یکی از اعضای انجمن علمی استاندارد با اشاره به این که استراتژیهای تدوین شده برای صنایع پتروشیمی کشور اگر به ایجاد یا تغییر فرهنگ سازمانی مناسب نپردازند، شانسی برای اجرای موفق نخواهند داشت و در واقع فرآیند مدیریت استراتژیک را با چالشهای بنیادینی مواجه میسازند، بر این باور است که طراحی اهداف فرهنگی مختص به راهبردها و خط مشیهای سازمان به منظور دستیابی به اهداف کلان و خرد، یکی از الزامات اجرای موفقیتآمیز استراتژیهای صنعت پتروشیمی در کشور میباشد.
میثم توکلی در نشست ممیزان صنعت پتروشیمی ضمن تأکید بر نقش مغفول ماندهی فرهنگ سازمانی در حمایت از فرآیند مدیریت استراتژیک، اذعان کرد: متاسفانه برخی از مدیران در برقراری و توسعه استراتژیهای سازمانی، تأثیر شایسته فرهنگ سازمانی و پیشینههای فرهنگی را نادیده میگیرند و توجه آنان به رفع منازعات فرهنگی که میتواند مانع از اجرای استراتژیها شود، فراموش میشود؛ این کاستی که یکی از مهمترین عوامل ناکامی استراتژیها در مرحله اجرا محسوب میشود، مشابه ”کوه یخ زیر دریا” از چشم مدیران دور مانده و در نهایت به جای تقویت بنیادهای داخلی و بهرهمندی از فرصتهای بیرونی سازمان، منجر به از دست رفتن بازار و کاهش ارزش برندهای ملی در عرصه رقابتهای امروزی خواهد شد.
عضو انجمن علمی استاندارد ایران در خصوص معنای دقیق فرهنگ سازمانی و تأثیر آن بر پیشبرد استراتژیهای صنایع پتروشیمی تصریح کرد: فرهنگ در یک سازمان همچون عوامل در تعیین و اجرای استراتژیها در سازمان عمل میکند؛ بهگونهای که در زندگی فردی نیز اهداف و مسیر را به درستی شناسایی و انتخاب میکنیم، اما به واسطه برخی عادتها و اعتقادات شخصی، اجرای آنها متوقف میماند. بنابراین الگوی مشترک تفکر، احساس و واکنش در میان گروهی از افراد یا به عبارتی، یک سیستم از معنای مشترک میان اعضای یک سازمان (که این سازمان را از سایر سازمانها متمایز میسازد) به عنوان تعریفی مختصر از فرهنگ سازمانی به شمار میرود، که در لایههای ابتدایی آن میتوان به نحوه رفتار، سبک اجرای فعالیتها و حتی شیوه پوشش اشاره نمود.
وی ادامه داد: بدین ترتیب، ارزشهای اساسی که زمینهساز فرهنگ سازمانی هستند، اغلب از محرکهای استراتژیک نیز حائز اهمیت بیشتری میباشند. برای مثال، فرهنگ سازمانی است که در جذب نیروهای مستعد به سازمان یاری میرساند و از سوی دیگر، افراد دارای قابلیت و تخصص نیز، ارزش و فرهنگ سازمانی را به عنوان دلایل اصلی برای پیوستن یا اجتناب از همکاری با یک سازمان تلقی میکنند؛ این خود میتواند پایهای برای برتری در رقابت بازار باشد؛ زیرا تقلید یک فرهنگ به عنوان وجه تمایز در بازار رقابت، فرایندی بس دشوار و زمانبر است.
توکلی خاطرنشان کرد: بنیانگذاران و مدیران عالی هر سازمانی، بهعنوان فرهنگسازان عمل کرده و نقشهای کلیدی را در ایجاد، تقویت یا تغییر فرهنگ سازمانی ایفا میکنند؛ این مدیران قادرند با اقدامات آگاهانه یا ناآگاهانه، ارزشها و اعتقادات جدیدی را در مجموعه جا بیندازند و ثابت کنند. از سوی دیگر، فرهنگ به حیث انسانی بودنش، بسیار حساس و آسیبپذیر خواهد بود و تغییر آن در سازمان با توجه به قوی بودن لنگرهای ذهنی گذشته، نیازمند مدیریت چالشهای مهمی خواهد بود؛ لذا فرآیند مدیریت فرهنگ سازمانی، پروسهای بلندمدت و عمیق است که به کمک کسب مهارتها و دانشهای نوین در این عرصه، فرهنگی متناسب با استراتژیهای سازمان و در راستای چشمانداز توسعه صنعت پتروشیمی قابل ترسیم خواهد بود.
الزامات اقدام در مدیریت فرهنگ سازمانی چیست؟
این عضو انجمن علمی استاندارد ایران یادآور شد: فرآیند مدیریت فرهنگ سازمانی شامل مراحل شناسایی و درک ارزشهای حاضر سازمان، تعریف اهداف فرهنگی متناسب با استراتژیها، اجرای برنامههای فرهنگی و ارزیابی اینکه چگونه این اهداف با استراتژیهای کلان سازگاری دارد، میشود؛ همچنین عدم احساس تعلق به سازمان، وجود فرهنگ تملق، نبود انضباط در کار، تأکید بر منافع فردی، فقدان روحیه تقدیرگرایی، کمکاری و فرار از مسئولیت، عدم انتقال دانش و بیتوجهی به رویکردهای فرآیندی را میتوان به عنوان ویژگیهایی از فرهنگ سازمانی ضعیف نام برد.
این ممیز سیستمهای مدیریتی با تأکید بر این که آینده سازمانها همواره با تغییرات و تحولات زیادی همراه خواهد بود، تصریح کرد: یکی از چالشهای پیشروی مدیران استراتژیک این است که باید توانایی ایجاد تغییراتی در فرهنگ سازمانی و روش فکر کردن افراد و ذینفعان را پیدا کنند به نحوی که فرایند طراحی و تدوین استراتژیها در مراحل اجرا نیز مؤید باشد؛ در غیر این صورت، شاهد طراحی استراتژیهای کلانی خواهیم بود که فرهنگهای سازمانی پیشین و غیرمرتبط با آنها در برابرشان مقاومت نشان میدهند.
توکلی در پایان بیان امیدواری کرد که مدیران این صنعت بیشتر به نقش فرهنگ سازمانی به عنوان یک لنگر قدرتمند در دریاچه طوفانی رقابت اهمیت دهند تا با طراحی و تقویت آن در راستای استراتژیهای صنعت پتروشیمی، کارآمدی بیشتری از فرآیند مدیریت استراتژیک در این صنایع پیشتاز کشور را شاهد باشیم.
