مهدی آکوچکیان در مصاحبه با خبرنگار ایرنا اظهار داشت: در سال‌های اخیر، روسیه اقداماتی مثبت در جهت تقویت زیرساخت‌های بندرهای خود در مسیر کریدور شمال – جنوب انجام داده و در حال حاضر ۱۳ بندر در آستراخان و یک بندر در ماخاچ قلعه استان داغستان روسیه هم در حوزه صادرات و هم واردات فعال هستند.
وی ادامه داد: اقلام اصلی وارداتی ایران شامل چوب، الوار، روغن گیاهی، غلات و حبوبات است و در عوض، سیمان، مصالح ساختمانی، خشکبار و لوازم خانگی بیشترین حجم محصولات صادراتی ایران به روسیه را در بر می‌گیرد که از طریق بنادر منطقه آستراخان منتقل می‌شوند.
این دیپلمات تأکید کرد که از دیگر کشورهایی که در مسیر کریدور شمال – جنوب قرار دارند، مانند هند، نیز کالاهایی به روسیه صادر می‌شود که از طریق ایران ترانزیت می‌شوند.
مبادلات بار در چهار سال گذشته چهار برابر افزایش یافته است
سرکنسول ایران در آستراخان روسیه بیان کرد: میزان مبادلات کالا و تجارت میان دو کشور، در چهار سال پیش تنها یک میلیون تن بود و اکنون به بیش از چهار میلیون تن رسیده است.
او افزود: دو کشور در تلاشند تا در طی یک دهه آینده، حجم تجارت دریایی خود از طریق دریای خزر و رود ولگا را به ۲۰ میلیون تن افزایش دهند.
آکوچکیان در ادامه بیان داشت که در حال حاضر، تعداد زیادی کشتی در حال رفت و آمد بین بنادر ایران و روسیه هستند که در زمینه صادرات و واردات مشغول فعالیت‌اند و همچنین، کشتی‌های زیادی با پرچم ایران مشغول به کار هستند.
لایروبی رودخانه ولگا به پایان رسید
او خاطرنشان کرد که دولت روسیه با فرمان آقای پوتین رئیس جمهوری این کشور، اقدام به لایروبی رودخانه ولگا کرده که این امر باعث شده کشتی‌ها با ظرفیت بار بیشتری در این آبراه تردد کنند و مشکلات زمستانی نیز کاهش یابد.
آکوچکیان بیان کرد: تمام این عوامل موجب افزایش تجارت میان دو کشور شده است.
وی همچنین تصریح کرد که اگر نگاه به این کریدور شمال – جنوب را گسترش دهیم و مناقشات منطقه‌ای کمتر شود، شاهد افزایش بیشتر فعالیت‌ها در این مسیر آبی خواهیم بود، چرا که کالاها از هند به سمت اروپا در حال حمل و نقل است؛ اکنون نیز کالایاتی از هند و دیگر کشورها از این مسیر و با عبور از خاک ایران به روسیه ترانزیت می‌شود.
متمایزات بندر ایرانی روسی سالیانکا
سرکنسول ایران در آستراخان در مورد بندر سالیانکا که در این شهر بندری روسیه واقع شده است، گفت: بیش از ۵۰ درصد سهام این بندر به جمهوری اسلامی ایران تعلق دارد و مابقی آن به شرکت‌های روسی. از این رو، این بندر به عنوان نمادی از همکاری‌های دو کشور به حساب می‌آید.
وی اضافه کرد: بندر سالیانکا در یک سال اخیر به تجهیزات مجهز شده، دارای پنج اسکله و پنج خط ریلی است. این بندر دارای سیلوهایی برای گندم، جو و ذرت بوده و ظرفیت نگهداری بیش از ۳۰ هزار تن غلات را داراست و از نظر تجهیزات کاملاً مجهز است.
آکوچکیان همچنین افزود: سال گذشته بندر سالیانکا دو کشتی خریداری کرد که این کشتی‌ها می‌توانند در مسیر رود ولگا به کازان و مسکو ادامه مسیر دهند، که به ویژگی‌های این بندر افزوده است.
او افزود: در حال حاضر یک کشتی در دست ساخت قرار دارد که ۹۵ درصد آن تکمیل شده و قرار است در ماه‌های آینده تحویل شود؛ با به بهره‌برداری از آن، تعداد کشتی‌های این بندر به سه خواهد رسید و نقش بسزایی در تجارت ایران و روسیه و فعال‌سازی کریدور شمال – جنوب ایفا خواهد کرد.
استفاده از کریدور سرد، فرصت مناسبی برای صادرات مرکبات ایرانی
سرکنسول ایران همچنین تأکید کرد: با افتتاح کریدور حمل سرد کالا در بندر سالیانکا، انتظار می‌رود که در تابستان ۱۴۰۳، محصولات مرکبات ایرانی از طریق دریای خزر به آستراخان و بازار روسیه وارد گردد.
