از دست دادن توده عضلانی با افزایش سن اتفاقی شایع است، اما پیامدهای آن ممکن است جدیتر از چیزی باشد که پیشتر تصور میکردیم.
به گزارش انتخاب و به نقل از ساینس الرت؛ شواهد جدید نشان میدهد کاهش قابلتوجه توده عضلانی در افراد میانسال و سالمند، فقط خطر ضعف جسمانی را افزایش نمیدهد، بلکه ممکن است تأثیر مهمی بر سلامت مغز نیز داشته باشد.
پژوهشگران در مطالعهای که در نشریه International Journal of Food Sciences and Nutrition منتشر شده، دریافتند سارکوپنی، یعنی عارضه مرتبط با افزایش سن که با کاهش غیرطبیعی توده و قدرت عضلانی مشخص میشود، با افزایش چشمگیر خطر ابتلا به زوال عقل ارتباط دارد.
یک تیم بینالمللی از پژوهشگران با بررسی دادههای ۸۳ مطالعه کوهورت آیندهنگر که افراد مبتلا به چاقی و/یا سارکوپنی را در طول زمان دنبال کرده بودند، دریافتند سارکوپنی با ۴۲ درصد افزایش خطر ابتلا به زوال عقل از هر علتی همراه است. این رقم در افراد میانسال زیر ۶۵ سال به ۴۸ درصد میرسید.
این یافتهها که ارتباط میان زوال عقل و چاقی ــ رابطهای که شناخت بیشتری درباره آن وجود دارد ــ را نیز بررسی کردهاند، نشان میدهند نقش کاهش توده عضلانی در سلامت مغز ممکن است در مقایسه با سایر عوامل کمتر مورد توجه قرار گرفته باشد.
«موضوع فقط وزن بدن نیست؛ به نظر میرسد حفظ قدرت و عملکرد عضلات نیز با افزایش سن اهمیت زیادی دارد.»
این مطلب را اورایپورن بوراناسوکساکول، پژوهشگر تغذیه از دانشگاه بورافا در تایلند و یکی از نویسندگان اصلی مطالعه، بیان کرده است.
او میگوید: «یافتههای ما نشان میدهد کاهش توده عضلانی میتواند یکی از نشانههای هشداردهنده مهم برای خطر زوال عقل باشد.»
این ارتباط در مورد زوال عقل عروقی حتی قویتر بود. سارکوپنی با ۷۰ درصد افزایش خطر ابتلا به زوال عقل عروقی مرتبط بود و این رقم در افراد ۶۵ ساله و بالاتر به ۷۴ درصد افزایش پیدا میکرد.
ارتباط چاقی با زوال عقل الگوی متفاوتی دارد
در مقایسه با سارکوپنی، ارتباط چاقی با خطر زوال عقل الگوی متفاوتی نشان داد.
افراد زیر ۶۵ سال مبتلا به چاقی، ۹ درصد بیشتر در معرض خطر ابتلا به زوال عقل از هر علتی قرار داشتند. اما در افراد ۶۵ ساله و بالاتر، چاقی ظاهراً با اثری محافظتی همراه بود؛ بهطوری که احتمال ابتلا به زوال عقل در افراد چاق این گروه ۱۷ درصد کمتر از افراد بدون چاقی بود.
این پدیده که به «پارادوکس چاقی» معروف است، لزوماً به این معنا نیست که چاقی واقعاً برای سالمندان فوایدی دارد و میتواند از افت عملکرد شناختی جلوگیری کند یا آن را کاهش دهد.
در عوض، این پارادوکس ممکن است یک سیگنال گمراهکننده باشد. برای مثال، شاخص توده بدنی (BMI) در مطالعات بررسیشده ممکن است نتوانسته باشد بهدرستی تفاوت میان چربی بدن و توده بدون چربی، از جمله عضلات، را نشان دهد. عوامل دیگری نیز ممکن است در ایجاد این نتیجه نقش داشته باشند.
با این حال، پژوهشگران احتمال دیگری را نیز مطرح کردهاند: اینکه چاقی واقعاً بتواند نوعی اثر محافظتی در برابر آسیبهای عصبی داشته باشد.
آنها در مقاله خود نوشتهاند: «BMI بالاتر ممکن است ذخیره متابولیکی بیشتری در برابر فرایندهای تحلیلبرندهای که در مراحل پیشبالینی زوال عقل شایع هستند، ایجاد کند.»
آنها همچنین اشاره میکنند که بافت چربی هورمون استروژن تولید میکند و این هورمون ممکن است در سالمندان اثرات محافظتکنندهای بر مغز داشته باشد.
آیا کاهش عضله باعث زوال عقل میشود؟
با توجه به اینکه مطالعه جدید یک فراتحلیل از پژوهشهای مشاهدهای قبلی است، یافتههای آن ثابت نمیکند که کاهش توده عضلانی یا سارکوپنی مستقیماً باعث افت عملکرد شناختی میشود.
پژوهشگران نیز این محدودیت را پذیرفتهاند. برای مثال، ممکن است این روند برعکس باشد؛ یعنی تغییرات و آسیبهای مرتبط با تخریب عصبی، پیش از آنکه تغییرات عضلانی ایجاد کنند، بر ترکیب بدن تأثیر بگذارند.
با این حال، سازوکارهای زیستی شناختهشدهای وجود دارند که میتوانند ارتباط مشاهدهشده میان کاهش توده عضلانی و زوال عقل را توضیح دهند.
پژوهشگران مینویسند: «عضلات اسکلتی بهعنوان یک اندام درونریز، موادی مفید به نام مایوکاینها، از جمله ایریسین و فاکتور نوروتروفیک مشتق از مغز، ترشح میکنند که خواص محافظتکننده عصبی، تقویتکننده ارتباطات میان سلولهای عصبی و ضدالتهابی آنها بهخوبی شناخته شده است.»
بنابراین، کاهش توده عضلانی و افت کیفیت عضلات ممکن است باعث کاهش این پیامرسانی مایوکاینی شود و در نتیجه، توانایی سلولهای عصبی برای مقاومت در برابر آسیب و حفظ انعطافپذیری خود کاهش پیدا کند.
سارکوپنی همچنین با مقاومت به انسولین و کاهش فعالیت بدنی ارتباط دارد. این عوامل میتوانند جریان خون مغزی، عملکرد سلولهای پوشاننده رگها و سلامت عروق مغزی را مختل کنند و در نتیجه به آسیب ماده سفید مغز و در نهایت فرایندهای تخریب عصبی سرعت ببخشند.
حفظ عضلات با افزایش سن اهمیت بیشتری پیدا میکند
اگرچه هنوز درباره چگونگی تأثیر سارکوپنی بر خطر زوال عقل پرسشهای زیادی بیپاسخ مانده است، این یافتهها بار دیگر نشان میدهند که بخشی از عوامل مؤثر بر خطر زوال عقل در سطح جمعیت، قابل تغییر و احتمالاً قابل پیشگیری هستند.
پژوهشگران مینویسند: «این یافتهها بر اهمیت توجه به ترکیب بدن در تمام طول زندگی برای پیشگیری از زوال عقل تأکید میکنند.»
آنها اضافه میکنند: «نتایج از راهبردهای سلامت عمومی با تمرکز بر حفظ ترکیب بدنی سالم حمایت میکند و نشان میدهد رویکردهای پیشگیرانه و درمانی همزمان که هم توده عضلانی و هم میزان چربی بدن را هدف قرار میدهند، ممکن است برای کاهش خطر زوال عقل مؤثرتر باشند.»