در مراسم رونمایی از اثر جدیدی تحت عنوان «شب شغال»، مهدی سیم ریز بیان کرد: نکته کلیدی در رمان «شب شغال» این است که خواننده در حین مطالعه آن با احساس غافلگیری مواجه می شود که در آثار ادبی معاصر نادر به چشم می خورد.
به نقل از روابط عمومی انتشارات به نشر، این مراسم به عنوان صد و سی و ششمین نشست عصرانه داستان نویسان رضوی، به دبیری مهدی سیم ریز، معاون تولید این انتشارات، در روز سه شنبه ۱۶ بهمن با حضور میثم موسویان، نویسنده اثر و جمعی از علاقه مندان به ادبیات در فروشگاه مرکزی کتاب و محصولات فرهنگی انتشارات به نشر برگزار شد.
مهدی سیم ریز، معاون تولید انتشارات به نشر در این نشست به معرفی سیدمیثم موسویان، نویسنده شناخته شده در جشنواره های قلم زرین، جلال آل احمد و رمان نویسی انقلاب اسلامی از همدان پرداخت و بر آغاز فعالیت نویسندگی او در سال ۱۳۸۲ و آثارش نظیر «آخرین مرد ایستاده»، «سفیدی پر کلاغ»، «بخارهای رنگی»، «ما هم هستیم»، «اذان بی موقع»، «تفنگمو زمین نذار» و… تأکید کرد که در جشنواره های مختلف ادبی مقام های برتری یافته اند.
او افزود: کتاب «شب شغال» اثری انقلابی است که از جنبه های مختلفی از جمله فرمالیستی، روان شناختی، کهن الگوی اسطوره ای و تاریخی قابلیت بررسی دارد. با توجه به تخصص سیدمیثم موسویان در زمینه روان شناسی، تأثیر این تفکر به وضوح در اثر، به ویژه در شخصیت پردازی ها مشهود است.
سیم ریز ادامه داد: عنصر کلیدی رمان «شب شغال» این است که خواننده در حین مطالعه با تجارب غیرمنتظره ای روبرو می شود که در ادبیات معاصر کمتر مشاهده می گردد.
او با اشاره به موفقیت داستان های دراماتیک در ادبیات تصریح کرد: کتاب «شب شغال» نیز اثری دراماتیک به حساب می آید. تعلیق در آن به خوبی شکل گرفته و پایان بندی اثر مخاطب را شگفت زده می کند. در این اثر از لایه های روان شناختی علمی و تعبیر خواب به خوبی در راستای پیشبرد داستان استفاده شده است. این اثر در ژانر معمایی دسته بندی می شود. پیچیدگی و بی نظمی ابتدایی صفحات اثر به صورت عمدی طراحی شده است تا مفهوم را به خواننده منتقل کند. اثر از ضرباهنگ مناسبی برخوردار است که خواننده را تا پایان کتاب همراه می سازد.
سیدمیثم موسویان، نویسنده کتاب «شب شغال» در این نشست اظهار کرد: نسخه اولیه این اثر را در سال های ۹۱ و ۹۲ در دوران خدمت سربازی نوشتم؛ زمانی که ناگزیر بودم برای تأمین هزینه های زندگی در مکان های گوناگون از جمله زندان مشغول به کار شوم.
او افزود: در نگارش این اثر به شدت تحت تأثیر مباحث معنایی و عرفانی محمدرضا فریدونی قرار داشتم. همچنین فضای زندان و زندگی برخی نزدیکانم، نقش بسزایی در خلق این اثر داشت.
موسویان با اشاره به اضافه کردن داستان عشق مسلم، شخصیت اصلی داستان، به لیلا در بازنویسی اخیر، توضیح داد: در این اثر، تحول مسیر زندگی مسلم که در ابتدا شخصیتی ولنگار بوده است، پس از دیدن خواب، به سمت روشنایی و تحول سوق داده می شود.
او بر این نکته تأکید کرد که استفاده از کتاب های متعدد تعبیر خواب، اساس و مبنای نگارش این اثر بوده است و بیان کرد: مسأله خواب به عنوان یک چالش اساسی، موضوعی است که حتی برخی متفکرین موادگرا مانند فروید و یونگ نیز نتوانسته اند آن را انکار کنند. در این اثر سعی کرده ام به این سؤال پاسخ دهم که اگر فردی در جستجوی حقیقت باشد، بر خداوند است که او را بر هدایت کند.
