به نقل از خبرآنلاین و بر اساس گزارش کاسپین پست، روسیه در حال آمادهسازی برای برگزاری انتخابات نهمین دوره دومای دولتی است. این انتخابات بین ۲۷ تا ۲۹ شهریور (۱۸ تا ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۶) انجام خواهد شد و به انتخاب ۴۵۰ نماینده پارلمانی میپردازد. از این تعداد، ۲۲۵ نماینده از طریق فهرستهای حزبی و ۲۲۵ نماینده دیگر در حوزههای انتخابیه مجزا برگزیده خواهند شد. بر اساس اطلاعات کمیسیون مرکزی انتخابات، ۴۴۳۶ کاندیدا برای شرکت در این انتخابات ثبتنام کردهاند که از این تعداد، ۲۸۱۶ نفر در فهرستهای فدرال ۱۰ حزب سیاسی و ۱۶۲۰ نفر در حوزههای نمایندگی رقابت میکنند.
این اعداد بهظاهر نشاندهنده یک رقابت سیاسی پویای ممکن است، اما مسئله اصلی در انتخابات روسیه، تعداد نامزدهای باقیمانده در برگههای رأی نیست. سوال اساسیتر این است که کدام نامزدها و گروههای سیاسی پیش از رسیدن به مرحله رأیگیری حذف شدهاند. تصمیمات انتخاباتی، قضایی و اداری در هفتههای نزدیک به انتخابات بیانگر این است که رقابت سیاسی در روسیه پیش از آنکه رأیدهندگان به محلهای اخذ رأی قدم بگذارند، تا حد زیادی شکل گرفته است.
نادژدین؛ رقیبی که تهدیدی برای پیروزی نبود
پرونده بوریس نادژدین، یک نمونه بارز از این پدیده است. بوریس نادژدین، سیاستمدار مخالف جنگ و نامزد پیشین انتخابات ریاستجمهوری روسیه، سعی داشت در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۴ نیز شرکت کند. بر اساس نظرسنجی مرکز لوادا، تنها حدود ۳ درصد از رأیدهندگان بهطور قطعی مایل به حمایت از او بودند و حدود ۹ درصد هم احتمال حمایت از او را مطرح کرده بودند.
در چنین وضعیتی، نادژدین نمیتوانست تهدیدی جدی برای ولادیمیر پوتین محسوب شود. با این حال، اهمیت او از جنبهای دیگر ناشی میشد. نادژدین به وضوح با جنگ اوکراین مخالفت کرد و تلاشهایش برای جمعآوری امضاء به رویدادی غیرمعمول سیاسی تبدیل شد که صفهای طولانی از شهروندان روس را به دنبال داشت، که نشاندهنده تمایل بخشهایی از جامعه به انتخاب گزینهای متفاوت از سیاستهای کرملین بود.
کمیسیون مرکزی انتخابات در نهایت به دلیل وجود امضاهای نامعتبر، نامزدی او را رد کرد. دو سال بعد، نادژدین بار دیگر برای انتخابات دوما نامزدی خود را اعلام کرد، اما در تاریخ ۱۰ ژوئیه وزارت دادگستری روسیه او را «عامل خارجی» خواند که بر اساس قوانین روسیه مانع نامزدی افراد میشود.
پس از گذشت سه روز، پلیس او را بازداشت نمود و در تاریخ ۱۷ ژوئیه نیز او را به خاطر نمایش «نمادهای افراطی» در ارتباط با یک پست قدیمی در شبکههای اجتماعی به محکوم کرد. وی جریمهای به مبلغ هزار روبل دریافت کرد و این محکومیت به عنوان مانع دیگری در مسیر نامزدیاش عمل کرد. در نهایت، نادژدین از کارزار انتخاباتی کنارهگیری کرده و روسیه را ترک کرد.
معنای واقعی این پرونده در همین تناقض نهفته است: اگر نامزدی با تنها چند درصد حمایت نمیتواند ساختار قدرت را به چالش بکشد، چرا حذف او امری ضروری تلقی میشود؟ شاید پاسخ این سوال این باشد که کرملین از این میترسد که این نوع نامزدها به مکانهایی برای تجمع نارضایتی عمومی تبدیل شوند.
یابلوکو؛ حذف یک انتخاب سیاسی
پرونده حزب لیبرال یابلوکو نیز تأییدی بر این تحلیل است. این حزب سالهاست که نیروی تأثیرگذاری در پارلمان روسیه محسوب نمیشود و در انتخابات دومای ۲۰۲۱ تنها ۱.۳۴ درصد رأی کسب کرد و هیچ کرسی از طریق فهرست فدرال به دست نیاورد.
