمل میشویم.
وزیر ارتباطات پیش از این گفته بود: «خسارت روزانه به هسته اقتصاد دیجیتال حدود ۵۰۰میلیارد تومان برآورد شده که عمدتا به اپراتورها و بخش شبکهای مربوط است. خسارت روزانه به اقتصاد کلان هم حدود ۵ هزارمیلیارد تومان برآورد میشود که لایههای دوم و سوم اقتصاد دیجیتال را نیز شامل میشود.»
ایرنا نیز گزارش داد افشین کلاهی رئیس کمیسیون دانش بیان اتاق ایران خسارت مستقیم روزانه در اثر قطعی اینترنت را ۳۰ تا ۴۰ میلیون دلار اعلام کرده است. وی تاکید دارد خسارت غیرمستقیم قطعی اینترنت معادل ۷۰-۸۰ میلیون دلار در روز است. به این ترتیب در شصت روز حداقل یک میلیارد و هشتصد میلیون دلار خسارت مستقیم به اقتصاد ایران وارد شده است. این زیان با احتساب زیان غیرمستقیم به بیش از چهار میلیارد دلار میرسد.
اینترنت طبقاتی و پرو چارهی درد است؟
در چنین شرایطی اینترنت پرو یا اینترنت طبقاتی در حال پیگیری و اجرا از سوی سیاستگذاران است و برخی صاجبان کسب و کار و اعضای هیات علمی دانشگاهها و اعضای اتاق بازرگانی با ردیافت پیامکهایی واجد شرایط برخورداری از اینترنت پرو تشخیص داده شدهاند. این در حالی است که بسیاری از کارشناسان معتقدند این طرح نمیتواند دردی را در این حوزه درمان کند. در حقیقت اینترنت پرو یا طبقاتی حلال مشکل کنونی نیست چرا که تنها در صورتی بحران فروکش میکند که خدمات دهنده و خدمات گیرنده همزمان از اینترنت برخوردار باشند و در این شرایط با راهاندازی اینترنت طبقاتی ، طبیعتا خدمات گیرندگان بیبهره از اینترنت میمانند و در نتیجه حیات خدماتدهندگان اینترنتی و کسبوکارها با بحران جدی روبهرو میشود. برخورداری جمعی از اینترنت پرو نیز این سئوال را در افکار عمومی ایجاد میکند که اگر اینترنت به دلیل امنیتی قطع شده، چطور امکان بهرهمندی از آن با قیمت بالاتر وجود دارد؟
وعدهای که روی زمین ماند
پزشکیان، در انتخابات ریاست چمهوری در سال ۱۴۰۳، رفع فیلترینگ را وعده داد . وی در سی و یکم خرداد ماه در شبکهی فیلتر شدهی ایکس نوشت: «مسعود پزشکیان نوشت: تمام تلاش خود را برای اصلاح نظام ناکارآمد فیلترینگ به کار میبندم تا هزاران کسبوکار فعال در فضای مجازی که میلیونها ایرانی در آن مشغول به کار هستند را به چرخهی اقتصاد باز گردانم. تسهیلات ویژه مالیاتی به این کسبوکارها میدهم تا مجددا جان بگیرند و ضررهای هنگفت وارد شده به اقتصاد این خانوارها، جبران شود.»
او ماهها بعد از حضور در پاستور در مقام ریاستجمهوری اعلام کرد ماه ها از پست ریاست جمهوری مدعی شد اختیار رفع فیلتر را ندارد و اذرماه سال گذشته بود که در جمع دانشجویان اعلام کرد که دستور سیاه شدن اینترنت سفید را داده اما توضیح نداد چه نهادها یا افرادی مانع تحقق وعده انتخاباتی او شدهاند.