در حال حاضر، مشاغل خانگی به خود اختصاص‌دهنده‌ی بیش از ۲۳ درصد از نیروی کار در کشورهای مختلف جهان هستند و روند کسب درآمد از این طریق به شدت افزایش یافته است. کارشناسان بر این باورند که کسبوکارهای خانگی نقش مهمی در افزایش نرخ مشارکت اقتصادی بانوان ایفا می‌کنند و به رشد اقتصاد و رونق بازار کار کمک می‌کنند.
کسبوکارهای خانگی اکنون به یکی از راهکارهای کلیدی برای ایجاد اشتغال و درآمدزایی در سطح جهانی تبدیل شده‌اند. شرایط و قابلیت راه‌اندازی این‌گونه کسبوکارها در منزل یا فضاهای غیررسمی مزایای فراوانی برای علاقه‌مندان و افرادی که صاحب این نوع کسب و کار هستند، به ارمغان آورده است. از جمله این مزایا می‌توان به کاهش هزینه‌های خرید یا اجاره کارگاه، نیاز کم به سرمایه‌گذاری، تسهیل توازن میان مسئولیت‌های خانگی و کار، و همکاری تمامی اعضای خانواده در این مشاغل اشاره کرد.
مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان تهران اعلام کرده است که در سه سال اخیر بیش از ۲۶۶ هزار و ۵۸ مجوز مشاغل خانگی صادر و بالغ بر ۴۶۳۰ میلیارد ریال تسهیلات قرض‌الحسنه به متقاضیان این حوزه در استان تهران پرداخت شده است. با توجه به تحولات چشمگیر در عرصه فناوری اطلاعات در سطح جهانی و شناسایی مشاغل نو، امکان ایجاد اشتغال خانگی در زمینه‌های متنوع IT فراهم آمده است. افراد می‌توانند در منزل و با ابزارهایی مانند تبلت و کامپیوتر به انجام انواع کسب‌و‌کار در این حوزه بپردازند و حتی محصولات و آثار خود را از طریق اینترنت و فضای مجازی به فروش برسانند.
مشاغل خانگی از منظر ایجاد اشتغال و نوآوری در تولید و ارائه کالا و خدمات دارای تنوع بالایی هستند و این نکته باعث افزایش تعداد علاقه‌مندان به این نوع کسبوکارها شده و به دنبال آن، تمایل جویندگان کار به سمت مشاغل خانگی به دلیل محدودیت‌های موجود در فرصت‌های شغلی و نیاز به سرمایه‌گذاری بیشتر، افزایش یافته است.
وجود قانون مشاغل خانگی در ۱۵۰ کشور
در حال حاضر ۱۵۰ کشور در جهان دارای قوانین خاصی برای مشاغل خانگی هستند. کشورهای آمریکا، چین، کانادا، استرالیا، ایتالیا، هند و تایوان از جمله کشورهایی هستند که در این حوزه پیشرو می‌باشند.
در ایالات متحده آمریکا، تعداد شغل‌های خانگی به ۳۸ میلیون نفر می‌رسد که ۵۰ درصد از کل مشاغل این کشور را شامل می‌شود. طبق آمار، بیش از ۴۵ درصد از کل جمعیت شاغل در ایالات متحده صاحبان مشاغل خانگی هستند. در سال ۲۰۱۹، در انگلستان ۷ میلیون شغل خانگی به ثبت رسید و در سال ۲۰۲۰، در استرالیا، ۹۷ درصد از مشاغل، شرکت‌های خرد و کوچک بودند که از این تعداد، ۳۱.۸ درصد خانگی بودند. همچنین، بیش از ۴۱ میلیون نفر در هند به مشاغل خانگی اشتغال دارند که از این میان، ۱۷ میلیون نفر زن هستند.
محمد آذرپناه، مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان تهران بر این باور است که مشاغل خانگی در حال تبدیل به یک مدل جدید از اشتغال پایدار و مبتنی بر دانش هستند.
او خاطرنشان می‌کند که یکی از راه‌های ارتباط دادن دانش با اشتغال، حوزه مشاغل خانگی می‌باشد و با راه‌اندازی طرح پشتیبانی از مشاغل خانگی در خوابگاه‌های دانشجویی و مشارکت دانشجویان فوق‌لیسانس و بالاتر، می‌توان از استعدادهای جوانان مستعد و جویای کار که ایده‌های خوبی در حوزه مشاغل جدید دارند، بهره‌برداری کرد.
مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان تهران افزود که طی سه سال اخیر، ۲۶۶ هزار و ۵۸ مجوز برای مشاغل خانگی صادر و ۴۶۳۰ میلیارد ریال تسهیلات قرض‌الحسنه به متقاضیان این حوزه در استان تهران تخصیص یافته است.
به گفته وی، یکی از اقدامات تحول‌آفرین دولت حمایت از مشاغل خانگی بوده است که در زمینه تسهیلات و منابع مالی عملکرد قابل توجهی را به همراه داشته و استان تهران با جذب تسهیلات مشاغل خانگی، رتبه نخست کشور را کسب کرده است.
دبیر کارگروه تخصصی اشتغال استان تهران به تعهد اشتغال این استان در سال جاری اشاره کرده و می‌گوید: در سال جاری بیشتر بر مبنای حمایت از اشتغال و کارآفرینی، با محوریت تقویت مهارت نیروی کار، شرکت‌های دانش‌بنیان و مشاغل خانگی مبتنی بر دانش متمرکز خواهیم شد.
مدیر کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان تهران تأکید می‌کند که مشاغل خانگی به سمت تبدیل شدن به یک مدل جدید از اشتغال پایدار و دانش‌محور پیش می‌روند و یکی از روش‌های ارتباط میان دانش و اشتغال به شمار می‌آیند.
طبق گزارش‌ها، در سال گذشته در استان تهران، ۷۳۸۱ مجوز در حوزه مشاغل خانگی صادر شده و بیش از ۲۲۶۲ میلیارد ریال تسهیلات قرض‌الحسنه به متقاضیان مشاغل خانگی اعطا شده است که از سهم تسهیلات پیش‌بینی‌شده برای این حوزه در استان فراتر رفته و موفق به کسب ۱۰۲ درصد عملکرد شده است.
در حال حاضر، فعالیت‌هایی نظیر گلسازی، شیرینی‌پزی، صنایع دستی، بافت فرش، تولید اسباب‌بازی، بسته‌بندی محصولات غذایی و تولید گیاهان دارویی به عنوان فعالیت‌های اصلی در حوزه مشاغل خانگی شناخته می‌شوند و روز به روز بر تعداد علاقه‌مندان و متقاضیان آن افزوده می‌شود.
رشد قابل‌توجه تسهیلات مشاغل خانگی در دولت سیزدهم
طبق فرآیند اجرای قانون تسهیل صدور مجوزها از طریق درگاه ملی مجوزها، مشاغل خانگی اولین گروهی بودند که تحت این طرح قرار گرفتند. به گفته محمود کریمی بیرانوند، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت کار، مشاغل خانگی در سال‌های گذشته دچار انزوا شده بودند اما در دولت سیزدهم به مرحله رونق رسیدند. در حالی که تسهیلات مشاغل خانگی در سال ۱۳۹۹ به طور کلی ۲۰۰ میلیارد تومان بود، در دولت سیزدهم شاهد رشد قابل توجهی بوده‌ایم به طوری که در سال ۱۴۰۲ مبلغ ۵۰۰۰ میلیارد تومان اعتبار برای توسعه مشاغل خانگی توسط بانک مرکزی در نظر گرفته شده است.
افزایش اشتغال در بخش مشاغل خانگی و رشد کسبوکارهای خانگی از طریق تسهیل فرآیند صدور مجوزها و افزایش ۴ برابری تسهیلات اختصاص یافته به این حوزه، از جمله دستاوردهای دولت سیزدهم محسوب می‌شود.
براساس آمارها، از آغاز فعالیت دولت سیزدهم تا پایان اسفند ۱۴۰۲، بیش از ۴۲۶ هزار و ۹۶۶ فرصت شغلی در بخش مشاغل خانگی به وجود آمده که نسبت به دو سال پایانی دولت دوازدهم ۵۶۰ درصد رشد را نشان می‌دهد.
با توجه به اینکه مشاغل خانگی در کشورهای پیشرفته سهم قابل توجهی در تولید ناخالص داخلی داشته و از ارزش افزوده بالایی برخوردارند، فراهم آوردن شرایط مناسب برای راه‌اندازی و تسهیل صدور مجوزهای مشاغل خانگی، به ویژه برای زنان و جوانان جویای کار، می‌تواند گامی مثبت و مؤثر به سوی تحقق این هدف و رونق مشاغل خانگی در کشور باشد.