با این حال، در انتخابات ۲۰۲۶ یابلوکو جایگاهی متفاوت داشت. این حزب تنها جریان ثبتشدهای بود که با مواضع صلحطلبانه و مخالف با جنگ، در رقابت ملی شرکت میکرد. در ابتدا کمیسیون مرکزی انتخابات بیش از ۴۰۰ نامزد یابلوکو را تأیید کرد و در تاریخ ۵ اوت نیز جایگاه شماره ۲ در فهرست فدرال به آن اختصاص یافت؛ دقیقاً پس از حزب روسیه متحد.
اما در تاریخ ۱۰ اوت، دیوان عالی روسیه بهدنبال شکایت حزب رودینا، ثبت فهرست فدرال یابلوکو را لغو کرد. اتهامات شامل تخلفات در تأمین مالی کارزار انتخاباتی و نقض حقوق مالکیت فکری بودند. یابلوکو این اتهامات را سیاسی دانسته و آنها را رد کرد. در تاریخ ۱۷ اوت، شعبه تجدیدنظر دیوان عالی، تصمیم قبلی را تأیید کرد و یک روز بعد کمیسیون مرکزی انتخابات بهطور رسمی یابلوکو را از فهرست انتخاباتی حذف کرد.
از نظر سیاسی، یابلوکو شانس چندانی برای تشکیل دولت یا کنترل دوما نداشت. اما حضور این حزب میتوانست گزینهای متفاوت درباره جنگ و آینده کشور را به رأیدهندگان ارائه دهد. بنابراین، حذف آن را نمیتوان صرفاً به عنوان اقدام علیه رقیب انتخاباتی ضعیف ارزیابی کرد؛ بلکه این تصمیم بهواقع بخش قابل توجهی از گزینههای سیاسی را از دسترس شهروندان خارج کرد.
انتخابات پیش از روز رأیگیری شکل میگیرد
محدودیتها تنها در سطح فدرال مشاهده نمیشوند. در سنپترزبورگ، مقامهای انتخاباتی، فهرست کامل یابلوکو برای انتخابات منطقهای را به دلیل مشکلات مربوط به یک وکالتنامه محضری رد کردند. این حزب پیشتر هم با ایراداتی درباره مدارک ۱۱ نفر از ۲۵ نامزد خود روبهرو شده بود و وکلای آنها مدعی شدند که برخی مدارک بهدرستی تحویل و ثبت شدهاند.
اینگونه وقایع لزوماً نشاندهنده تقلب در روز رأیگیری نیستند، اما بیانگر آناند که کیفیت انتخابات تنها به نحوه شمارش آرا مربوط نمیشود. اگر نامزدها پیش از انتخابات به دلیل قوانین ثبتنام، تصمیمهای قضایی، محدودیتهای تبلیغاتی یا موانع اداری حذف شوند، یک بخش اساسی از رقابت سیاسی پیش از آنکه رأیدهنده پای صندوق رأی حاضر شود، تعیین شده است.
چالش دیگر مربوط به نظارت مستقل است. سازمان امنیت و همکاری اروپا اعلام کرده است که روسیه این نهاد را برای نظارت بر انتخابات پارلمانی ۲۰۲۶ دعوت نکرده است. بنابراین، این سومین انتخابات سراسری متوالی در روسیه خواهد بود که امکان اعزام مأموریت نظارتی این سازمان به آن وجود ندارد.
نظارت داخلی نیز تحت فشار قرار گرفته است. سازمان گولوس، شناختهشدهترین نهاد مستقل نظارتی در روسیه، در سال ۲۰۲۵ فعالیت خود را به حالت تعلیق درآورد. این تصمیم پس از محکومیت گریگوری ملکونیانتس، رئیس مشترک این سازمان به پنج سال زندان اتخاذ شد. مقامهای روسیه بهزعم خود اتهامات مربوط به تقلب گسترده انتخاباتی را که گولوس پیشتر مطرح کرده بود، رد کردند.
انتخابات امسال همچنین برای نخستین بار به صورت سهروزه برگزار خواهد شد و رأیگیری الکترونیکی از راه دور در ۳۳ منطقه امکانپذیر است. تا تاریخ ۱۹ اوت، حدود یک میلیون و ۵۷۰ هزار نفر درخواست رأیگیری الکترونیکی ثبت کردهاند. در این شرایط، عدم وجود نظارت مستقل میتواند اهمیت بیشتری پیدا کند، چرا که شفافیت در فرایند رأیگیری و شمارش آرا برای ایجاد اعتماد عمومی حائز اهمیت اساسی است.
بحران اقتصادی و شکافهای درون قدرت
انتخابات ۲۰۲۶ نیز در شرایطی برگزار میشود که مشکلات اقتصادی و جنگ اوکراین، توانایی کرملین برای ارائه نمایی از «ثبات دوران پوتین» را تحت فشار قرار داده است.
