فهرست وزرای منتخب مسعود پزشکیان به مجلس ارائه شده و انتظار میرود که مجلس در مدت یک هفته آینده به این فهرست پیگیری کند؛ فهرستی که در ساعات ابتدایی معرفی با واکنشهای فراوانی مواجه شد.
محمد جواد ظریف پس از معرفی کابینه بهطور غیرمستقیم از دولت مسعود پزشکیان کنارهگیری کرد و احساس شرمندگی نمود. انتقادات از جهات مختلف به شکل بیسابقهای افزایش پیدا کرد.
بیشتر منتقدان این فهرست را افراد اصلاحطلب تشکیل میدهند. اصلیترین انتقادات بر اساس تعداد زیاد اصولگرایان در فهرست وزرای پیشنهادی، عدم حضور کافی زنان، کمبود وزیری از اقلیتهای مذهبی و سن بالای وزرای انتخابشده متمرکز شده است. این واکنشها در حالی مطرح میشود که مدافعان تصمیم پزشکیان بر این باورند که او از ابتدا بر شکلگیری دولتی بر اساس وفاق ملی و با مشارکت همه جناحها تأکید کرده بود و در مسیر خود از این اصول تخطی نکرده است. با توجه به این موضوع و پرسشهایی از قبیل علل انتخاب مسعود پزشکیان برای این افراد و شانس وزرای پیشنهادی برای کسب رأی اعتماد، فرارو با محمد هاشمی رفسنجانی، عضو هیات مؤسس حزب کارگزاران سازندگی و فعال سیاسی و ناصر ایمانی، فعال سیاسی اصولگرا، مصاحبه کرده است:
توقعاتی که از آقای پزشکیان بود، صحیح نبود
کابینه پزشکیان تا چه حد غیرمنتظره بود؟ محمدهاشمی رفسنجانی به فرارو گفت: «آقای پزشکیان از دورانی که تبلیغات انتخاباتی را آغاز کرده بود، بعضی از نکات را مطرح نمود که حاکی از تأکید ایشان بر فعالیتهای فرا جناحی بود. همواره عنوان میکردند که قرار نیست فقط با یک گروه خاص همکاری کنند. صحبتهای ایشان عمدتاً بر لزوم همکاری با تمام جریانها تأکید داشت. از آن زمان نیز ایشان بر این عقیده بودند که برای تشکیل کابینه نیاز است با همکاری همه جناحها و گروهها فعالیت کنند. همچنین آقای پزشکیان تأکید داشتند که هیچگونه نزاعی با گروهها ندارند و باید همه در کنار یکدیگر همکاری کنند. به نظر من کابینهای که آقای پزشکیان معرفی کرده، متناسب با همان بیانات پیش از انتخابات اوست. او سعی کرده که افراد را از جناحهای مختلف انتخاب کند تا به وعدهای که داده عمل کند.»
وی ادامه داد: «آقای پزشکیان در هیچ یک از مناظرههای خود تأکید نکرد که بهطور قطع تمامی اعضای کابینه خود را از جناح اصلاحطلب معرفی خواهد کرد. او همواره این نکته را تأکید میکرد که قصد ندارد تکجناحی عمل کند. به نظر من، کسانی که توقعی غیر از این از آقای پزشکیان داشتهاند، در اشتباه بودهاند، زیرا او از ابتدا همین رویه را در نظر داشت. بخشی از شرایط نیز به تصمیمات رهبری مربوط میشود، اما در مورد چگونگی انتخابهای نهایی آقای پزشکیان بحثی مجزا وجود دارد. دکتر ظریف دو روز قبل از معرفی وزرا اعلام کردند که لیست را برای استعلام فرستادهاند و منتظر پاسخ از مراجع قانونی هستند. اما از آن زمان بهبعد نمیدانم که آیا تغییری در لیستها صورت گرفته یا آقای پزشکیان چگونه به نتیجه نهایی رسیده است. به هرحال، آقای پزشکیان از همان ابتدا هم توقعات را به همین حد محدود کرده بودند.»
انتظار داریم که مسأله گشت ارشاد به نتیجه برسد
این فعال سیاسی در ادامه گفت: «البته با توجه به همین اظهارات آقای پزشکیان، انتظارات نیز کم نیست. به عنوان مثال، ایشان به گشت نور اشاره کرده و گفتهاند که این گشت تاریکی است و نه گشت نور. خب، چنین اظهارنظری که در ایام انتخابات هم مطرح بود، باعث میشود که انتظار برود آقای پزشکیان گشت ارشاد را متوقف کند؛ از این رو، آقای پزشکیان باید به قولها و وعدههایی که داده است عمل کند و اگر در مورد کابینه به این نتیجه رسیده است، درباره سایر اظهارات خود نیز باید مُر قانون باشند، که یکی از این موارد مرتبط با مسأله گشت ارشاد است.»
