ایران با وجود اینکه در یک سال گذشته دوبار مورد حمله ایالات متحده و اسراییل قرار گرفته و دو جنگ را از سر گذراند، اما باز هم تسلیم واشنگتن نشد. ترامپ هم که در دومین یورش به ایران نتوانست به موفقیت چشمگیری هم دست یابد، حالا به محاصره دریایی ایران دست زده و با تهدیدات لفظی در پی به هم ریختن همبستگی عمومی است.
با وجود اینکه به نظر میرسد ترامپ به موفقیت چشمگیری دست نیافته اما احتمال حمله تازه به ایران از دستور کار خارج نشده و هر دم بیم آن میرود که حملات به کشور آغاز شود. اینکه جنگها به ایجاد بحرانهای اقتصادی و اجتماعی دامن میزنند، یک واقعیت غیرقابل کتمان است اما سیاستگذاران میتوانند با ارتقای نحوه سیاستگذاری و حتی تغییر جهتهای ضروری، از تشدید مشکلات جلوگیری کنند.
حسین راغفر، عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا به خبرآنلاین گفت: مهمترین اولویت کشور ما، باید تولید باشد و انتظار میرود تمرکز نظام تصمیمگیریهای کلان کشور ما به افزایش تولید، به ویژه تولید صنعتی گره خورده باشد. چرا که ما با وجود نامگذاری پی در پی سالها حول تولید داخلی، در این بخش آنطور که شایسته است و نیاز کشور به حساب میآید، توفیقی حاصل نکردیم.
وی ادامه داد: برای اینکه تولید صنعتی تقویت شود، باید الزامات و پیشنیازهای آن را سیاستگذار فراهم کند ولی متاسفانه از ابتدای دهه ۹۰ کمتر به این الزامات توجه شده و در عمل سیاستهای ضد تولید و به نفع سوداگری در کشورمان به اجرا در آمد. با آن رویه سیاستگذاری، در جنگ فعلی، موفقیت دشوارتر خواهد شد و باید توجه به تولید دو چندان شود تا ایران بتواند از این وضعیت موفق خارج شود.
موانع تولید؛ از ضرورت اقتصادی تا موانع فرهنگی
کارشناس اقتصاد کلان با اشاره به تغییر در ارزشها و باورهای طی سالیان توضیح داد: اکنون بی توجهی به تولید به یک معضل فرهنگی هم تبدیل شده که با تغییر در ارزشها، به تشدید مقاومت در مقابل کارهای مولد منجر شده است. بنابراین حرکت به سمت تولید نیازمند بسترسازی حتی در حوزه فرهنگ عمومی و ارزشهای اجتماعی هم هست.
او با انتقاد از عملکرد الیگارشها، گفت: پولهای عظیمی که در اقتصاد ما به جیب یکسری ذی نفوذ رفته، موجب ایجاد طبقهای شده که حالا عمده سرمایههای کشور را در دست دارد. بخشی از پولهای حاصل از فعالیتهای مخربی چون سفتهبازی در حوزه فرهنگی صرف شد تا تولید را تضعیف کند و نوکیسهگی و راحت طلبی را جایگزین کنند و تا حد زیادی هم در این عرصه موفق بودهاند.
او مقابله با ذی نفعان را اقدامی دشوار اما ضروری برای تقویت اقتصاد مولد و رفاه عمومی دانست.
راغفر با انتقاد از عملکرد دولت چهاردهم در حوزه اقتصاد گفت: دولت باید دست از اقدامات زیانباری که از پیش از جنگ آغاز کرده بود، بردارد. منظورم هر اقدامی است که با هدف آزادسازی قیمتها، هدر دادن منابع ارزی یا تحمیل شوک به اقتصاد، انجام میشود. این اقدامات به شدت به زیان کشور خواهد بود و حتی میتواند کار را به رو در رویی مردم و مسئولان بکشاند. متاسفانه هر جایی هم مسئولان دولتی ما از اصلاحات اقتصادی حرف میزنند، بیشتر منظورشان همین اقدامات مخرب است.
محاصره دریایی مقدمه حمله نظامی تازه است
با آغاز آتش بس میان تهران و واشنگتن، ارتش ایالات متحده اقدام به محاصره دریایی ایران کرده است. برخی این سناریو را طرح کردند که ایالات متحده با این اقدام از حمله دوباره به ایران دست بر خواهد داشت و تمرکز خود را بر ایجاد بحران داخلی و به وجود آوردن کمبودهای داخلی متمرکز کرده است.
