چگونه از پیری مغز خود پیشگیری کنیم

پیری تنها مختص پوست یا دیگر اجزای بدن نیست، بلکه این فرآیند به مغز و سیستم عصبی نیز سرایت می‌کند. متاسفانه، نشانه‌های پیری مغز مانند پیری پوست یا مو به‌روشنی قابل مشاهده نیست و بسیاری از افراد به این جنبه از پیری توجهی ندارند. بروز مشکلات مغزی به‌آهستگی و به‌طور خاموش صورت می‌گیرد و به همین خاطر، معمولاً از دید مردم و سیستم‌های بهداشتی پنهان می‌ماند. این موضوع به‌خصوص با توجه به روند افزایش سن جمعیت در ایران و بسیاری از کشورهای دیگر، اهمیت فراوانی پیدا می‌کند.

دکتر هیوا محمدی، متخصص علوم اعصاب و عضو هیات علمی گروه مغز و اعصاب، در سخنانی اشاره کرد که مراکز دانشگاهی و تیم‌های تحقیقاتی در نقاط مختلف جهان، روش‌های متنوع و موثری برای تقویت فعالیت مغز معرفی کرده‌اند. به گفته او، یکی از نکات کلیدی خودمراقبتی است، به‌ویژه بررسی‌های دوره‌ای و نگهداری از خود در برابر عوارض بیماری‌های سیستمیک مانند دیابت، فشارخون و اختلالات هورمونی، که از اهمیت زیادی در مراقبت از سلامت مغز برخوردار هستند.

وی همچنین بر اهمیت اجتناب از سیگار، مواد مخدر و نوشیدنی‌های الکلی تاکید کرد و گفت که تحقیقات متعددی نشان داده‌اند که این موارد آسیب‌زایی مشترک برای سیستم عصبی دارند.

به گفته وی، تغذیه مناسب نیز یکی از عوامل حیاتی دیگر به شمار می‌رود و از ضروری‌ترین جوانب برای حفظ سلامت مغز است. اجتناب از غذاهای سرشار از چربی و نمک و همچنین مواد افزودنی و در عوض مصرف غذاهای دریایی، سبزیجات تازه و میوه‌ها برای مغز بسیار ضروری است. علاوه بر این، نیاز مغز به خوراکی‌های حسی، شناختی و هیجانی نیز باید در نظر گرفته شود. مطالعه و یادگیری راه‌هایی مناسب دیگر برای تامین نیازهای شناختی مغز است و بنابراین، برقراری روابط خانوادگی، عاطفی و اجتماعی مناسب، به سلامت مغز و کُند کردن فرایند پیری آن کمک می‌کند.

این عضو هیئت علمی دانشگاه همچنین تاکید کرد که خواب کافی و باکیفیت یکی از مسایل بسیار مهمی است که برای حفظ سلامت مغز و جلوگیری از پیری زودهنگام آن حائز اهمیت است. او نگرانی خود را از افتخار والدین در مورد شب‌زنده‌داری‌های فرزندانشان برای موفقیت در امتحانات ابراز کرده و یادآور شد که خواب به‌عنوان یکی از نیازهای انسانی تاثیرات بلندمدتی بر مغز دارد و بدن انسان بسته به سن به ساعات مشخصی خواب نیازمند است. رعایت این نکته برای حفظ سلامت مغز و جلوگیری از پیری آن الزامی است.

دکتر محمدی به عنوان نکته‌ای بسیار مهم دیگر، بر یادگیری مهارت‌های جدید و چالش کشیدن مداوم مغز تاکید کرد و گفت که یادگیری زبان‌های دوم و سوم یکی از بهترین راه‌هاست. بهتر است تلاش کنیم تا شرایط برای دوزبانه یا چندزبانه شدن فرزندان را فراهم آوریم.

این پزشک متخصص همچنین به اهمیت فعالیت بدنی و ورزش اشاره کرد و افزود که برای عملکرد بهینه مغز، وجود یک سیستم گردش خون سالم و قوی بسیار حائز اهمیت است. فعالیت فیزیکی موجب بهبود خونرسانی به مغز و همچنین راهی موثر برای حفظ تناسب اندام و جلوگیری از افزایش وزن و چاقی است.

دکتر محمدی در پایان توصیه کرد که افراد باید مراقبت از سلامت مغز و افزایش ظرفیت های شناختی خود را جدی بگیرند. این کار می‌تواند به افزایش کیفیت عمر منجر شود. افزایش ظرفیت شناختی با برنامه‌های توانبخشی شناختی امکان‌پذیر است و توجه به علائم مرتبط با اختلالات شناختی و مشکلات روانی و مشاوره به موقع با متخصصین مربوطه نیز از اهمیت زیادی برخوردار است.