به نقل از خبرنگار ایلنا، امین رحمانی، عکاس مستند در عرصه اجتماعی، در گفتگویی با ایلنا به تشریح این سبک پرداخته است.
او در آغاز صحبت‌هایش، ابراز کرد که تعهد به حقیقت در عکاسی مستند یک امر ضروری و بنیادین به شمار می‌رود و با توجه به زمینه تخصصی‌اش یعنی عکاسی مستند اجتماعی، بر این باور است که عکاسی مستند به عنوان ابزاری برای ثبت واقعیت‌های اجتماعی، تاریخی و سیاسی عمل می‌کند.
عکاسی مستند باید از مجرد ثبت لحظات فراتر رود
او ادامه داد: عکاسی مستند باید فراتر از صرف ثبت یک لحظه عمل کرده و به‌عنوان زبان بصری، روایتگر زندگی، چالش‌ها، شادی‌ها و تحولات جامعه باشد. این حوزه به مراتب بیش از اینکه مهارتی فنی باشد، ابزاری برای بازتاب واقعیت، روایت زندگی انسان‌ها و ثبت جریان زمان محسوب می‌شود.
رحمانی همچنین توضیح داد: عکاسی مستند که با رویکرد انسان‌محور همراه است، همواره تحت تأثیر سیاست‌ها و فرهنگ‌های اجتماعی قرار دارد. از نظر وی، عکاس مستند باید همانند یک مورخ عمل کند؛ با دقت و صداقت لحظاتی را ثبت نماید که در آینده به‌عنوان اسنادی از فرهنگ و جامعه مورد استفاده قرار گیرند.
مدیران فرهنگی نقش مهمی در پرورش هنرمندان متعهد دارند
او به تأثیر مثبت حمایت مدیران فرهنگی در تربیت هنرمندان آگاه اشاره کرد و بیان داشت: در عصر حاضر که تصویر به عنوان یک ابزار قوی در انتقال معنا برتری دارد، مدیران فرهنگی با حمایت از آموزش، تربیت چشم‌انداز عکاسی، برگزاری جشنواره‌ها و ارائه آثار هنری می‌توانند نسل جدیدی از هنرمندان متعهد و آگاه را پرورش دهند. این روند نه تنها به تولید آثار هنری منجر می‌شود، بلکه هویت ملی، آگاهی اجتماعی و پویایی فرهنگی را نیز تقویت خواهد کرد.
رحمانی تأکید کرد: البته برخی مسائل سیاسی و امنیتی می‌تواند مستندسازان را با محدودیت‌هایی مواجه کند که برای گذر از آن‌ها نیاز به خلاقیت و هوشمندی در روایت است.
وی عکاسی در ایران را با تأکید بر رویکرد جامعه‌شناختی موفق ارزیابی کرده و خاطرنشان کرد: کشور ما با تنوع فرهنگی، سیاسی، قومی، اقتصادی و زیست‌محیطی قابل توجهی رو به رو است و مستندنگاری چه به‌صورت مجموعه عکس و چه فیلم، می‌تواند ابزاری مؤثر برای بازتاب ابعاد آشکار و پنهان زندگی اجتماعی باشد.
آیین‌های عزاداری ماه محرم دارای ظرفیت‌های بالایی هستند
او بیان کرد: با توجه به سفرهایی که به نقاط مختلف ایران داشته‌ام، می‌توانم به آیین‌های عزاداری ماه محرم اشاره کنم که ظرفیت بسیار بالایی برای تولید آثار مستند دارند. من توانستم با ثبت چند مجموعه عکس در این زمینه، بخشی از این ظرفیت‌های فرهنگی را به نمایش بگذارم.
این عکاس افزود: این ظرفیت‌ها می‌توانند در نمایش چالش‌ها و رنج‌ها و همچنین بازتاب زیبایی‌ها و امیدها نمود پیدا کنند. عکاس مستند در ایران، علاوه بر اینکه ناظر است، باید نقش پژوهشگر و راوی را نیز ایفا کند.
رحمانی همچنین درباره بخش مجموعه عکس نوزدهمین جشنواره بین‌المللی «سینماحقیقت» توضیحاتی ارائه داد.
بخش مجموعه عکس سینماحقیقت پلی میان دو عرصه است
او گفت: بخش مجموعه عکس در جشنواره سینماحقیقت می‌تواند پلی بین دو حوزه باشد و در کشف استعدادهای نوین کمک نماید. بسیاری از مستندسازان ایرانی کار خود را با عکاسی آغاز کرده و سپس به تولید فیلم‌های مستند پرداخته‌اند.
وی خاطرنشان کرد: شعار این بخش، «هر قاب، آغاز یک روایت است»، نشان می‌دهد که مجموعه عکس مستند می‌تواند نقطه شروعی برای شکل‌گیری فیلم‌های مستند باشد؛ زیرا قاب‌ها و موضوعات عکاسی ظرفیت روایت‌های بیشتری را دارند که در قالب فیلم ادامه پیدا خواهند کرد.
امین رحمانی در پایان نظراتش درباره کیفیت جشنواره امسال را بیان کرد و گفت: به نظر من، این رویداد تلاش کرده با ورود به حوزه عکس، روایت مستند را از قالب صرف فیلمی فراتر برده و به دیگر رسانه‌ها پیوند دهد. این تنوع امکان مشارکت بیشتر هنرمندان را به وجود می‌آورد و از این منظر، رویداد امسال قابل تقدیر است و قطعاً با استقبال عکاسان روبه‌رو خواهد شد.
او افزود: ما عکاسان مستند با دوربین خود نه تنها عکس، بلکه واقعیت‌های اجتماعی را ثبت می‌کنیم؛ واقعیت‌هایی ناشی از ماه‌ها تلاش، هم‌زیستی و کاوش. ما انتظار داریم داوران جشنواره این موارد را در نظر داشته و با همان تعهد و دقت، آثار را ارزیابی کنند؛ نه تنها برای انتخاب برندگان، بلکه برای هدایت مسیر فرهنگی صحیح در جامعه.
/