راغفر در این باره توضیح داد: فکر نمیکنم محاصره در عمل بتواند ما را از پی در آورد. همواره محاصرههای دریایی مقدمه حملات نظامی و لشگر کشی بودهاند و این بار هم من فکر میکنم دونالد ترامپ و هیات حاکمه آمریکا قصد حمله دوباره به ایران را دارند و هدف محاصره زمینه چینی برای تجاوزهای بعدی است. ضمن اینکه محاصره طولانی مدت ایران، در نهایت فشاری دو چندان هم به متحدان آمریکا وارد میکند.
کارشناس اقتصاد کلان افزود: منابع ارزی کشور باید درست مدیریت شوند تا بتوانیم از این روزها عبور کنیم. در حال حاضر گفته میشود ایران نفت زیادی را در پس از جنگ فروخته و منابع ارزی ما فعلا پاسخگوی نیازهای مان هستند. هر چند اگر دولت مانند گذشته منابع را مدیریت کند، با هدر رفت این منابع، دوباره دچار کمبود خواهیم شد. با این وجود فعلا وضعیت منابع ارزی ما بد نیست.
وی با یادآوری اینکه بستن تنگه هرمز به متحدان آمریکا هم فشار خواهد آورد، گفت: این محاصره میتواند دامنه بحران را به اقصی نقاط جهان بکشاند. حتی اقتصاد ایالات متحده هم از این ناآرامیها مصون نخواهد ماند. اروپاییها و کشورهای آسیای شرقی که وابستگی بیشتری به تنگه هرمز فشارهای سنگینتری را تحول خواهند کرد، همین طور کشورهای منطقه هم نخواهند توانست به صادراتشان ادامه دهند.
از نظر عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا، چین نیز از متضرران اقدامات آمریکا خواهد بود و پکن همانطوری که اعلام کرده نسبت به اقدامات واشنگتن علیه منافعش ساکت نخواهد ماند.
راغفر با بیان اینکه آغاز دوباره یک جنگ جدید از سوی ترامپ محتمل است، خاطرنشان ساخت: از طریق محاصره دریایی هیچ نظامی تغییر نکرده و در ایران هم تغییر نخواهد کرد. محاصره دریایی مقدمه حملات آینده خواهد بود و به نظر من ایران هم باید خود را آماده یک تقابل تازه کند تا اگر دست درازی به کشورمان صورت گرفت، دشمنان تاوان آن را بپردازند.
او با یادآوری اقدامات امریکا تاکید کرد: امریکا همزمان با این محاصره شروع به دزدی دریایی کرده و کشتیهای کشور ما را به سرقت برده و شنیده میشود قصد مصادره آنها را دارد. اگر مدافعان ایران نسبت به این دزدی آشکار بی تفاوت و منفعل بمانند، آمریکا و رییس جمهورش ترغیب میشوند تا به این دزدی ادامه دهند. منتها اگر اقدامات متقابل در دستور ما قرار بگیرد، احتمال تغییر رفتار در واشنگتن وجود دارد یا لااقل ما بخشی از خسارتمان را جبران مینماییم.
این نوع بستن اینترنت احساس تبعیض را تشدید میکند
راغفر با انتقاد از روی کرد دولت در حوزه اقتصادی گفت: این روزها از یک طرف اعلام شده واردات خودرو متوقف میشود، از سوی دیگر از مجلس و دولت این صدا شنیده میشود که همچنان برای واردات خودرو ارز اختصاص داده میشود. این رویه باید هر چه زودتر متوقف شود زیرا منابع ما محدود است و تصوری فعلا برای پایان تنش با آمریکا وجود ندارد.
وی با انتقاد از بسته شدن اینترنت تصریح کرد: این هم یکی از مشکلات خودساخته به دست خود ماست که به شدت هم به جامعه احساس تبعیض میدهد. در کنار اقدامات اقتصادی دولت، چنین تصمیماتی میتواند به همبستگی موجود در کشور خدشه وارد کند. اکنون هزاران شغل در شرایطی دشوار از بین رفته و هیچ چشم اندازی برای باز شدن اینترنت ارائه نمیشود.
وی گفت: هیچ منطق امنیتی پشت بستن اینترنت جهانی به این شکل وجود ندارد. اگر مشکل امنیتی است دیگر دلیلی برای فروش اینترنت به قیمتی بالاتر وجود ندارد و باید همه از آن محروم شوند. اینکه اینترنت به گروههای خاص یا افراد ثروتمند اختصاص یابد، با ایجاد احساس تبعیض، موجب دلگیر شدن بخشی از مردم از سیاستمداران میشود. در نهایت به نظر میرسد با این اقدام تنها عدهای از شرکتهای اینترنتی به سودهای فراوانی خواهند رسید و اعتماد اجتماعی کاهش خواهد یافت.
۲۲۳۲۲۹