کمردرد می‌تواند به دلایل متعدد و گوناگونی ایجاد شود و تشخیص دقیق آن به عهده پزشک پزشک متخصص است. به‌ویژه در مواردی که درد کمر بیشتر از یک ماه تداوم یابد، باید از بی‌توجهی به آن پرهیز کرد و منتظر نشد تا به‌طور خودبه‌خود برطرف شود، زیرا معمولاً این درد دوباره بازمی‌گردد و ممکن است به‌گونه‌ای فرد را incapacitate کند که حتی توان مراجعه به پزشک را نداشته باشد. حال، برای دردهای کمری که هنوز مزمن نشده‌اند، به بررسی نقاط مختلف کمردرد می‌پردازیم تا درک کنیم که این درد می‌تواند چه تغییرات و چالشی به همراه داشته باشد!
۱- کمر درد آرتروزی
دردهایی که با خشکی کمر و گردن و محدودیت حرکتی همراه هستند، معمولاً به دلیل آرتروز بروز می‌کنند. در این نوع کمردردها، درد و خشکی بیشتر در صبح هنگام بیداری محسوس می‌شود و با شروع فعالیت‌های روز افزون کاهش می‌یابد. حرکات خم شدن و بالا بردن اجسام سنگین این درد را تشدید می‌کند.
آرتروز دیگر فقط مختص سنین بالا نیست؛ به دلیل کم‌تحرکی و نشستن طولانی‌مدت مقابل صفحه نمایش، جوانان نیز به آن مبتلا می‌شوند. کاهش خاصیت انعطاف‌پذیری دیسک‌های بین مهره‌ها می‌تواند به آرتروز منجر شود. در این زمان، استخوان‌ها ممکن است زائده‌هایی تولید کنند که می‌تواند مهره‌ها را به یکدیگر بچسباند. بلند کردن اجسام سنگین به‌مدت طولانی و بروز ضربه‌های شدید (معمولاً در حوادث) نیز می‌تواند شدت آرتروز را افزایش دهد.
اگر علائمی از این قبیل را دارید، به پزشک مراجعه کنید. آرتروز درمان قطعی ندارد و مهره‌ها هرگز بازگشت به حالت اولیه نخواهند داشت. در موارد حاد ممکن است به عمل جراحی برای حذف زوائد استخوانی نیاز باشد، اما موارد خفیف تر معمولاً با روش‌های فیزیوتراپی و مصرف داروهای ضدالتهاب قابل درمان هستند. استراحت حداکثر تا ۴۸ ساعت مجاز است و پس از آن باید از روش‌های آب‌درمانی یا ورزش برای تقویت عضلات استفاده کرد تا فشار کمتری به مهره‌ها وارد شود. در صورت بروز دردی طولانی‌مدت به دلیل ضربه، فوراً به پزشک مراجعه کنید. با استراحت و بستن ناحیه کمر، زمان کافی برای بهبودی دیسک و لیگامان فراهم می‌شود و احتمال بروز آرتروز کاهش می‌یابد.
۲- کمردرد نامربوط
گاهی اوقات کمردرد هیچ ارتباطی با خود کمر ندارد. کمردرد ناگهانی و شدید در یک سمت کمر، ابهام در کمردرد در ناحیه پایینی کمر خانم‌ها که ماهانه متغیر است یا درد پاها حین ورزش می‌تواند بخاطر علل غیرکمر باشد.
درد ناگهانی و شدید در یک سمت کمر ممکن است ناشی از مشکلات کلیه باشد. عفونت کلیه یا سنگ آن می‌تواند درد غیرقابل تحملی ایجاد کند که نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارد. همچنین بیماری‌های زنانه، به‌خصوص عفونت‌های رحمی، می‌توانند موجب احساس درد در ناحیه لگن و بخش پایینی کمر شوند. اگر حین ورزش دچار درد شدید در پاها می‌شوید که با متوقف کردن ورزش از بین می‌رود، ممکن است آن را با درد سیاتیکی اشتباه بگیرید، اما معمولاً این درد ناشی از اختلال در خونرسانی به پاهاست که در حین ورزش خون به‌خوبی به آنها نمی‌رسد و بنابراین موجب درد می‌شود.
اول از همه مطمئن شوید که دلیل کمردرد شما چیست. اگر سیاتیک علت درد نیست، به دنبال یکی از دلایل ذکرشده بگردید.
۳- کمردرد سیاتیکی
این نوع درد یکی از شایع‌ترین انواع کمردرد است. کمردردهایی که می‌توانند فرد را به‌مدت چند روز از انجام فعالیت‌های روزمره محروم کرده و او را به تخت بخوابانند. دردهای سیاتیکی از منطقه‌ای در کمر یا لگن آغاز شده و معمولاً تا پا ادامه می‌یابد. این دردها ممکن است همراه با گزگز یا خواب رفتگی ساق پا و ران باشند و با عطسه، سرفه یا خنده تشدید شوند.
