با پیشرفت زندگی صنعتی و سبک زندگی کم تحرک، افزایش مصرف غذاهای پردازش شده و پر کالری و به طور کلی تغییر الگوهای سنتی به روندهای مدرن، شیوع بیماریهای مزمن نیز به وضوح مشاهده میشود.
بیماریهایی همچون دیابت، فشار خون، سکته قلبی، انواع سرطان و دیگر بیماریهای مزمن که در گذشته کمتر به آنها پرداخته میشد، اکنون از اصلیترین دلایل مراجعه به مراکز درمانی به شمار میآیند. اما یکی دیگر از این بیماریها که امروزه بیشتر در معرض توجه قرار دارد کبد چرب است.
از سال ۱۹۹۱ به این سو، تعداد مرگومیرهای ناشی از بیماری کبد چرب تقریباً دو برابر شده و در حدود نیمی از افراد به علت سبک زندگی نامناسب به این بیماری مبتلا میشوند.
در اینجا، راههایی ذکر میشود که میتوان به کمک آنها از ابتلا به این بیماری جلوگیری کرد:
۱- از مصرف نوشیدنیهای الکلی به شدت دوری کنید.
یکی از وظایف کبد، حذف ترکیبات سمی و شیمیایی نظیر الکل از خون است. با این حال، کبد توانایی ترمیم خود را دارد اما این توان محدود است. مصرف الکل میتواند باعث اختلال در عملکرد کبد شده و آن را بیشتر در برابر سایر ترکیبات شیمیایی آسیبپذیر کند.
۲- باورهای نادرست را رها کنید.
یکی از باورهای اشتباه در میان افرادی که الکل مصرف میکنند این است که فقط افراد معتاد به الکل به کبد چرب مبتلا میشوند. اما لازم است بدانید که واکنش بدن هر فرد به الکل متفاوت است. بهطور معمول، افرادی که تنها مقدار کمی الکل مصرف میکنند، ممکن است سریعتر از معتادین به الکل، به کبد چرب الکلی دچار شوند.
۳- مقدار چربیهای مصرفی را کاهش دهید.
باید ذکر کرد که کبد چرب به دو نوع الکلی و غیر الکلی تقسیم میشود. کبد چرب غیر الکلی عموماً با وضعیت سطح چربیهای خون در ارتباط است.
از هر پنج فرد بزرگسال، یک نفر با کبد چرب غیر الکلی دست و پنجه نرم میکند. در این حالت، که مرتبط با مصرف الکل نیست، چربیها در کبد تجمع مییابند.
مصرف غذاهای چرب و همچنین چاقی از اصلیترین عوامل ابتلا به کبد چرب غیر الکلی هستند.
بنابراین، لازم است تا حد امکان مصرف غذاهای پرچرب مانند فست فودها، غذاهای بیرون، خوراکیهای سرخشده، ساندویچها، سوسیس و کالباس، شیرینیها، روغن و کره، گوشتهای قرمز، چربیهای گوشت، تخممرغ و… را کاهش دهید.
به یاد داشته باشید که مصرف الکل و غذاهای پرچرب عوامل مؤثری بر ابتلا به کبد چرب هستند و حتی مصرف یکی از اینها به تنهایی میتواند ریسک زیادی داشته باشد، اما ترکیب این دو میتواند خطر ایجاد کبد چرب را به طرز چشمگیری افزایش دهد.
۴- از سطح چربی خون، قند خون و فشار خون خود آگاه باشید.
بسیاری از عوامل خطر برای ابتلا به کبد چرب شامل کلسترول بالا، فشار خون بالا و دیابت نوع دو هستند و این مشکلات به طور خاص در افراد چاق شایعترند.
با این حال، افراد با وزن طبیعی که به فشار خون بالا، کلسترول بالا و دیابت مبتلا هستند نیز در معرض ابتلا به کبد چرب قرار دارند.
۵- اندازه دور کمر خود را بدانید.
تجمع چربی در ناحیه شکم بسیار خطرناکتر از تجمع چربی در دیگر نقاط بدن است.
این تجمع چربی در ناحیه شکم موجب کاهش حساسیت سلولها نسبت به هورمون انسولین میشود و بنابراین خطر ابتلا به دیابت را افزایش میدهد. دیابت یکی از عوامل قدرتمند در به وجود آمدن کبد چرب است؛ بنابراین زنانی که دور کمر آنها به ۸۰ سانتیمتر یا بیشتر میرسد، در معرض خطر ابتلا به دیابت و کبد چرب قرار دارند.
۶- از خطرات آگاه باشید.
زنان بیشتر از مردان در معرض خطر توسعه کبد چرب الکلی میباشند.
۷- به طور منظم ورزش کنید.
ورزش منظم میتواند با تنظیم قند خون و کاهش چربیهای خون، خطر تجمع چربی در کبد را کاهش دهد. باید اشاره کرد که بهترین نوع ورزش برای این هدف، فعالیتهای هوازی و بهویژه پیادهروی است که به صورت روزانه انجام میشود.
۸- نسبت به بیماریهای کبدی هوشیار باشید.
برخلاف تصور عمومی که هپاتیت B و C را عفونتهای خونی میدانند که صرفاً از طریق تزریقات منتقل میشوند، باید بدانید که واژه هپاتیت به معنای التهاب کبد است و هپاتیت B بیماری کبدی است که بسیار قابل سرایتتر از ایدز به شمار میآید. به خاطر داشته باشید که ابتلا به هپاتیتها و به طور خاص هپاتیت B میتواند خطر ابتلا به کبد چرب را افزایش دهد.
۹- علامتهای ابتلا به کبد چرب را بشناسید.
اگرچه بسیاری از علائم حاد کبد چرب، مانند درد در ناحیه راست و پایین شکم، تهوع، اسهال، یرقان و زردی به وضوح قابل شناسایی هستند، علائم مزمن مانند خستگی، تهوع، احساس ضعف و بیاشتهایی اغلب از نظر دور میمانند و کمتر به آنها توجه میشود.
۱۰- به درمانهای سنتی و گیاهان دارویی توجه کنید.
به عنوان مثال، نتایج نوزده مطالعه در دانشگاههای آمریکا نشان داده است که مصرف عرق خار شتر میتواند احتمال ابتلا به کبد چرب را در افراد سالم کاهش داده و همچنین به بهبودی بیماران مبتلا به این بیماری کمک کند.