وی افزود: «کابینه آقای پزشکیان نه شبیه کابینه سیزدهم است و نه به کابینه دوازدهم شباهت دارد. این کابینه یک ترکیب است که به نوعی فراجناحی طراحی شده است؛ بنابراین میتوان امیدوار بود افرادی که به آقای پزشکیان تعلق خاطر ندارند، بر اساس توانمندی انتخاب شده باشند نه بر اساس دوستیهای جناحی. هرچند این رویکرد فراجناحی جدید نیست و پیشتر نیز نوعی از این الگو را تجربه کردهایم. دولت اول آقای هاشمی رفسنجانی نیز به همین نحو ترکیب شده بود. یعنی هم از جناحها و شخصیتهای مختلف دعوت به همکاری شده بود و هم از افرادی که رویکرد نزدیکتری به خودش داشتند. من نمیگویم آقای پزشکیان بهطور مشخص از آقای هاشمی الهام گرفته، اما تفکر فراجناحی اگر درست عمل کند، میتواند همزمان پاسخگویی و رقابت را افزایش دهد و سطح جلب مطالبات مردمی را بهبود بخشد.»
انتظارات از اقای پزشکیان متناسب با چیدمان کابینه بودند
ترکیب وزرای پزشکیان جای تعجبی ندارد / اصلاحطلبان باید مواضع خود را با شفافیت بیان کنند / اکثریت وزرای پیشنهادی رأی اعتماد میگیرند. ناصر ایمانی به فرارو گفت: «با توجه به خط مشی فکری و روش آقای پزشکیان، دقیقاً همین ترکیب از ایشان مورد انتظار بود. بدون پرداختن به نام افراد، ترکیب معرفی شده همان چیزی است که انتظار میرفت. ممکن است بر روی شخص خاصی از وزرا ایراداتی نیز دیده شود، اما ترکیب حاضر از نظر اجتماعی، سیاسی و فکری غیرمنتظره نبود. این ترکیب رنگ و بوی جناحی خاصی ندارد و افرادی که واجد ویژگیهای شاخص جناحها باشند، در آن استفاده نشدهاند. افرادی که صرفاً کارشناس و مدیر هستند، مورد توجه قرار گرفتهاند. همچنین این سخنان به معنای تأیید کابینه آقای پزشکیان نیست، بلکه بر اساس خط مشی فکری ایشان است که این ترکیب را انتخاب کردهاند که نه رنگ و بوی جناحی داشته باشد و نه دنبالهرو دولت قبلی و فعلی باشد. به نظر میرسد که تأکید ایشان بیشتر بر عملگرایی افراد بوده است.»
وی افزود: «آنچه که هماکنون بسیار حائز اهمیت است، موضع اصلاحطلبان است. در گذشته نیز دوستان اصلاحطلب به صورت روشن عمل نکردهاند. به نظر من اصلاحطلبان باید یا بهطور شفاف و صریح مسئولیت این دولت را بپذیرند یا آن را نپذیرند. در حالت مبهم و میانتهی نمیتوان بازی کرد، زیرا برای توسعه سیاسی و رشد سیاسی مضر است. بالاخره اصلاحطلبان از آقای پزشکیان بهطور کامل حمایت کردهاند. تمام احزاب و چهرههای شناختهشده اصلاحطلب از آقای پزشکیان پشتیبانی کردهاند و اکنون که او کابینهاش را معرفی کرده، شروع به انتقاد از دولت و اعضای آن کردهاند. پس در نهایت موضع اصلاحطلبان چیست؟ آیا مسئولیت عملکرد این دولت را برعهده میگیرند یا نه؟ برای روشنی بیشتر این مسأله، مثالی میزنم. در دولت اول و دوم آقای احمدینژاد، وقتی این دولت تأیید شد، اصلاحطلبان تأکید داشتند که تمام بار مسئولیتهای این دولت بر دوش اصولگرایان است، زیرا آنها از احمدینژاد حمایت کردهاند و باید مسئولیت این حمایت را بپذیرند. این نظر کاملاً منطقی و درست بود و فارغ از اینکه آیا اصولگرایان از احمدینژاد بهطور واقعی حمایت کرده بودند یا خیر (بهویژه در دولت دوم)، اما این منطق کاملاً صریح و منصفانه بود.»