سیاتیک طولانی‌ترین عصب بدن را شامل می‌شود و هر فشاری که به آن وارد شود، می‌تواند منجر به درد سیاتیکی شود. فتق دیسک، تغییرات ساختاری دیگر در دیسک، تنگی کانال نخاعی، ضعف عضلانی در ناحیه‌های دربرگیرنده عصب سیاتیک، گرفتگی عضلات، وجود تومور در مسیر عصب سیاتیک، عفونت و تومور در کانال نخاعی همگی می‌توانند منجر به درد سیاتیکی شوند. عامل اصلی دردهای سیاتیکی در جوانان ضعف عضلانی است که باعث می‌شود فشار بیشتری بر روی عصب اعمال شود. مشکلات مربوط به دیسک و مهره‌ها ممکن است ناشی از فرسودگی طبیعی دیسک باشد یا در نتیجه یک ضربه شدید یا تصادف (که در آن مهره‌ها از محل اصلی خود جابجا می‌شوند) ایجاد شود. در ناحیه باسن، جایی که عصب سیاتیک از میان عضله‌ای به نام پیریفورمیس عبور می‌کند، شل شدن یا کوتاهی این عضله نیز می‌تواند منجر به درد سیاتیک شود که معمولاً از ناحیه باسن به سمت پایین ادامه دارد. در چنین حالتی، زمانی که تلاش می‌کنیم ران را از بدن فاصله دهیم، لگن دچار درد خواهد شد؛ اما اختلالات عصبی و گزگز در پاها احساس نخواهد شد.
اکثراً دردهای سیاتیکی با استراحت اندک، استفاده از مسکن‌ها و رعایت سبک زندگی مناسب بهبود می‌یابند و نیاز به جراحی ندارند. استراحت و کمپرس سرد به‌مدت ۴۸ ساعت مفید است و پس از آن انجام ورزش‌های ملایم بدون فشردن و گرم نگه‌داشتن بدن می‌تواند به روند بهبودی کمک کند. در این ورزش‌ها باید از حرکات پیچشی، کششی یا پرتابی پرهیز کرد و تمرین‌ها باید به‌شدت ملایم باشند. شنا و پیاده‌روی بهترین گزینه‌ها برای مدیریت کمردرد هستند. داروهای ضد درد نیز تنها برای ۴۸ ساعت قابل مصرف هستند و رعایت اصول صحیح نشستن، خوابیدن و ایستادن می‌تواند تأثیر بسیار مثبتی داشته باشد.
۴- گرفتگی عضلانی
این نوع دردها معمولاً پس از یک شب سرد و بدون پتو روی زمینی سرد و سخت، یا یک روز پر از فعالیت‌های ورزشی غیرمعمول بروز می‌کنند. علامت اصلی گرفتگی عضلانی، درد شدید در منطقه‌ای خاص است که امکان حرکت دادن آن وجود ندارد. این دردها غالباً در یک سمت کمر احساس می‌شوند و دقیقاً می‌توان گفت که کجای بدن درد دارد. دردهای عضلانی معمولاً چرخه‌ای هستند و در زمان‌های مختلف به شدت متفاوتی بروز می‌کنند.
فعالیت‌های سنگین بدنی پس از سال‌ها نشستن یا بلند کردن اجسام سنگین می‌تواند به شدت گرفتگی عضلات منجر شود. این دردها به ستون فقرات ارتباطی ندارند و تنها ناشی از ضعف عضلانی هستند.
استراحت برای یک یا دو روز معمولاً به بهبودی کمک می‌کند. در ۴۸ ساعت اول، ناحیه دچار گرفتگی را با کیسه یخ یا کمپرس سرد درمان کنید. این کار را چهار مرتبه در روز و هر بار به مدت ۲۰ دقیقه انجام دهید. پس از دو روز نباید استراحت را ادامه دهید، زیرا عضلات ممکن است ضعیف‌تر شوند. انجام حرکات نرمشی ملایم و استفاده از کمپرس گرم به مدت یک هفته و خودداری از بلند کردن اجسام سنگین به مدت چند هفته می‌تواند به کاهش درد کمک کند. داروهای ضدالتهابی ساده مثل بروفن و ناپروکسن نیز در رفع گرفتگی مؤثر هستند. از ماساژ ناحیه گرفتگی پرهیز کنید، زیرا این کار ممکن است اوضاع را بدتر کند.
