برنج یکی از غذاهای اصلی در بسیاری از خانواده‌هاست. اما برای افراد مبتلا به دیابت، همیشه این سؤال مطرح است که برنج سفید بهتر است یا قهوه‌ای؟ برنج قهوه‌ای فیبر بیشتری دارد، اما آیا واقعاً به کنترل بهتر قند خون کمک می‌کند؟
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی‌مای‌هلث؛ در برنج سفید، لایه بیرونی و جوانه دانه جدا می‌شوند؛ اما برنج قهوه‌ای این بخش‌ها را حفظ می‌کند و به همین دلیل فیبر، منیزیم و برخی مواد مغذی بیشتری دارد.
برنج سفید معمولاً نرم‌تر است و سریع‌تر می‌پزد. همچنین ممکن است باعث افزایش سریع‌تر قند خون شود، درحالی‌که برنج قهوه‌ای در برخی شرایط افزایش آهسته‌تری ایجاد می‌کند. البته این تفاوت به نوع برنج، مقدار مصرف و ترکیب وعده غذایی بستگی دارد.
آیا برنج قهوه‌ای واقعاً قند خون را کنترل می‌کند؟
برنج قهوه‌ای به دلیل فیبر بیشتر، از نظر ارزش غذایی انتخاب بهتری است؛ اما این به معنای کنترل قطعی قند خون نیست.
بر اساس یک مرور پژوهشی در سال ۲۰۲۱، جایگزین کردن برنج سفید با برنج قهوه‌ای به‌تنهایی، بهبود قابل‌توجهی در قند خون ناشتا یا HbA1c (میانگین قند خون در حدود سه ماه گذشته) نشان نداد.
بنابراین، نوع برنج مهم است، اما مقدار مصرف و ترکیب کلی رژیم غذایی نیز نقش مهمی در کنترل قند خون دارند.
آیا مصرف برنج سفید خطر دیابت را افزایش می‌دهد؟
مصرف مکرر برنج سفید در حجم زیاد، به‌ویژه در رژیم غذایی کم‌فیبر، ممکن است با افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ ارتباط داشته باشد.
برخی مطالعات نیز ارتباط میان مصرف بیشتر برنج سفید و افزایش خطر دیابت را نشان داده‌اند. بااین‌حال، این یافته‌ها به معنای اثبات رابطه علت و معلولی نیستند؛ زیرا عواملی مانند فعالیت بدنی، ژنتیک و کیفیت کلی رژیم غذایی نیز تأثیرگذارند.
افراد مبتلا به دیابت چقدر برنج بخورند؟
مقدار مناسب برنج برای همه یکسان نیست. افراد مبتلا به دیابت لزوماً نیازی به حذف برنج ندارند، اما بهتر است به مقدار مصرف و ترکیب وعده غذایی توجه کنند.
برای کنترل بهتر قند خون:
* اجازه ندهید برنج بخش عمده بشقاب را تشکیل دهد.
* برنج را همراه با منابع پروتئین مانند مرغ، ماهی، تخم‌مرغ، حبوبات یا پنیر مصرف کنید.
* سبزیجاتی مانند اسفناج، کلم و لوبیا سبز را در کنار غذا قرار دهید.
* در صورت توصیه پزشک، قند خون خود را پس از غذا بررسی کنید.
یک راهنمای ساده این است که نصف بشقاب را به سبزیجات غیرنشاسته‌ای، یک‌چهارم را به پروتئین و یک‌چهارم را به مواد غذایی کربوهیدرات‌دار اختصاص دهید.
آیا سرد کردن برنج قند خون را کاهش می‌دهد؟
پختن و سپس سرد کردن برنج می‌تواند مقدار نشاسته مقاوم آن را افزایش دهد. این نوع نشاسته به‌آسانی هضم نمی‌شود و ممکن است در برخی شرایط، افزایش قند خون پس از غذا را کاهش دهد.
بااین‌حال، سرد کردن برنج کربوهیدرات آن را از بین نمی‌برد و جایگزین کنترل مقدار مصرف نیست.
نکته مهم: برنج پخته را سریع در یخچال قرار دهید و پیش از مصرف، آن را کاملاً گرم کنید. از نگه‌داشتن طولانی‌مدت برنج پخته در دمای اتاق خودداری کنید.
آیا افراد دیابتی می‌توانند برنج سفید بخورند؟
بله. افراد مبتلا به دیابت لزوماً مجبور نیستند برنج سفید را از رژیم غذایی خود حذف کنند.
مهم این است که مقدار مناسبی بخورند، آن را با پروتئین و سبزیجات همراه کنند و به واکنش قند خون خود توجه داشته باشند.
برنج قهوه‌ای به دلیل فیبر بیشتر، انتخاب مغذی‌تری است؛ اما حبوبات، غلات کامل و سبزیجات نیز می‌توانند به بهبود کیفیت رژیم غذایی کمک کنند.
جمع‌بندی
برنج قهوه‌ای نسبت به برنج سفید فیبر بیشتری دارد، اما جایگزین کردن برنج سفید با آن به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که قند خون بهتر کنترل شود.
برای کنترل قند خون، مقدار برنج مصرفی، ترکیب وعده غذایی و الگوی کلی تغذیه اهمیت زیادی دارند. بنابراین، نیازی به حذف کامل برنج نیست؛ کافی است آن را به‌اندازه و در کنار مواد غذایی مناسب مصرف کنید.