به نقل از گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، بهنظر میرسد رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، بهطور خاصی مشتاق سفر به شهر نیویورک آمریکا است. او پیشتر 13 بار بهمنظور شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل به این شهر سفر کرده که از این تعداد چهار بار در دوران نخستوزیری و نه بار بهعنوان رئیسجمهور بوده است.
اکنون، اردوغان مجدداً برنامه دارد در روز سهشنبه 24 سپتامبر از تریبون سازمان ملل برای ارائه سخنانی به سیاستمداران جهان استفاده کند.
نیویورک برای اردوغان زمانی اهمیت افزونتری پیدا کرد که به دستور او، ساختمانی با نام «خانه ترک» در نزدیکی مقر سازمان ملل بنا شد. در این محل، علاوه بر دیپلماتهای نمایندگی ترکیه، تعدادی از سفرا و دیپلماتهای کشورهای ترکزبان نیز فعالیت دارند و اردوغان در این مرکز با شخصیتهای برجسته بسیاری دیدار کرده است.
در جریان سفر سال گذشتهاش به نیویورک، اردوغان با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، نیز دیدار کرده بود.
اردوغان هر سال در طی سخنرانیاش در سازمان ملل بر یک موضوع خاص تأکید میکند. او چند سال پیش اعلام کرد که منطقه قره باغ نباید تحت کنترل ارمنستان باقی بماند و باید به جمهوری آذربایجان بازگردانده شود. همچنین، وی بارها در سخنانش به زیر سوال بردن حق وتو پرداخته و ساختار فعلی شورای امنیت سازمان ملل را ناعادلانه توصیف کرده است. بهنظر میرسد در سخنرانی امسال اردوغان، موضوع غزه و جنایات رژیم صهیونیستی محور اصلی خواهد بود.
اردوغان با انتشار کتابی تحت عنوان «دنیای عادلانه» و ترجمه آن به زبانهای مختلف، که به سیاستمداران متعددی در سازمان ملل هدیه داده شد، همواره بر شعار «یک از پنج بزرگتر است» تأکید کرده است.
نیویورک آری، واشنگتن خیر
اردوغان در حالی عازم نیویورک برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل است که در سالهای اخیر هرگز بهعنوان مهمان به کاخ سفید دعوت نشده است.
در دوران ریاست جمهوری جورج بوش پسر و باراک اوباما، هر دو این روسایجمهور به ترکیه سفر کرده و بارها از اردوغان در کاخ سفید استقبال کردند. دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین، هرچند سفری به ترکیه نداشت اما دو بار از اردوغان در کاخ سفید پذیرایی کرده است. در مقابل، جو بایدن در سمت رئیسجمهور آمریکا هرگز به ترکیه سفر نکرده و اردوغان را نیز به کاخ سفید دعوت نکرده است.
زمانی که جو بایدن در دوران جوانی، ریاست کمیته روابط خارجی سنای آمریکا را بر عهده داشت، در سال 1975 میلادی زمینه تحریم ترکیه به دلیل حمله این کشور به جزیره قبرس را فراهم کرد. جالب اینکه امسال، سفر اردوغان به نیویورک بار دیگر تحت تأثیر مسائل قبرس قرار دارد.
اردوغان در حالی رهسپار نیویورک میشود که به تازگی توافقنامهای جامع در زمینه دفاع و امنیت بین آمریکا و قبرس به امضا رسیده که این موضوع واکنش تند وزارت امور خارجه ترکیه را به دنبال داشته است.
مراد یتکین، یکی از تحلیلگران ترکیه، در این خصوص میگوید: «نقشه راه همکاری دفاعی بین آمریکا و قبرس بسیار مهم است و وزارت امور خارجه ما در واکنش به این اقدام، گفته که بیطرفی آمریکا اکنون زیر سوال رفته است! واقعاً این حرف عجیب است. آیا واقعاً دولت ما انتظار دارد که آمریکا در مورد قبرس بیطرف باقی بماند؟ من نمیدانم این عبارت عجیب از کجا نشأت میگیرد؟»
یکی دیگر از موضوعات کلیدی در سفر اردوغان به آمریکا این است که در دو جلسه قبلی خود با جو بایدن، او مذاکره کرده و قولهایی درباره تحویل 48 فروند جنگنده اف 16 به نیروی هوایی ترکیه دریافت کرده است.
اردوغان با سختی و شرایطی دشوار موافقت برای این قرارداد دفاعی را به دست آورد و اگر او شرطوشرطهایی برای عضویت سوئد در ناتو تعیین نمیکرد، کنگره هرگز به چنین معاملهای رضایت نمیداد. با این حال، علیرغم موافقت نهایی، هنوز خبری از تحویل هواپیماها نیست و این موضوع مشخص نیست که آیا تحویل جنگندهها طبق زمان مقرر انجام خواهد شد یا به بعد از انتخابات موکول خواهد شد.
واقعاً ترکیه جنگنده ملی دارد؟
رسانههای داخلی تحت کنترل حزب حاکم ترکیه در طی سه سال گذشته بارها خبر دادهاند که به دستور اردوغان و با پیگیری وی، ترکیه موفق به طراحی و تولید دو نوع هواپیمای جنگنده شده و به زودی از خرید هواپیماهای خارجی بینیاز خواهد بود. اما اکنون روشن شده که در هر دو نوع هواپیمای جنگنده «قاآن» (Kaan) و «حُر جت» (Hürjet)، اجزای اصلی یعنی موتورها ساخت آمریکا و انگلیس است.
به گزارش بلومبرگ در تاریخ 13 سپتامبر، دولت ترکیه بدون هیچگونه سر و صدایی، درخواست رسمی برای خرید موتورهای F404 و F110 از شرکت جنرال الکتریک آمریکا ارائه کرده است تا این موتورها را بر روی جنگندههای خود نصب کند.
اگرچه آمریکا نه تنها با این تقاضا موافقت نکرده، بلکه در مورد نصب و استفاده از چند موتوری که قبلاً به ترکیه صادر شده، نیز مجوز ارائه نکرده است. به همین دلیل، یاشار گولر، وزیر دفاع ملی ترکیه، اعلام کرده که آنکارا همچنان به خرید جنگندههای یوروفایتر اروپایی علاقهمند است و اگرچه اسپانیا و ایتالیا اعلام کردهاند که مشکلی ندارند، اما هنوز نظر آلمان روشن نیست.
در پایان، باید به این نکته اشاره کرد که علاوه بر اختلافات پیرامون قبرس و رژیم صهیونیستی، مسائل مهم دیگری نیز میان آنکارا و واشنگتن وجود دارد که یکی از آنها، روابط سیاسی و مالی ترکیه با روسیه و دیگری اعتراض مکرر ترکیه به حمایت آمریکا از گروههای وابسته به گروه تروریستی پ.ک.ک در خاک سوریه است.
/