او افزود: این بندر بستری مناسب برای صادرات آسان مرکبات ایرانی به روسیه است، محصولاتی که به دلیل کیفیت عالی و قیمت مناسب، طرفداران زیادی در این کشور دارند.
آکوچکیان همچنین خاطرنشان کرد که بندر سالیانکا قادر خواهد بود با کشتی‌هایی که در اختیار دارد، بارها و محصولات را به صورت مستقیم به کازان و مسکو یا در جهت معکوس به ایران ارسال کند.
انتقال بار از دریای خزر تا مسکو
سرکنسول ایران در روسیه در پاسخ به سؤال خبرنگار ایرنا درباره حمل بار از دریای خزر و مسیر رود ولگا به مسکو گفت: دسترسی به این مسیر برای تمام کشتی‌ها ممکن نیست. تنها کشتی‌هایی که زیر پرچم روسیه حرکت می‌کنند و از نظر حجم و تناژ مناسب باشند، قادر به تردد در رودخانه ولگا هستند.
او با خوشحالی اشاره کرد که هر دو کشتی بندر سالیانکا این قابلیت‌ها را دارا هستند. با توجه به اینکه بندر سالیانکا تحت مالکیت شرکت روسی است، می‌تواند در داخل روسیه هم فعالیت کند.
آکوچکیان افزود: شناورهای ایرانی ما می‌توانند محموله‌ها را تا آستراخان منتقل کنند و سپس این محصولات از بندر ایرانی روسی سالیانکا به عنوان بزرگترین بندر آستراخان به داخل روسیه ارسال شوند.
کریدور شمال – جنوب که در ابتدا نتیجه اراده و همت مشترک روسیه، ایران و هند در سال ۲۰۰۰ برای ایجاد یک معبر حمل و نقل بار بوده، در پیوستن کشورهای بیشتری به این مسیر ترانزیتی در سال‌های بعد، رونق بیشتری یافته است.
دلیل اصلی انگیزه این کشورها برای پیوستن به این کریدور این است که مبادی متداول ارسال کالا از هند به سن‌پترزبورگ روسیه با عبور از کانال سوئز حدود ۱۴ هزار و ۵۰۰ کیلومتر طول دارد، در حالی که کریدور شمال – جنوب تنها ۷ هزار و ۲۰۰ کیلومتر است که استفاده از این ظرفیت باعث کاهش ۴۰ درصدی در زمان ترانزیت و ۳۰ درصدی در هزینه‌های حمل و نقل خواهد شد.
مسیر غربی کریدور شمال – جنوب، که شامل کشورهای روسیه، جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان است، با کمبود حلقه ریلی به مسافت ۱۶۲ کیلومتر بین رشت و آستارا مواجه است. ایران و روسیه در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۲ توافق‌نامه‌ای برای ساخت این خط ریلی امضا کردند که با اجرای آن، جنوب آسیا به کوتاه‌ترین مسیر ریلی بین سن‌پترزبورگ و خلیج فارس متصل خواهد شد.
بر اساس اعلام سفیر ایران در روسیه، در سال ۲۰۲۳ میلادی، برای اولین بار حمل و نقل کالا در بخش شرقی کریدور انجام شد و ۶۵۰ هزار تن کالا از این مسیر جابه‌جا گردید. همچنین، حمل و نقل کالا از طریق دریای خزر در سال ۲۰۲۳ با افزایش از ۶ میلیون تن در سال ۲۰۲۲ به ۱۰ میلیون تن رسید.
به گفته جلالی، در مسیر غربی (جاده‌ای) کریدور که از روسیه، جمهوری آذربایجان و جمهوری اسلامی ایران می‌گذرد، در سال ۲۰۲۳ میلادی سه میلیون تن کالا عبور کرده است؛ این در حالی است که در سال‌های قبلی، بیشترین حجم مبادلات کالا بین یک و نیم تا دو میلیون تن بوده است.
طبق گزارش ایرنا، بندر سالیانکا در شمال غرب دریای خزر واقع شده و یکی از بنادر روسیه به شمار می‌آید. این بندر که در گذشته، کشتی‌های ایرانی در ورود به آن با چالش‌هایی روبرو بودند، در سال ۲۰۱۰ با خرید بخشی از سهام آن توسط گروه کشتیرانی جمهوری اسلامی، این امکان فراهم شد که شناورهای ایرانی بدون هیچ وقفه‌ای به روسیه ورود کنند. ۵۳ درصد از مالکیت بندر سالیانکا متعلق به ایران می‌باشد.