اگرچه ممکن است نفخ به دلیل ایجاد تومورها، ابتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر، انسداد یا سایر شرایط حادی که به دستگاه گوارش آسیب می‌زنند، رخ دهد، متخصصان معتقدند که معمول‌ترین عوامل ایجاد کننده نفخ شامل مصرف زیاد غذا، بلع هوا به ویژه هنگام غذا خوردن، یبوست، ناتوانی در تحمل قند لاکتوز و یا حساسیت به برخی غذاها می‌باشد.
در صورتی که مواد غذایی به درستی در روده هضم نشوند، احتمالاً نفخ ایجاد می‌شود، چرا که باقی‌مانده غذاهای نیمه‌هضم شده در روده تخمیر شده و گاز تولید می‌کند.
عوامل معمول نفخ شکم عبارتند از:
۱- بلع هوای اضافی (بخصوص در مواقع عصبی)
۲- یبوست
۳- ریفلاکس معده به مری (بازگشت غذا و اسید معده از معده به مری)
۴- سندرم روده تحریک‌پذیر
۵- عدم تحمل لاکتوز و عدم تحمل‌های غذایی دیگر
۶- پرخوری
۷- رشد نامتناسب باکتری‌ها در روده باریک
۸- اضافه‌وزن
۹- داروهایی مثل آکاربوز (برای درمان دیابت) و هر دارویی حاوی لاکتولوز یا سوربیتول می‌تواند موجب نفخ شود.
۱۰- قاعدگی در زنان: خانم‌ها ممکن است قبل، حین و بعد از قاعدگی دچار نفخ شکم شوند. برای کاهش این حالت، می‌توان به ورزش پرداخته و مواد غذایی با فیبر بالا مصرف نمود.
دستگاه‌های گوارشی و اختلالات جدی که می‌توانند منجر به نفخ گردند عبارتند از:
۱- آسیت (جمع شدن مایعات در شکم) و تومورها
۲- بیماری سلیاک
۳- سندرم دامپینگ (زمانی که محتویات هضم نشده معده خیلی سریع به روده کوچک منتقل می‌شوند)
۴- سرطان تخمدان
۵- هنگامی که پانکراس قادر به تولید آنزیم‌های لازم برای هضم غذا نمی‌باشد (عملکرد نامناسب پانکراس).
روش‌های خانگی برای مراقبت
۱- از استعمال آدامس و نوشیدنی‌های گازدار، به ویژه آن‌هایی که حاوی فروکتوز یا سوربیتول زیاد هستند، خودداری کنید.
۲- اجتناب از مصرف مواد غذایی نفاخ نظیر کلم، شلغم، نخود، عدس و لوبیا.
۳- از خوردن غذا به سرعت پرهیز کنید.
۴- از کشیدن سیگار خودداری نمایید.
۵- اگر دچار یبوست هستید، باید تحت درمان قرار گیرید، ولی به خاطر داشته باشید که مکمل‌های فیبری مانند پسیلیوم (برای درمان یبوست) ممکن است نفخ را تشدید کنند.
۶- تحت نظر پزشک می‌توانید از داروهای ضدنفخ استفاده کنید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر همراه با نفخ، یکی از مشکلات زیر را تجربه کردید، به پزشک مراجعه نمایید:
– درد در ناحیه شکم
– مشاهده خون در مدفوع یا داشتن مدفوع سیاه و قیرمانند
– اسهال
– تشدید سوزش سردل
– حالت تهوع
– کاهش وزن غیرقابل توجیه