اکثریت وزرای پیشنهادی رأی اعتماد خواهند گرفت
این فعال سیاسی اصولگرا در ادامه گفت: «دولت دوم آقای روحانی که سر کار آمد، با وجود اینکه اصلاحطلبان از او در دور اول و دوم حمایت کامل کرده بودند، هرگز مسئولیت دولتهای او را نپذیرفتند و این به اعتقاد من نوعی سیاست بازی است. چه بسا ۴ یا حتی ۸ سال دیگر، دولت آقای پزشکیان به پایان میرسد و سؤال این است که مسئولیت دولت او را چه کسانی بر عهده خواهند گرفت. بدیهی است اصولگرایانی که از آقای پزشکیان حمایت نکرده و در چینش کابینه نیز نقشی نداشتهاند، آمادگی پذیرش این مسئولیت را ندارند. اگر آقای پزشکیان فردی اصولگرا را در کابینه خود گنجانده است، این به انتخاب شخصی خود او برمیگردد، اما اصلاحطلبان هم در حمایت همهجانبه از آقای پزشکیان نقش بسزایی داشتند و هم در ترکیب کابینه به واسطه شورای راهبری که میتوان گفت اکثر اعضای آن اصلاحطلب بودند. حال وقت آن رسیده که اصلاحطلبان موضع خود را با شفافیت اعلام کنند و مشخص کنند قصد چه تصمیمی دارند. آنها نمیتوانند میانکار ایستاده و از یک سو در انتخاب رئیسجمهور و تشکیل کابینه نقشی داشته باشند و از سوی دیگر انتقاد کنند، زیرا این باعث ابهام در شرایط میشود. هرچند به این معنا نیست که آقای پزشکیان دقیقاً به نظرات اصلاحطلبان عمل کرده است، بلکه در مورد ابهامات موجود گفتگو میکنم. شاید زمان آن فرارسیده که به صراحت اعلام شود که آیا مسئولیتهای این دولت را میپذیرند یا خیر.»
این تحلیلگر مسائل سیاسی داخلی در پایان گفت: «در هفتههای اخیر که کابینه در حال شکلگیری بود، بنده و برخی دیگر بر این نکته تأکید داشتیم که دولت وفاق ملی، دولت ائتلافی نیست و اساساً این تصور که نیمی از کابینه از یک جناح و نیمی دیگر از جناح دیگر باشد، غیرقابل تحقق است. کابینه فعلی، کابینه وفاق ملی بهنظر آقای دکتر پزشکیان است. واقعاً آقای رئیسجمهور وفاق ملی را در چنین ترکیبی میبیند. قبلتر و در دوران مناظرات، آقای پزشکیان درباره وفاق ملی صحبت میکردند؛ شاید اصلاحطلبان در آن برهه باید از آقای پزشکیان میپرسیدند که منظورشان از این وفاق ملی دقیقاً چیست؟ و اگر به این نوع ترکیب علاقهای نداشتند، باید حمایت خود را از ایشان پس میگرفتند. این تنها نظر من در مورد اصلاحطلبان نیست؛ درباره اصولگرایان هم همین نظری را دارم. مسئولیت سه سال عملکرد دولت آقای رئیسی بر عهده اصولگرایان است، خواسته یا ناخواسته. اصولگرایان از آقای رئیسی حمایت کردند و کابینه او هم تحت تأثیر تفکر اصولگرایی شکل گرفت. بنابراین مسئولیت دولت سیزدهم چه خوب و چه بد بر دوش اصولگرایان است. و الان نیز وضعیت مشابهی برقرار است. جریان اصلاحطلبی باید تکلیف خود را روشن کند. من انتقادی به ایرادات اصلاحطلبان ندارم. اما آیا اصلاحطلبان دیگر حامی دولت چهاردهم نیستند؟
این تحلیلگر در ادامه گفت: «با توجه به ارزیابیهایی که داشتم، معتقدم اکثریت قریب به اتفاق وزرای پیشنهادی، به جز یکی دو نفر، شانس بالایی برای گرفتن رأی اعتماد خواهند داشت. بر اساس تأکیدات رهبری به این نتیجه رسیدم. آقای پزشکیان نیز با شناخت مجلس، سعی کرده افرادی را انتخاب کند که رأی اعتماد را کسب کنند. اما در مورد موفقیت احتمالی کابینه نمیتوان بهطور قطعی ابراز نظر کرد، زیرا هنوز زود است. ۳۰ درصد از عملکرد وزرا به کل دولت و پویایی آن وابسته است، یعنی اگر حتی وزیر خوبی در دولت بیتحرک قرار گیرد، نمیتواند بیش از ۷۰ درصد موفقیت را به دست آورد.»