بهطور معمول، ماه آوریل به عنوان یک دوره گرم در نواحی جنوبی و جنوب شرقی آسیا شناخته میشود. اما در حال حاضر، در این منطقه، دما به شکل غیرمعمولی به سطحی بالا رفته است. صدها میلیون نفر در این نواحی بهویژه در روز دوشنبه از یک موج گرما رنج بردند. این وضعیت به حدی بحرانی بود که باعث تعطیلی بسیاری از مدارس و اختلال در فعالیتهای کشاورزی شده و خطر ابتلا به گرمازدگی و سایر مشکلات بهداشتی مرتبط را افزایش داد.
طبق گزارشهای منتشر شده، آب و هوای شرق و جنوب شرقی آسیا در آوریل معمولاً گرم است و این گرما، پیشدرآمدی برای بارشهای موسمی تابستانی است که میتواند خاک خشک را سیراب کند. ولی در این سال، دما در این ماه نسبت به سالهای گذشته به شکل غیرعادی بالاست.
در بنگلادش که مدارس و دانشگاهها به علت گرما تعطیل شدهاند، دمای برخی مناطق آن کشور به فراتر از 42 درجه سانتیگراد رسیده است. برای درک این وضعیت، تنها کافی است بدانیم که رطوبت شدید در این منطقه، تحمل دماهای بالا را برای شهروندان بنگلادشی به مراتب دشوارتر کرده است.
اداره هواشناسی بنگلادش روز دوشنبه با صدور یک اطلاعیه، هشدار داد: “به دلیل افزایش رطوبت، ناپایداریهای ناشی از گرما در 72 ساعت آینده ممکن است تشدید شود.” در داکا، پایتخت بنگلادش، رطوبت هوا به 73 درصد رسیده و بسیاری از نقاط این کشور نیز با قطع برق مکرر روبرو هستند. “بینظیر احمد”، کارشناس بهداشت عمومی و مدیر سابق اداره کل خدمات بهداشتی ملی در بنگلادش، خاطرنشان میکند که این موج گرما میتواند باعث افزایش آمار مبتلایان به بیماریهای خاص به ویژه وبا و اسهال شود. او توصیه میکند که افراد باید در ساعات اولیه صبح و همچنین شب، که دما پایینتر است، فعالیتهای خود را انجام دهند. با این حال، پیاده کردن این توصیه در کشوری چون بنگلادش که بسیاری از مردم مجبورند در فضای باز کار کنند، عملی دشوار است.
“نورالعلم”، ریکشاپی در داکا، میگوید که به خاطر گرما، مدت زمان کارش را از هشت تا ده ساعت در روز به پنج تا هفت ساعت کاهش داده است. این تصمیم موجب کاهش معیشت او شده و درآمدش به نصف کاهش یافته است. او بیان میکند: “هرگز چنین گرمایی را تجربه نکرده بودم. هر سال گرما تشدید میشود اما امسال به شکل بیسابقهای شدت دارد.”
موج گرما چالشهای مشابهی را در کشور همسایه بنگلادش، یعنی هند به بار آورده است، جایی که دما باعث ایجاد فشار بر شبکههای برق، تعطیلی مدارس، و تهدید تولید گندم و سایر محصولات شده است. در اواخر هفته گذشته، دما در برخی نقاط این کشور به کمتر از 42 درجه سانتیگراد نرسید. اداره کل هواشناسی هند روز یکشنبه اعلام کرد که انتظار میرود شرایط گرما در برخی ایالتها تا پنج روز آینده ادامه یابد.
در این میان، گرمای شدید همزمان با آغاز انتخابات عمومی شش هفتهای هند که نزدیک به یک میلیارد نفر واجد شرایط رایگیری هستند، رخ داده است. مقامات انتخاباتی در تلاش برای تأمین آب در روزهای برگزاری انتخابات هستند و برخی از احزاب سیاسی نیز برای جلب نظر شرکتکنندگان، آب و وسایل خنککننده به آنها ارائه میدهند.
افزایش دما در میانمار نیز جنبه سیاسی پیدا کرده است؛ جایی که حکومت نظامی حاکم فقط از این گرما به عنوان بهانهای برای انتقال “آنگ سان سوچی”، رهبر غیرنظامی برکنار شده، از زندان به مکانی نامعلوم استفاده کرده است. بسیاری از مردم امید دارند که این جابجایی به دلایل دیگری انجام میشود، اما گرمایی که در پایتخت این کشور به 46 درجه سانتیگراد رسیده، به عنوان دلیل آن مطرح میگردد.
موج گرمای جاری در آسیا به طور تصادفی و بدون زمینههای علمی نیست. سال گذشته، گرمترین سال زمین در یک قرن و نیم گذشته گزارش شد. قاره آسیا در میانه چرخه ال نینو قرار دارد، پدیدهای که تمایل به ایجاد دماهای بالا و شرایط خشک در این قاره دارد.
بادهای موسمی تابستانی قرار است دماهای بالا را در آسیا کاهش دهند، اما هنوز چند هفته به آغاز آن مانده است. به عنوان مثال، شانس بارش باران در بانکوک، پایتخت تایلند، در روزهای آینده تقریباً نزدیک به صفر گزارش شده است.