در دولت دوازدهم، ذخایر سوخت مایع کشور به میزان ۲.۶ میلیارد لیتر نسبت به سال ۱۴۰۲ کاهش یافتهاست، در حالی که وزارت نفت دولت چهاردهم در آبان ۱۴۰۳ نسبت به سال ۱۴۰۲، ۱۲۲ درصد نفت‌گاز بیشتری به نیروگاه‌های کشور عرضه کرده است.
بر اساس اعلام وزارت نفت، ذخایر نفت‌گاز و نفت‌کوره نیروگاهی و شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی در تاریخ ۳۱ مرداد ۱۴۰۳ نسبت به ۳۱ مرداد ۱۴۰۲، به طور کلی به میزان ۲.۶ میلیارد لیتر کاهش یافته است. علی‌رغم این کاهش در ذخایر نفت‌گاز نیروگاهی و برنامه‌ریزی برای واردات این محصول، گزارش‌های موجود در سامانه بورس انرژی نشان می‌دهد که در ماه‌های پایانی دولت دوازدهم، بیش از ۱.۳ میلیارد لیتر گازوئیل تولیدی پالایشگاه آبادان در رینگ صادراتی بورس انرژی به فروش گذاشته شد که از این مقدار، ۴۷۱ میلیون لیتر نفت‌گاز مورد معامله قرار گرفت.
این اقدام به کاهش سطح ذخایر سوخت در کشور انجامیده است. ضمن اینکه واردات نفت‌گاز نیز به قیمت‌های بالاتر صورت گرفته و این موضوع نه تنها منجر به کاهش ذخایر شده بلکه باری مالی به ارزش چندین میلیون دلار بر دوش کشور گذاشته است.
در پنج ماه ابتدایی سال ۱۴۰۳ (دولت دوازدهم)، برخلاف روال سال‌های گذشته، عمده تعمیرات پالایشگاه‌های نفتی و گازی کشور انجام نشد و به ماه‌های شهریور، مهر و آبان ۱۴۰۳ موکول گردید؛ این تأخیر به معنای آن است که تأمین و تحویل گاز به نیروگاه‌ها در سه ماه اول فعالیت دولت چهاردهم با چالش‌هایی مواجه خواهد شد. با این حال، پس از استقرار دولت جدید اقدامات نظیر کاهش دوره تعمیرات و افزایش تولید از میدان‌ها، میانگین تولید گاز در ماه‌های شهریور، مهر و آبان ۱۴۰۳ نسبت به دوره مشابه در سال ۱۴۰۲ و تحویل گاز سبک به شبکه سراسری، ۲ درصد رشد یافته است.
هرچند که تلاش‌هایی برای جلوگیری از افت تولید گاز به واسطه تعمیرات معوق به دولت چهاردهم صورت گرفته و میزان گاز سبک تحویلی به شبکه نیز افزایش یافته، اما در این مدت به دلیل سرمای زودرس و افت دمای هوا به میزان بیش از ۳ درجه سانتیگراد، مصرف در بخش خانگی، تجاری و صنایع کوچک به طور چشمگیری با افزایش روزانه ۹۴ میلیون مترمکعب در آبان‌ماه ۱۴۰۳ نسبت به آبان سال گذشته مواجه شد و از آنجا که تأمین گاز این بخش در اولویت قرار دارد، این موضوع بر تأمین گاز نیروگاه‌ها نیز تأثیر داشته است.
افزایش ۵ میلیون لیتری تولید نفت‌گاز در شرایط ناترازی
با توجه به پایین بودن ذخایر سوخت مایع (نفت‌گاز و نفت‌کوره) کشور در انتهای دولت دوازدهم، به منظور جبران کسری موجود، تولید فرآورده‌های نفتی در دستور کار وزارت نفت قرار گرفته و مقدار تولید نفت‌گاز و نفت‌کوره کشور به‌ترتیب ۵ و ۶ میلیون لیتر در روز افزایش یافته است.
افزایش ۱۲۲ درصدی تحویل نفت‌گاز در آبان امسال
تحویل سوخت مایع به نیروگاه‌ها نیز با اقداماتی چون اعطای کارمزد تشویقی به ناوگان حمل‌ونقل جاده‌ای و ریلی، بهره‌برداری از خطوط لوله انتقال فرآورده به ۴ نیروگاه و راه‌اندازی زودهنگام فاز نخست خط لوله جدید بندرعباس – رفسنجان، به طور متوسط در سه ماهه شهریور، مهر و آبان سال ۱۴۰۳، به ترتیب ۳۴ و ۷۸ درصد نسبت به مدت مشابه سال ۱۴۰۲ افزایش یافته است.
لازم به ذکر است که بر اساس داده‌های ارائه شده از سامانه برق حرارتی وزارت نیرو، تحویل نفت‌گاز توسط شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی به نیروگاه‌ها در ۲۰ روز ابتدایی آبان ۱۴۰۳ به عدد ۴۲ میلیون لیتر در روز رسیده و نسبت به دوره مشابه سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۱ در دولت دوازدهم به ترتیب ۱۲۲ درصد و ۹۰ درصد افزایش نشان می‌دهد. به این ترتیب، در دولت چهاردهم همزمان با افزایش تولید فرآورده‌های مایع، تحویل نفت‌گاز و نفت‌کوره برای ارتقای سطح ذخایر نیروگاهی نیز پیشرفت قابل توجهی داشته است.
در زمینه کیفی‌سازی سوخت مازوت در پالایشگاه‌ها، متأسفانه هیچ‌یک از پروژه‌های کیفی‌سازی و همچنین طرح‌های نصب فیلترهای کاهش آلاینده‌ها در نیروگاه‌ها در دولت دوازدهم به مرحله بهره‌برداری نرسیده و این طرح‌ها عمدتاً با پیشرفت‌های محدود روبه‌رو هستند. به همین دلیل، از هفته‌های ابتدایی استقرار دولت چهاردهم، جلسات متعددی با مشارکت وزیر نفت و مسئولان ذیربط در وزارت نفت به منظور تسریع در اجرای این پروژه‌ها و تکمیل طرح‌های مربوط به افزایش تولید گاز کشور برگزار شده و اقدامات لازم در این راستا در دست پیگیری قرار دارد.
در نهایت، لازم است به این نکته توجه شود که ناترازی در حوزه گاز، برق و فرآورده‌های مایع به دلایل تصمیمات و سیاست‌های بلندمدت ناشی می‌شود و برای رفع سریع این ناترازی به همکاری و اراده جدی از سوی همگان نیاز دارد. بنابراین، پرداختن به این موضوع به‌عنوان یک مسئله سیاسی و نادیده گرفتن علل اصلی ایجاد چنین شرایطی، جز تشدید ناترازی و آسیب به کشور و نابسامانی احساسات عمومی، نتیجه‌ای به دنبال نخواهد داشت.