به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری، «بررسی ارتباط زمان گلدهی، خصوصیات پومولوژیکی، کارایی فتوسنتزی و کیفیت و میزان تجمع روغن در ژنوتیپهای امیدبخش زیتون مناطق نیمهگرم کشور براساس بررسی بیان ژن و معرفی ژنوتیپهای با کارایی بالا فتوسنتزی» عنوان طرح پسادکتری نرجس فهدی حویزه است که با راهنمایی رحمتالله غلامی در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه و با حمایت بنیاد ملی علم ایران انجام شد.
نرجس فهدی درباره اهمیت این پژوهش توضیح داد: زیتون گیاهی ارزشمند با اهمیت اقتصادی و غذایی است که بهدلیل کیفیت روغن و ترکیبات مغذی آن در ایران و سراسر جهان کشت میشود. زمان گلدهی، تنوع ژنتیکی و رقم زیتون نقش مهمی در کیفیت گل و میوه آن ایفا میکنند و این ویژگیها میتوانند بر کارایی فتوسنتزی و تجمع روغن در میوه تأثیرگذار باشند.
وی افزود: با افزایش دمای جهانی، کشاورزی پایدار نیازمند انتخاب ارقام زیتون مقاوم به تنش گرمایی است. دماهای بالای ۳۸درجه سانتیگراد سبب کاهش شدید فتوسنتز، علائم آفتابسوختگی، ریزش برگ، بازدارندگی رشد ریشه و ساقه و کاهش تولید در ارقام مختلف میشوند. همچنین گرمای تابستان در مناطق نیمهگرم کشور مانند کرمانشاه سبب کاهش کیفیت روغن زیتون از طریق تغییر ترکیب اسیدهای چرب، بهویژه کاهش اسیدهای چرب غیراشباع، میشود.
این پژوهشگر اظهار داشت: هدف این مطالعه شناسایی ژنوتیپهای امیدبخش زیتون با کارایی بالای فتوسنتزی و توانایی تجمع روغن بالا در میوه بود. در این تحقیق، زمان گلدهی، صفات پومولوژیکی، عملکرد فتوسنتزی و بیان ژنهای مرتبط با تحمل به گرما در ژنوتیپهای مختلف مورد بررسی قرار گرفت و ژنوتیپهای مقاوم به دمای بالا شناسایی شدند.
فهدی خاطرنشان کرد: ژنوتیپهای منتخب با بیشترین تجمع روغن و بالاترین عملکرد فتوسنتزی میتوانند بهعنوان پیوندک در سرشاخهکاریها یا بهعنوان ارقام با پتانسیل بالا در مناطق نیمهگرم کشور معرفی شوند. این مطالعه امکان انتخاب بهترین ژنوتیپها برای توسعه کشت زیتون با توجه به افزایش دمای مناطق مختلف و اهداف بهنژادی آینده را فراهم کرد.
وی در پایان تصریح کرد: یافتههای پژوهش با تمرکز بر بیان ژنهای مرتبط با تحمل به گرما و تغییرات اسیدهای چرب، چارچوبی علمی برای انتخاب و معرفی ژنوتیپهای مقاوم و با کیفیت زیتون در شرایط نیمهگرم ارائه داد و میتواند به توسعه پایدار زیتونکاری در این مناطق کمک کند.