طبق گفته آندری پرتسف در پایگاه مرکز روسیه و اوراسیای اندیشکده کارنگی، در سالهای گذشته، حکومت توانسته بود انتخابات را به همراه وعدههای حفظ رفاه و ثبات برگزار کند. مقامهای منطقهای نیز معمولاً همزمان با انتخابات پروژههای ساماندهی، بهسازی مدارس، بیمارستانها و جادهها را در معرض عموم میگذاشتند. اما از سال ۲۰۲۵، فشار اقتصادی افزایش یافته و بهواسطه کسری در بودجههای فدرال و منطقهای، در برخی نواحی، تعطیلی مدارس، بیمارستانها و مهدکودکها و همچنین مشکلات در حملونقل عمومی گزارش شده است.
در این شرایط، حزب روسیه متحد بیشتر بر وعده حفظ قسمتی از ثبات پیشین تأکید دارد. در عین حال، حتی احزاب حامی حکومت نیز در این چارچوب محدود، انتقادات بیشتری را مطرح کردهاند. حزب مردم جدید و حزب کمونیست روسیه در مورد قطعیهای اینترنت نیز موضعگیریهایی داشتهاند.
برخی نمایندگان نیز در زمینه جنگ، اظهارات حساستری را طرح کردهاند. رنات سلیمانوف، نماینده حزب کمونیست، هشدار داده است که اقتصاد روسیه توان تحمل «عملیات نظامی ویژه» به مدت طولانی را ندارد. ویاچسلاو مارخایف، دیگر نماینده این حزب، خواستار ارایه برنامهای قاطع برای پایان جنگ شده است.
بههمین ترتیب، نارضایتی میان نخبگان سیاسی و اداری نیز در حال افزایش است. فرصتهای ارتقاء شغلی به شدت محدود شده و بخشی از نخبگان که پس از انتخابات ۲۰۲۱ انتظار تغییرات عمدهای داشتند، با ظهور جنگ با شرایط متفاوتی دست و پنجه نرم میکنند. همچنین شایعاتی درباره تغییر نخستوزیر، برخی وزرا و مقامهای ریاستجمهوری به گوش میرسد.
این وضعیت به یک سوال بزرگ منجر شده است: آیا ساختار قدرت روسیه میتواند بیپشتوانه پوتین همچنان به کار خود ادامه دهد؟
پرسش اصلی؛ «بعد چه؟»
در نهایت، انتخابات دومای ۲۰۲۶ بیشتر به عنوان یک صحنه برای سنجش میزان کنترل سیاسی کرملین به نظر میرسد تا رقابتی برای شکست دادن پوتین یا حزب روسیه متحد.
آندری پرتسف نیز مینویسد که نادژدین نمیتوانست پوتین را شکست دهد و حزب یابلوکو نیز شانس چندانی برای غالب شدن در دوما نداشت. اما حضور این دو میتوانست نارضایتیهای پراکنده را به شکلی قانونی و محسوس نمایان کند. این مسئله توضیح میدهد که چرا در یک نظام سیاسی کنترلشده، حتی وجود رقیبی با چند درصد حمایت میتواند برای حکومت حائز اهمیت باشد.
نظامهای سیاسی اقتدارگرا تنها به پیروزی در انتخابات برای تثبیت خود نمیرسند؛ آنها به پیشبینیپذیری کل فرایند سیاسی نیز نیازمندند. گزینهای که بتواند یک انتخابات به شدت کنترلشده را به محلی برای ابراز نارضایتی تبدیل کند، میتواند از لحاظ سیاسی خطرناکتر از واقعیت آرا باشد.
از این رو، موضوع اصلی انتخابات در روسیه به احتمال زیاد این نیست که مردم در روزهای ۱۸ تا ۲۰ سپتامبر به چه کسانی رأی خواهند داد، بلکه این است که چه کسانی از فرصت حضور در برابر رأیدهندگان محروم شده و به چه دلیلی.
اگرچه هنوز انتخابات برگزار نشده و قضاوت درباره تخلفات روز رأیگیری زود است، اما آنچه تا کنون رخ داده نشان میدهد که مبارزات سیاسی انتخابات ۲۰۲۶ پیش از گشودن صندوقها آغاز شده است. حذف نامزدها و احزاب مخالف، کاهش نظارت مستقل، بروز مشکلات اقتصادی و افزایش نارضایتی در میان جامعه و نخبگان، همگی به یک پرسش مشترک ختم میشوند: «بعد چه؟»
در حالی که ممکن است نتیجه انتخابات به طرز قابل پیشبینی باشد، بحث درباره آینده نظام پوتین دیگر به سادگی قابل نادیدهگیری نیست.
۴۲/۴۲