۵- دیسک کمر
دیسک نوعی کمردرد نیست، بلکه یک دیسک غضروفی بین مهره‌های کمر است که حرکت راحت آنها را فراهم می‌کند. با این حال، اغلب اوقات کمردرد به مشکلات مربوط به دیسک مرتبط است. دردهای شدید و مزمنی که بیش از سه ماه ادامه دارند، معمولاً می‌توانند با گزگز ساق پا و ران همراه باشند. در موارد حاد حتی ممکن است پاها دچار فلج شوند یا کنترل مثانه از دست برود. عطسه و سرفه معمولاً شدت درد را افزایش می‌دهد و در زمان استراحت درد کمتر احساس می‌شود.
دلایل مختلفی وجود دارد که می‌تواند فشار بر دیسک‌های بین مهره‌ها را افزایش دهد. نشستن نادرست، حمل کیف‌های سنگین یکطرفه (که فشار نامتقارن به دیسک‌ها وارد می‌کند) و بلند کردن ناگهانی اجسام سنگین می‌تواند منجر به جابجایی دیسک از محل یا پارگی آن شود. هنگامی که دیسک پاره می‌شود، محتویات آن به بیرون نشت می‌کند. این نشت با تجمع گلبول‌های سفید، ایجاد التهاب می‌کند. اگر این مواد به سمت بیرون دیسک بروند، ممکن است هیچ دردی بروز نکند؛ اما اگر به سمت داخل دیسک باشند، فشار به اعصاب وارد کرده و منجر به ایجاد درد شدید می‌شوند.
اگر درد به پاها یا مثانه آسیب نرسانده باشد، می‌توان با رعایت اصول صحیح نشستن و ایستادن آن را تحمل کرد. اما اگر فتق دیسک یا برآمدگی به حدی باشد که اعصاب را تحت فشار قرار دهد، ممکن است منجر به فلج شود. در این مواقع، جراحی ضروری خواهد بود که نوعی عمل بسیار پیچیده است و نیاز به دوره گذرای طولانی برای استراحت دارد. خوشبختانه، چنین شرایطی به ندرت پیش می‌آید و عموماً با رعایت اصول سبک زندگی می‌توان با دیسک‌های مشکل‌دار سازگار شد. تشخیص وخامت شرایط از طریق عکسبرداری با اشعه ایکس و MRI امکان‌پذیر است.
۶- درد دنبالچه
درد موقع نشستن در قسمت پایینی کمر، نشان‌دهنده درد دنبالچه است. دنبالچه متشکل از مهره‌های انتهایی کمر می‌باشد که در اثر فرآیند تکامل به هم جوش خورده‌اند. درد در ناحیه پایین کمر هنگام نشستن، خم شدن و اجابت مزاج نشان‌دهنده مشکل در دنبالچه است. اکثر افراد در هنگام تکیه به عقب، درد بیشتری را تجربه می‌کنند.
ممکن است دنبالچه در اثر ضربه‌ای شدید (مانند زمین خوردن بر روی باسن) یا فشار ناشی از زایمان آسیب ببیند یا پاره شود. نشستن بر روی تیوپ و استفاده از داروهای ضدالتهابی برای مشکلات ساده‌ای مثل التهاب لیگامان اغلب موثر است. اما اگر وضعیت وخامت پیدا کند و بهبود نیابد، مرحله بعدی تزریق دارو در اطراف دنبالچه متناسب با مشکل موجود خواهد بود. در موارد وخیم، جراحی ممکن است ضروری باشد و در بدترین حالت، استخوان دنبالچه برداشته می‌شود.
۷- التهاب مفصل ران
درد مبهم در ناحیه لگن، در جایی که به ران پا متصل می‌شود، علامت اصلی این التهاب می‌باشد. دردهایی که در این ناحیه بروز می‌کنند، معمولاً مزمن و طولانی‌مدت هستند. دردی که از بالا به ناحیه جلویی ران منتقل می‌شود، نشان‌دهنده درد مفصل ران است.
عوامل متعددی می‌توانند منجر به درد مفصل ران شوند. شکستگی‌ها می‌توانند دردهای شدید و غیرقابل تحمل ایجاد کنند. التهاب غضروف‌ها، التهاب تاندون‌ها، التهاب بورسیت (کیسه‌های بین تاندون‌ها و مفصل) و حتی برآمدگی دیسک نیز می‌تواند به درد مفصل ران و لگن دامن بزند.
اگر درد ناگهانی و شدیدی وجود دارد، به پزشک مراجعه کنید. اما در صورت بروز درد مبهم و طولانی‌مدت، آزمایش کلسیم و سنجش ویتامین دی مورد بررسی قرار گیرد. ممکن است به دلیل کمبود ویتامین دی دچار چنین دردی شده باشید. در صورتی که کمبود وجود نداشته باشد، انجام عکسبرداری ممکن است ضروری باشد، زیرا ممکن است به یکی از انواع التهاب مبتلا شده باشید.