به یاد سعید راد باید فیلمهای سیاه و سفیدی را مرور کنیم که متعلق به دهه ۱۳۵۰ هستند؛ او یکی از نمادهای سینمای متفاوت پیش از انقلاب و ستارهای از «نهضت سینمای ارزان خیابانی» این دهه به شمار میرفت که در واقع یکی از زیرشاخههای موج نو بود.
در میان تمام آن مرگهای ناگوار دنیای سینما، اینبار سرنوشت به واقعیت سراغ سعید راد آمد و پس از آن همه مرگهای روی پرده، داستان زندگی او در بستر بیمارستان به پایان رسید. مصدومیتی که بهخاطر پروتزی که درست در کمر جا نگرفته بود و یک سکته، حاصل شد و در نهایت سبب رقمخوردن پایانی تلخ برای زندگی این بازیگر پرجنب و جوش سینما گردید که نزدیک به یک سال تحتدرمان بود.
سعید راد بهعنوان یکی از چهرههای ماندگار سینمای متفاوت پیش از انقلاب شناخته میشود. او بهویژه در دورهای که «خداحافظ رفیق» در دست آمادهسازی بود، ستاره «نهضت سینمای ارزان خیابانی» به شمار میرفت. در تابستان ۱۳۵۰، در روزهایی که این فیلم در حال آمادهسازی بود، دوستان مطبوعاتی امیر نادری برای او سنگ تمام گذاشتند. روزهایی که سینمای ارزان خیابانی در اوج توجهات بود و عکس سعید راد در صدر اخبار قرار داشت. در بازه زمانی ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۲، استایل و ایستادگی او به کمک کارگردانان جوانی آمد که زیر سایه موج نو به روایت داستانهای تلخ پرداختند.
یاد ما از سعید راد به فیلمهای سیاه و سفید دهه ۵۰ برمیگردد. او با بازی در آثار مهمی چون «خداحافظ رفیق» (امیر نادری، ۱۳۵۰)، «صبح روز چهارم» (کامران شیردل، ۱۳۵۱)، «صادق کرده» (ناصر تقوایی، ۱۳۵۲) و «تنگنا» (امیر نادری، ۱۳۵۲) به عنوان یکی از چهرههای موج نو سینمای ایران به شهرت دست یافت، اما به تدریج به چهرهای پرکار در سینمای فارسی تبدیل شد. راد با ایفای نقش در «سفر سنگ» (مسعود کیمیایی، ۱۳۵۷) و «ساخت ایران» (امیر نادری، ۱۳۵۷) به دوران پیش از انقلاب نزدیک شد و به خاستگاه خود بازگشت.
پس از پیروزی انقلاب، او تجربه برجستهاش در برابر دوربین را با بازی در «خط قرمز» (کیمیایی، ۱۳۶۱) به نمایش گذاشت؛ فیلمی که هرگز به نمایش عمومی درنیامد و در ادامه مهمترین تجربهاش به فیلم «عقابها» (ساموئل خاچیکیان، ۱۳۶۳) بازمیگردد. این فیلم که پرفروشترین فیلم سال ۶۴ لقب گرفت، نزدیک به چهار دهه عنوان پرتماشاگرترین فیلم سینما در ایران را حفظ کرده است. سعید راد که در دهه ۵۰ به نقش ضدقهرمان در سینمای ایران هویت تازهای بخشید، بعد از انقلاب بیشتر در نقش قهرمان ظاهر شد. پس از دوری دو دههای ناخواستهاش از سینما، نقشهایش در آثار دفاعمقدسی مانند «دوئل» و «چ» به یادها مانده و مورد توجه قرار گرفته است.