نویسنده کتاب «شب شغال» ادامه داد: من در این اثر خواهان نوآوری در نثر و فرم بودم و به همین دلیل اثر به نوعی از لحاظ خوانایی چالش برانگیز شده است. به نظر من، اگر مخاطب بتواند از عهده دشواری های این کار برآید، در آینده از آثار دشوار خواندن لذت بیشتری خواهد برد و زمانی که معماها و گره های داستان در حین مطالعه برای مخاطب گشوده می شود، او از این تجربه لذت فزاینده ای خواهد برد؛ اگر چه در ابتدا ممکن است مورد پسند برخی قرار نگیرد و ممکن است تعدادی از مخاطبان را از دست بدهد.
نویسنده برگزیده جشنواره جلال آل احمد همچنین به عنوان اثر اشاره کرد و گفت: شغال به عنوان نماد فریب در کهن الگو، موجودی مقدس محسوب می شود و در این داستان به روایت استاد و شاگرد و نام عملیات اشاره شده است.
او در پایان با بیان اینکه آثار انقلابی نسبت به آثار دفاع مقدس از حجم کمتری برخوردارند، تأکید کرد: با وجود تعداد زیاد آثار در حوزه دفاع مقدس، ما شاهد تمایل کمتری به نوشتن داستان ها و رمان های انقلابی هستیم و در واقع نیازمند تولید روایت ها و داستان هایی از آنچه در جریان انقلاب رخ داده، هستیم.
رامونا میرحاجیان مقدم، کارشناس مسئول امور محتوایی و تولید انتشارات به نشر نیز در این نشست گفت: در این اثر، مامور ساواک به عنوان دوستی نزدیک می شود و فردی همدانی را تحت تأثیر قرار می دهد تا به هدف نهایی اش، یعنی دستگیری فردی به نام سیدحسین، برسد و به طور ناخواسته موجب تغییر و تحولات شخصیتی او می شود. «شب شغال» یک اثر اجتماعی است و به برخی نکات مربوط به دوره پیش از انقلاب اشاره می کند که هم راستایی افکار عمومی با جریان انقلابی و زندگی یک خانواده روحانی را به نمایش می گذارد.
او افزود: به کارگیری شیوه های نوین و تازه در روایت، استفاده بهینه از جغرافیای طبیعی و فرهنگی، توجه به ماجراپردازی و قصه گویی و به کارگیری لحن و زبان مناسب از ویژگی های برجسته کتاب «شب شغال» به شمار می رود.
او درباره استفاده مناسب نویسنده از جغرافیا و اقلیم در نگارش اثر گفت: در داستان «شب شغال»، اشاره های مستقیمی به محل وقوع داستان داریم؛ به واقع، نویسنده با توصیف صحنه های داستان، عناصر جغرافیایی طبیعی همدان را به تصویر کشیده است.
میرحاجیان مقدم ادامه داد: موضوع دیگری که در داستان نویسی اقلیمی حائز اهمیت است، جغرافیای فرهنگی است. در حقیقت، نویسنده اقلیم گرا، بعد از جغرافیای طبیعی، به جغرافیای فرهنگی نیز توجه زیادی دارد. اما نویسنده در این زمینه از دیدگاه علمی دوری کرده و تنها از آن ها به عنوان مواد داستانی بهره می برد. «شب شغال» در نمایش پوشش افراد، سبک لباس ها و به طور کلی زندگی روزمره مردم همدان موفق عمل کرده است.
او خاطرنشان کرد: در «شب شغال»، نویسنده از لهجه و گویش همدانی استفاده کرده و در بخش هایی از دیالوگ ها، نثر را به نثر معیار نزدیک کرده و در سایر قسمت ها از قرینه های معنوی برای درک بهتر مطلب بهره برده است.
او همچنین به استفاده از تکنیک خواب بینی در عمق بخشیدن به خرده روایت ها، وجود پیرنگی متمرکز و متسجم، قصه محرک و ماجراجویانه و سیر منطقی تحول شخصیت در داستان اشاره کرد که از دیگر نکات کلیدی کتاب «شب شغال» محسوب می شود.
او یادآور شد: در «شب شغال»، طرح و پیرنگ در فضایی مناسب توسعه می یابد و از شیوه های روایتی و جغرافیا و اقلیم به شیوه ای مؤثر استفاده می شود. این ویژگی مختلف، اثر را برای مخاطب ملموس و نزدیک می سازد. در حالی که اغلب داستان های امروزی، اگر شخصی به یک ناحیه خاص آشنا نباشد، نمی تواند دیدگاهی نسبت به آن منطقه پیدا کند، این اثر فضای کلی صحنه و اقلیم را به خوبی روایت می کند.